Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 20

Devanagari script

अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । अनिवर्त्या गतिस्तस्य रुद्रलोकं स गच्छति

Transliteration

anāśakaṃ tu yaḥ kuryāttasmiṃstīrthe narādhipa | anivartyā gatistasya rudralokaṃ sa gacchati

Translation

Ô roi, quiconque accomplit un jeûne sacré en ce tīrtha obtient une voie irrévocable ; il se rend au monde de Rudra.

Word by Word

• अनाशकम्: a fast (act of fasting)
• अनाशकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अनाशक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; ‘अनाशक’ = उपवास/अनशन-विशेषः (fasting)

• तु: but/indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात/अवधारणार्थ-समुच्चयार्थ (but/indeed)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक-यः (who)

• कुर्यात्: should perform
• कुर्यात्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘कुर्यात्’ = should do/perform

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; ‘in that’

• तीर्थे: at the tīrtha (holy place)
• तीर्थे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; ‘at the sacred ford/place’

• नराधिप: O king (lord of men)
• नराधिप: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘नराणाम् अधिपः’)

• अनिवर्त्या: irrevocable
• अनिवर्त्या: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनिवर्त्य (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘अनिवर्त्य’ = न निवर्तयितुं शक्या (irrevocable)

• गतिः: course/destination
• गतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; ‘of him’

• रुद्रलोकम्: Rudra’s world
• रुद्रलोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘रुद्रस्य लोकः’)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• गच्छति: goes
• गच्छति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Narrator addressing a king (listener implied by “narādhipa”; narrator likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (unspecified sub-tīrtha in Revākhaṇḍa context)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: A king (narādhipa)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim-ascetic fasting on the bank of the Revā, with a liṅga shrine nearby; Śiva’s luminous realm hinted above as the fruit of the vow.

Characters & Entities

• Rudra (Śiva)
• Tīrtha (Revā-region)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austerity performed at a sanctified place is amplified, directing the seeker toward Śiva’s realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā Khaṇḍa tīrtha associated with Karañja’s Śiva-sthāpanā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Anāśaka/upavāsa (fasting) undertaken at the tīrtha.