Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 27

निष्पन्दनयना मर्त्याश्चित्रेष्वालिखिता इव । देवायतनगा देवा रटन्ति प्रहसन्ति च । स्वप्ने पश्यन्ति चात्मानं रक्ताम्बरविभूषितम्

niṣpandanayanā martyāścitreṣvālikhitā iva | devāyatanagā devā raṭanti prahasanti ca | svapne paśyanti cātmānaṃ raktāmbaravibhūṣitam

Les mortels fixaient sans cligner, tels des figures peintes sur une image. Même les dieux dans les sanctuaires criaient et riaient étrangement ; et, en rêve, les gens se voyaient parés de vêtements rouges.

निष्पन्दmotionless
निष्पन्द:
TypeNoun
Rootनिष् + स्पन्द (प्रातिपदिक)
Form(समासाङ्ग) निष्पन्द- = 'motionless' (पूर्वपद)
नयनाःwith unmoving eyes
नयनाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनयन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः: निष्पन्द-नयन = 'having motionless eyes' (बहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत्)
मर्त्याःmortals
मर्त्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन
चित्रेषुin pictures
चित्रेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन
आलिखिताःdrawn; painted
आलिखिताः:
Karta (Subject complement/कर्तृसमानाधिकरण)
TypeVerb
Rootआ + लिख् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
इवas if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (उपमा/सादृश्य)
देवायतनtemple
देवायतन:
TypeNoun
Rootदेव + आयतन (प्रातिपदिक)
Form(समासाङ्ग) नपुंसकलिङ्ग, पूर्वपद; देव-आयतन = 'temple of gods'
गाःlocated in the temple
गाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootग (प्रातिपदिक; ग = 'going/being in', from गम्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः: देवायतन-ग = 'situated in the temple'
देवाःgods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन
रटन्तिthey cry out
रटन्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootरट् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
प्रहसन्तिthey laugh loudly
प्रहसन्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + हस् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
स्वप्नेin a dream
स्वप्ने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
पश्यन्तिthey see
पश्यन्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
आत्मानम्themselves
आत्मानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
रक्तred
रक्त:
TypeAdjective
Rootरक्त (प्रातिपदिक)
Form(समासाङ्ग) रक्त- = 'red' (पूर्वपद)
अम्बरgarment
अम्बर:
TypeNoun
Rootअम्बर (प्रातिपदिक)
Form(समासाङ्ग) नपुंसकलिङ्ग, पूर्वपद
विभूषितम्adorned (with red garments)
विभूषितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + भूष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः: रक्त-अम्बर-विभूषित = 'adorned with red garments' (आत्मानम् विशेषयति)

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced)

Listener: Bharata-uttama

Scene: People stand motionless, unblinking like painted figures; within temples, the gods seem to cry out and laugh; sleepers dream themselves clothed in red garments.

D
devas
T
temples (devāyatana)
D
dream-omens

FAQs

Omens manifest across waking life and dreams, urging vigilance and remembrance of the divine when time turns intense.

No specific tīrtha is named; the verse references temples in general (devāyatana) as part of the omen-description.

None; these are descriptive portents rather than instructions.