Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 57

अहर्निशं दहेद्धूपं चन्दनं च सदीपकम् । पादशौचं स्वयं कृत्वा स्वयं भोजयते द्विजान् । द्वादशाब्दानि सा राज्ञी सुव्रता तत्र संस्थिता

aharniśaṃ daheddhūpaṃ candanaṃ ca sadīpakam | pādaśaucaṃ svayaṃ kṛtvā svayaṃ bhojayate dvijān | dvādaśābdāni sā rājñī suvratā tatra saṃsthitā

Jour et nuit, elle brûlait l’encens et le santal, et gardait les lampes allumées. Après avoir elle-même lavé les pieds, elle nourrissait de ses propres mains les dvija. Douze années durant, cette reine, ferme dans son vœu sublime, demeura établie en ce lieu.

अहर्निशम्day and night; continuously
अहर्निशम्:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअहर्निश (प्रातिपदिक; अहः+निशा)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण), द्वन्द्वसमासः (अहः+निशा), अर्थे—सर्वदा/निरन्तरम्
दहेत्should burn; should offer (by burning)
दहेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थक/विधिलिङ्गसदृश), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
धूपम्incense
धूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्
चन्दनम्sandalwood
चन्दनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचन्दन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
सदीपकम्together with a lamp
सदीपकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस-दीपक (प्रातिपदिक; सह+दीपक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्; सहार्थक-तत्पुरुषः (दीपकेन सह)
पादशौचम्washing/cleansing of the feet
पादशौचम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाद-शौच (प्रातिपदिक; पाद+शौच)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पादानां शौचम्)
स्वयम्personally; by oneself
स्वयम्:
Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (by oneself)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त/gerund), पूर्वकालिक-क्रिया (having done)
स्वयम्personally
स्वयम्:
Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (by oneself)
भोजयतेfeeds; causes to eat
भोजयते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज्/भोजय् (धातु; भुज्-णिच्)
Formलट् (वर्तमानकाल), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; णिच्-प्रयोगः (causative: to cause to eat/feed)
द्विजान्Brahmins; twice-born
द्विजान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (कर्म), बहुवचनम्
द्वादशाब्दानिtwelve years
द्वादशाब्दानि:
Adhikarana (Duration/कालावधि)
TypeNoun
Rootद्वादश-अब्द (प्रातिपदिक; द्वादश+अब्द)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (कालपरिमाण/अवधि), बहुवचनम्; द्विगुसमासः (द्वादश अब्दाः)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा (कर्ता), एकवचनम्
राज्ञीqueen
राज्ञी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा (कर्ता), एकवचनम्
सुव्रताof good vows; virtuous
सुव्रता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-व्रत (प्रातिपदिक; सु+व्रत)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा (कर्ता), एकवचनम्; कर्मधारयः (सुन्दरं व्रतं यस्याः/या)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक-क्रियाविशेषण (locative adverb)
संस्थिताremained; stayed; was stationed
संस्थिता:
Kriya (State/अवस्था-क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि/भूतकालिक-विशेषण), स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

Narrator (contextual Purāṇic voice)

Type: kshetra

Listener: a king (bhūpati)

Scene: A queen in a tīrtha-āśrama setting tends an ever-burning lamp, offers sandal paste and incense, then kneels to wash the feet of arriving brāhmaṇas and serves them food; the passage of years is suggested by repeated ritual cycles.

B
Bhānumatī
D
Dvijas

FAQs

Sustained devotion expressed through worship and service—especially honoring the learned—strengthens vrata and magnifies tīrtha-merit.

The passage continues the Śūlabheda setting (named in the immediately preceding verse) within the Revā Khaṇḍa.

Continuous pūjā (incense, sandalwood, lamps), pāda-śauca (washing feet as hospitality/service), and dvija-bhojana (feeding brāhmaṇas) for twelve years.