Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 128

Devanagari script

पृथिवीमेकच्छत्रेण भुनक्ति लोकपूजितः । व्याधिशोकविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्

Transliteration

pṛthivīmekacchatreṇa bhunakti lokapūjitaḥ | vyādhiśokavinirmukto jīvecca śaradāṃ śatam

Translation

Il gouverne la terre sous un unique parasol royal, honoré par les peuples; délivré de maladie et de chagrin, il vit cent automnes, un siècle accompli.

Word by Word

• पृथिवीम्: the earth
• पृथिवीम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• एकच्छत्रेण: as sole ruler (under one umbrella)
• एकच्छत्रेण: Kriyāviśeṣaṇa (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: एक + छत्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमासः; अव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषणम् (adverbial: 'under one umbrella/sole sovereignty')

• भुनक्ति: enjoys/rules
• भुनक्ति: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: लट् (present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; सकर्मकः

• लोकपूजितः: worshipped by the people
• लोकपूजितः: Viśeṣaṇa (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: लोक + पूजित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पूज् + क्त)
• Form: तत्पुरुषः (लोकेन पूजितः); क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (अन्तर्निहितः कर्ता)

• व्याधिशोकविनिर्मुक्तः: freed from disease and sorrow
• व्याधिशोकविनिर्मुक्तः: Viśeṣaṇa (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: व्याधि + शोक + विनिर्मुक्त (कृदन्त; √मुच् + क्त, वि-निर्-उपसर्गाः)
• Form: समाहार/तत्पुरुषसमासः (व्याधि-शोकाभ्यां विनिर्मुक्तः); क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः; पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• जीवेत्: should live
• जीवेत्: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: जीव् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; अकर्मकः

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः

• शरदाम्: of autumns/years
• शरदाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: शरद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), बहुवचनम्; शतम् इत्यस्य षष्ठी-सम्बन्धः

• शतम्: a hundred
• शतम्: Kāla-parimāṇa (Duration)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (परिमाण/अवधि), एकवचनम्; कालपरिमाणवाचकः

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (implied source of puṇya)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A returned devotee becomes a celebrated ruler: seated beneath a single royal umbrella, surrounded by grateful subjects; his body appears radiant and healthy, symbolizing freedom from disease and sorrow.

Characters & Entities

• Pṛthivī (earth)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Puranic tīrtha-dharma links spiritual discipline with worldly harmony—health, honor, and righteous sovereignty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The fruits are tied to the Revā Khaṇḍa rite-context, within the Jvāleśvara tīrtha narrative later in the chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

No additional prescription; it states the worldly fruits resulting from the earlier stated vidhi.