Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 49

Devanagari script

अपरस्परयोः सर्वे निरीक्षन्तः पुनःपुनः । तैस्तु यद्वचनं प्रोक्तं तत्सर्वं कथ्यतामिति

Transliteration

aparasparayoḥ sarve nirīkṣantaḥ punaḥpunaḥ | taistu yadvacanaṃ proktaṃ tatsarvaṃ kathyatāmiti

Translation

Tous se regardaient les uns les autres, encore et encore, puis dirent : «Que soit rapporté tout ce qu’ils ont dit».

Word by Word

• अपरस्परयोः: of each other/mutually
• अपरस्परयोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: a-para + paraspara (प्रातिपदिक); समासः
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), द्विवचनम्; विशेषणम्; तत्पुरुषः (anyonya/paraspara-sambandha: of each other)

• सर्वे: all (of them)
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्

• निरीक्षन्तः: looking (at)
• निरीक्षन्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: nir-īkṣ (धातु) + śatṛ (शतृ)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्तः वर्तमानकाले कृदन्तः; पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्

• पुनः: again
• पुनः: Avyaya (Modifier/अव्यय-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: punaḥ (अव्यय)
• Form: काल/आवृत्तिवाचक-अव्ययम् (again)

• पुनः: repeatedly
• पुनः: Avyaya (Modifier/अव्यय-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: punaḥ (अव्यय)
• Form: आवृत्तिवाचक-अव्ययम्; पुनःपुनः = पुनरावृत्तिः (repeatedly)

• तैः: by them
• तैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया, बहुवचनम्

• तु: but/indeed
• तु: Avyaya (Discourse/तु)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-अव्ययम् (but/indeed)

• यत्: which/whatever
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative)

• वचनम्: statement/words
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: vacana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• प्रोक्तम्: spoken
• प्रोक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: pra-vac (धातु) + kta (क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि कृदन्तः; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; वचनस्य विशेषणम्

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• सर्वम्: all (of it)
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्

• कथ्यताम्: let it be told
• कथ्यताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: kath (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगः (Passive): ‘let it be told’

• इति: thus
• इति: Avyaya (Quotation marker/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: iti (अव्यय)
• Form: उक्त्यन्त-परामर्शक-अव्ययम् (quotative particle)

Speaker

Narrative voice within the dialogue (group request to report)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: The questioned party (implied ‘they’ who heard the beings’ speech), and secondarily the Mahārāja through narration

Visual Art Cues

Scene: A cluster of brāhmaṇas exchange glances—silent consultation—then one spokesperson requests a complete recounting of the beings’ words.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In uncertain moments, communities seek clarity through complete and truthful narration of events.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly the Revā/Narmadā setting, as the dialogue unfolds within Revā Khaṇḍa’s tīrtha narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative prompt to give a full account.