Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 41

Devanagari script

दैवात्संज्ञामवाप्याथ वाष्पक्लिन्नपयोधरा । सांत्विताऽपि वणिक्स्त्रीभिर्विललाप सुदुःखिता

Transliteration

daivātsaṃjñāmavāpyātha vāṣpaklinnapayodharā | sāṃtvitā'pi vaṇikstrībhirvilalāpa suduḥkhitā

Translation

Par décret du destin elle reprit connaissance ; sa poitrine était trempée de larmes. Bien que les femmes du marchand la réconfortassent, elle se lamentait, transpercée d’une douleur profonde.

Word by Word

• दैवात्: by fate, by chance
• दैवात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: दैव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (5th/Ablative), एकवचनम्; हेत्वर्थे (by chance/from fate)

• संज्ञाम्: consciousness
• संज्ञाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्

• अवाप्य: having regained/obtained
• अवाप्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव√आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive); ‘having obtained’

• अथ: then
• अथ: Anantarya (Sequence/अनन्तर्य)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्ययम् (then/thereupon)

• वाष्पक्लिन्नपयोधरा: whose breasts were wet with tears
• वाष्पक्लिन्नपयोधरा: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वाष्प (प्रातिपदिक) + क्लिन्न (प्रातिपदिक/कृदन्त) + पयोधर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः—‘वाष्पेण क्लिन्नाः पयोधराः यस्याः सा’

• सान्त्विता: consoled
• सान्त्विता: Karta (Subject complement/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् (उपसर्ग) + √त्वि/√तव् (धातु; सान्त्वयति)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययः); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘consoled’

• अपि: even though
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अप्यर्थे (even/also)

• वणिक्-स्त्रीभिः: by merchant-women
• वणिक्-स्त्रीभिः: Karaṇa (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वणिक् (प्रातिपदिक) + स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), बहुवचनम्; तत्पुरुषः—‘वणिजां स्त्रियः’

• विललाप: lamented
• विललाप: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि√लप् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सुदुःखिता: deeply sorrowful
• सुदुःखिता: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग) + दुःखित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in this snippet)

Visual Art Cues

Scene: The queen sits up, tear-soaked, clutching her chest; a circle of merchant women gently supports and consoles her with hands on shoulders; tear drops glisten on garments.

Characters & Entities

• vaṇik-striyaḥ (merchant women)
• rājñī (queen)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even when supported by a compassionate community, grief may remain; dharma includes patient consolation and steadfast care.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.