Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 44

ईश्वर उवाच । यदि क्वचिदगारेषु वह्निरुत्पद्यते महान् । निधनं यान्ति तत्रस्था यद्बुध्येरन्नसूरयः

īśvara uvāca | yadi kvacidagāreṣu vahnirutpadyate mahān | nidhanaṃ yānti tatrasthā yadbudhyerannasūrayaḥ

Īśvara dit : «Si, dans quelque demeure, un grand feu surgit soudain, ceux qui s’y trouvent vont à la destruction, si les sages ne s’en aperçoivent pas à temps».

ईश्वरःĪśvara (the Lord)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person singular)
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional ‘if’)
क्वचित्somewhere
क्वचित्:
Desha-kala-adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formदेश/कालवाचक-अव्यय (indefinite adverb ‘somewhere/sometime’)
अगारेषुin houses
अगारेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअगार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, बहुवचन (Locative plural)
वह्निःfire
वह्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)
उत्पद्यतेarises/breaks out
उत्पद्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउत् + पद् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person singular)
महान्great
महान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nominative singular); वह्नि-विशेषण
निधनम्death/destruction
निधनम्:
Gati-karma (Goal/Object of motion/कर्म)
TypeNoun
Rootनिधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Accusative singular)
यान्तिgo/meet (their end)
यान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन (3rd person plural)
तत्रस्थाःthose staying there
तत्रस्थाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतत्र (अव्यय) + स्थ (धातु) → तत्रस्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (Nominative plural)
यत्which/that (fact)
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Accusative singular); ‘that which’ (correlative)
बुध्येरन्might realize/notice
बुध्येरन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन (3rd person plural)
असूरयःthe unwise
असूरयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसूरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (Nominative plural); ‘not wise’

Īśvara (Śiva)

Scene: A house suddenly engulfed in flames at night; silhouettes inside unaware; a wise figure notices smoke and raises alarm—dramatic contrast of ignorance vs prudence.

Ī
Īśvara (Śiva)

FAQs

In emergencies, timely awakening and action are themselves dharma; delay can lead to ruin.

No specific tīrtha is named in this verse; it uses a moral analogy within the Revā Khaṇḍa context.

None; it is an ethical-practical principle prioritizing urgent protection over hesitation.