Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 16

Devanagari script

सा भुक्त्वा गरलं घोरं न मृता दैवयोगतः । क्लेशमेव परं प्राप मरणादतिदुःसहम्

Transliteration

sā bhuktvā garalaṃ ghoraṃ na mṛtā daivayogataḥ | kleśameva paraṃ prāpa maraṇādatiduḥsaham

Translation

Bien qu’elle eût avalé le poison terrible, par un concours du destin elle ne mourut pas ; au contraire, elle tomba dans une douleur extrême, plus insupportable encore que la mort.

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भुक्त्वा: having consumed
• भुक्त्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: भुज् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): ‘having eaten/consumed’

• गरलम्: poison
• गरलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गरल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• घोरम्: terrible
• घोरम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् गरलस्य

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय (निषेध/negation particle)

• मृता: died
• मृता: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मृ (धातु) → मृत (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘died’ (negated by न)

• दैवयोगतः: due to divine providence
• दैवयोगतः: Apādāna/Hetu (Cause/अपादान-हेतु)
• Type: Noun
• Root: दैव (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; तत्पुरुष: ‘दैवस्य योगः’ = ‘divine dispensation’; पञ्चमी: ‘because of’

• क्लेशम्: suffering
• क्लेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्लेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• एव: only/indeed
• एव: Avadhāraṇa (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (अवधारण/emphasis particle)

• परम्: great/extreme
• परम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् क्लेशस्य

• प्राप: attained
• प्राप: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• मरणात्: than death/from death
• मरणात्: Apādāna (Comparison/source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: मरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन

• अतिदुःसहम्: utterly unbearable
• अतिदुःसहम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अति (अव्यय-उपसर्ग) + दुःसह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय/उपपद-समासभाव: ‘अतिशयेन दुःसहः’ = ‘very hard to bear’; विशेषणम् क्लेशस्य

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa tradition)

Visual Art Cues

Scene: The queen after consuming poison: pallor, trembling, attendants alarmed; physicians and herbs nearby; a subtle divine/daiva aura indicating she is not fated to die yet.

Characters & Entities

• Senior queen

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Providence may delay death, but adharma still ripens into suffering; pain can become a karmic instrument for unfolding destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.