Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 72

Devanagari script

द्वारपालस्य तद्वाक्यं श्रुत्वा बाणस्त्वरान्वितः । द्वाःस्थमाह महादैत्यः सविस्मयमिदं तदा

Transliteration

dvārapālasya tadvākyaṃ śrutvā bāṇastvarānvitaḥ | dvāḥsthamāha mahādaityaḥ savismayamidaṃ tadā

Translation

Ayant entendu les paroles du gardien de la porte, Bāṇa parla en hâte ; et sur‑le‑champ, le grand Daitya, saisi d’étonnement, s’adressa au portier.

Word by Word

• द्वारपालस्य: of the door-keeper
• द्वारपालस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: द्वारपाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; समासः—द्वारस्य पालः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम्

• वाक्यम्: speech/statement
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya-visheshaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘श्रुत्वा’ = having heard

• बाणः: Bāṇa
• बाणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• त्वरा-अन्वितः: endowed with haste
• त्वरा-अन्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्वरा (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—त्वरया अन्वितः (तृतीया-तत्पुरुष)

• द्वाःस्थम्: the one stationed at the door (doorkeeper)
• द्वाःस्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्वाःस्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—द्वारि स्थः (सप्तमी-तत्पुरुष)

• आह: said
• आह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह्/आह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• महादैत्यः: the great demon
• महादैत्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महादैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—महान् दैत्यः (कर्मधारय)

• सविस्मयम्: with astonishment
• सविस्मयम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सविस्मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभावः—विस्मयेन सह (adverbial ‘with astonishment’)

• इदम्: this (statement)
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तदा: then
• तदा: Kāla-adhikaraṇa (Time adjunct/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

Speaker

Narrator (contextual, not explicitly named in this snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-māhātmya frame

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A palace gateway: the gatekeeper reports; Bāṇa, the mighty daitya-king, reacts with startled urgency, turning toward the doorkeeper to issue orders.

Characters & Entities

• Bāṇa
• Nārada (implied)
• Daitya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the mighty pause in astonishment when confronted with higher spiritual authority and its unpredictable demands.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; it is a narrative moment within the Revā Khaṇḍa setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.