Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 51

Devanagari script

नारदस्य वचः श्रुत्वा देवदेवो महेश्वरः । उत्फुल्लनयनो भूत्वा इदं वचनमब्रवीत्

Transliteration

nāradasya vacaḥ śrutvā devadevo maheśvaraḥ | utphullanayano bhūtvā idaṃ vacanamabravīt

Translation

Entendant les paroles de Nārada, Maheśvara, le Dieu des dieux, les yeux épanouis de joie, prononça ces mots.

Word by Word

• नारदस्य: of Nārada
• नारदस्य: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• वचः: words, speech
• वचः: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive)

• देवदेवः: the god of gods
• देवदेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां देवः = god of gods)

• महेश्वरः: the great lord
• महेश्वरः: Apposition/समानााधिकरण (to देवदेवः)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (महान् ईश्वरः)

• उत्फुल्लनयनः: with blossomed/bright eyes
• उत्फुल्लनयनः: Karta (Subject attribute/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: उत्+फुल्ल (फुल्ल/फुल् धातु, क्त-प्रत्ययान्त विशेषण) + नयन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः (उत्फुल्ले नयने यस्य सः = whose eyes are wide-open/bright)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: भू (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund)

• इदम्: this
• इदम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• वचनम्: speech, statement
• वचनम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; इदम्-विशेष्य (object apposition)

• अब्रवीत्: said, spoke
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Narrator

Visual Art Cues

Scene: Nārada speaks; Maheśvara listens, eyes blossoming with delight, then begins to speak—an intimate divine-ṛṣi dialogue moment, poised before revelation.

Characters & Entities

• Nārada
• Maheśvara
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord responds graciously when approached with devotion and sincerity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it is a dialogue marker within the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it introduces Śiva’s forthcoming instruction.