Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 45

श्रीमार्कण्डेय उवाच । दृष्टास्तैः पुरुषाः पार्थ नर्मदातटसंस्थिताः । स्नानदेवार्चनासक्ताः पञ्च एव महाबलाः

śrīmārkaṇḍeya uvāca | dṛṣṭāstaiḥ puruṣāḥ pārtha narmadātaṭasaṃsthitāḥ | snānadevārcanāsaktāḥ pañca eva mahābalāḥ

Śrī Mārkaṇḍeya dit : «Ô Pārtha, ils virent cinq hommes puissants, postés sur la rive de la Narmadā, voués au bain rituel et au culte de la Divinité.»

श्रीमार्कण्डेयःVenerable Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक); घटक: श्री (उपपद/उपसर्गवत् सम्मानसूचक) + मार्कण्डेय
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/उपपद-समास: 'श्रीमान् मार्कण्डेयः' (venerable Mārkaṇḍeya)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; he said
दृष्टाःwere seen
दृष्टाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि; seen
तैःby them
तैः:
Karaṇa (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; Instrumental plural (by them)
पुरुषाःmen
पुरुषाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
पार्थO Pārtha
पार्थ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; Vocative singular (O Pārtha)
नर्मदातटसंस्थिताःstanding on the Narmadā’s bank
नर्मदातटसंस्थिताः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनर्मदा + तट + संस्थित (प्रातिपदिक/कृदन्त); घटक: नर्मदा (नाम) + तट (नाम) + सम्+स्था (धातु) → संस्थित (क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सप्तमी-तत्पुरुष: 'नर्मदायाḥ तटे संस्थिताः' (situated on Narmadā's bank)
स्नानदेवार्चनासक्ताःdevoted to bathing and deity-worship
स्नानदेवार्चनासक्ताः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्नान + देव + अर्चन + आसक्त (प्रातिपदिक/कृदन्त); घटक: स्नान (नाम) + देव (नाम) + अर्चन (नाम) + आसक्त (क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (समाहार/उपपद): 'स्नाने देव-अर्चने च आसक्ताः' (attached to bathing and worship of the deity)
पञ्चfive
पञ्च:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; here used as numeral adjective qualifying पुरुषाः (five)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (only/indeed)
महाबलाःmighty
महाबलाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + बल (प्रातिपदिक); घटक: महा (उपसर्गवत्) + बल
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय: 'महद् बलं येषाम्/महाबल' (very strong)

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha: Narmadā-taṭa (specific ghat/spot implied but unnamed)

Type: ghat

Listener: Pārtha (addressed)

Scene: Five mighty ascetics/men stand or sit on the Narmadā bank, some entering the water for snāna, others offering flowers and water to a shrine/linga; the brāhmaṇas observe from a respectful distance.

M
Mārkaṇḍeya
P
Pārtha
N
Narmadā (Revā)

FAQs

Pilgrimage is fulfilled through practice—especially tīrtha-snān (sacred bathing) and deva-arcana (worship).

The Narmadā (Revā) riverbank is explicitly highlighted as the sacred setting.

Snāna (bathing in the sacred river) and deva-arcana (worship) are explicitly mentioned.