Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 24

पिप्पलेश्वरतीर्थे द्वे माण्डव्येश्वरसंज्ञिते । द्वीपेश्वरद्वयं चैव प्राह तद्वद्भृगूद्वहः । उत्तरेश्वरतीर्थे द्वे अशोकेशद्वयी तथा

pippaleśvaratīrthe dve māṇḍavyeśvarasaṃjñite | dvīpeśvaradvayaṃ caiva prāha tadvadbhṛgūdvahaḥ | uttareśvaratīrthe dve aśokeśadvayī tathā

Il y a deux Pippaleśvara-tīrtha, connus sous le nom de Māṇḍavyeśvara. Le noble descendant de Bhṛgu a aussi déclaré une paire de sanctuaires de Dvīpeśvara. De même, il y a deux Uttareśvara-tīrtha, ainsi qu’une paire de sanctuaires d’Aśokeśa.

पिप्पलेश्वरतीर्थेat the Pippaleśvara ford
पिप्पलेश्वरतीर्थे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपिप्पल-ईश्वर-तīर्थ (प्रातिपदिक; पिप्पल + ईश्वर + तीर्थ)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः, एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (पिप्पलस्य ईश्वरः) + तत्पुरुषः (पिप्पलेश्वरस्य तीर्थम्)
द्वेtwo
द्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (सङ्ख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचनम्
माण्डव्येश्वरसंज्ञिते(there) called Māṇḍavyeśvara
माण्डव्येश्वरसंज्ञिते:
Adhikarana (Locative qualifier/अधिकरण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमाण्डव्य-ईश्वर-संज्ञित (प्रातिपदिक; माण्डव्य + ईश्वर + संज्ञित)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (पिप्पलेश्वरतीर्थे इत्यस्य); समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (माण्डव्यस्य ईश्वरः) + तत्पुरुषः (माण्डव्येश्वर-संज्ञितः = so-called Māṇḍavyeśvara)
द्वीपेश्वरद्वयम्the pair of Dvīpeśvara shrines
द्वीपेश्वरद्वयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्वीप-ईश्वर-द्वय (प्रातिपदिक; द्वीप + ईश्वर + द्वय)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (द्वीपस्य ईश्वरः) + तत्पुरुषः (…योः द्वयम्)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः
एवindeed/also
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थक-निपातः
प्राहsaid/declared
प्राह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आह्/अह् (धातु: अह्/ब्रू)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
तद्वत्likewise
तद्वत्:
Sambandha (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतद्वत् (अव्यय)
Formअव्ययम्; तुलनार्थक-निपातः (likewise)
भृगूद्वहःthe foremost of the Bhṛgus
भृगूद्वहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु-उद्वह (प्रातिपदिक; भृगु + उद्वह)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (Nominative), एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (भृगूणाम् उद्वहः = best of the Bhṛgus)
उत्तरेश्वरतीर्थेat the Uttareśvara ford
उत्तरेश्वरतीर्थे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तर-ईश्वर-तīर्थ (प्रातिपदिक; उत्तर + ईश्वर + तीर्थ)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमीविभक्तिः, एकवचनम्; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुषभावः (उत्तरः ईश्वरः) + तत्पुरुषः (उत्तरेश्वरस्य तीर्थम्)
द्वेtwo
द्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (सङ्ख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचनम्
अशोकेशद्वयीthe pair (dvayī) of Aśokeśa shrines
अशोकेशद्वयी:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअशोक-ईश-द्वयी (प्रातिपदिक; अशोक + ईश + द्वयी)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘द्वयी’ = द्वयस्य स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिकम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (अशोकस्य ईशः) + तत्पुरुषः (अशोकेशयोः द्वयी)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थे (also/likewise)

A sage (muni), identified here as ‘best of Bhṛgu’s line’ (bhṛgūdvahaḥ)

Tirtha: Pippaleśvara/Māṇḍavyeśvara (pair), Dvīpeśvara (pair), Uttareśvara-tīrtha (pair), Aśokeśa (pair)

Type: temple

Listener: dvijas / pilgrims

Scene: A river-island and tree-shrine composition: twin Pippaleśvara liṅgas beneath grand aśvattha (pippala) trees with hanging roots; a sage (Bhṛgu lineage) gestures while reciting; twin Dvīpeśvara shrines on small river islets with boats approaching; twin Uttareśvara shrines marked by a north-pointing banner; twin Aśokeśa shrines surrounded by aśoka trees in bloom, pilgrims offering flowers seeking relief from sorrow.

P
Pippaleśvara
M
Māṇḍavyeśvara
D
Dvīpeśvara
U
Uttareśvara
A
Aśokeśa
B
Bhṛgu
M
Māṇḍavya

FAQs

Holy places are authenticated through ṛṣi testimony; the Purāṇa frames pilgrimage as participation in an ancient, lineage-backed sacred map.

Pippaleśvara/Māṇḍavyeśvara, Dvīpeśvara, Uttareśvara, and Aśokeśa sites in the Revā Khaṇḍa enumeration.

None; the verse is a location catalog, implying standard tīrtha observances (snāna, pūjā, pradakṣiṇā).