Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 26

मन्त्रच्छिद्रमथान्यद्वा नैव किंचिददक्षिणम् । क्रियाहीनं कृतं वाथ केन वह्निर्न दृश्यते

mantracchidramathānyadvā naiva kiṃcidadakṣiṇam | kriyāhīnaṃ kṛtaṃ vātha kena vahnirna dṛśyate

Y eut-il une faille dans les mantras, ou bien quelque autre cause ? A-t-on fait quelque chose sans la dakṣiṇā requise, ou accompli l’acte sans les rites prescrits ? Par quelle raison le feu sacré ne se voit-il pas ?

मन्त्रच्छिद्रम्a flaw in the mantra
मन्त्रच्छिद्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक) + छिद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मन्त्रस्य छिद्रम्)
अथthen/and
अथ:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/समुच्चयार्थक (then/and)
अन्यत्something else
अन्यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक (or)
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (indeed/just)
किञ्चित्anything
किञ्चित्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; अनिश्चितार्थक (something/anything)
अदक्षिणम्without dakṣiṇā (fee)
अदक्षिणम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ (उपसर्ग/निषेध) + दक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; नञ्-समासान्त/निषेधार्थक विशेषण (without fee)
क्रियाहीनम्devoid of ritual acts
क्रियाहीनम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रिया (प्रातिपदिक) + हीन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषसदृश (क्रियया हीनम् = lacking rites)
कृतम्done/performed
कृतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृ-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक (or)
अथthen
अथ:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमार्थक (then)
केनby what/through whom
केन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; प्रश्नार्थक (by whom/whereby)
वह्निःfire
वह्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (not)
दृश्यतेis seen/appears
दृश्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (is seen/appears)

Rājā (the king)

Tirtha: Revā-tīrtha (Narmadā)

Type: kshetra

Scene: A royal sacrificial enclosure at the Revā-tīrtha: altars prepared, priests perplexed, and an empty fire-pit where flames should rise; the king questions possible mantra-flaws and missing dakṣiṇā under a tense sky.

A
Agni (Vahni)
M
Mantra
D
Dakṣiṇā
B
Brāhmaṇas

FAQs

Dharma requires both correct intention and correct method: mantras, rites, and honoring officiants (dakṣiṇā) sustain sacred order.

Not a tīrtha-focused verse; it occurs within Revā Khaṇḍa’s broader sacred geography while discussing yajña procedure.

Avoid mantracchidra (errors), complete kriyā (rites) properly, and provide appropriate dakṣiṇā.