Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 12

Devanagari script

सोमसंस्थापितान्यष्टौ तावन्तो नर्मदेश्वराः । कोटितीर्थान्यथाष्टौ च सप्त सिद्धेश्वरास्तथा

Transliteration

somasaṃsthāpitānyaṣṭau tāvanto narmadeśvarāḥ | koṭitīrthānyathāṣṭau ca sapta siddheśvarāstathā

Translation

Huit furent établis par Soma, et de même il y a huit Narmadeśvara. Ensuite viennent huit Koṭi-tīrtha, et aussi sept Siddheśvara.

Word by Word

• सोमसंस्थापितानि: established by Soma
• सोमसंस्थापितानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सोम + संस्थापित (कृदन्त, क्त; सम् + स्था/स्थाप्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सोमेन संस्थापितानि)

• अष्टौ: eight
• अष्टौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; संख्याशब्दः

• तावन्तः: as many (as that)
• तावन्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; परिमाणवाचक (so many)

• नर्मदेश्वराः: the Narmadeśvaras
• नर्मदेश्वराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नर्मदायाः ईश्वराः/नर्मदेश्वर-नामकाः)

• कोटितीर्थानि: the Koṭitīrthas
• कोटितीर्थानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कोटितीर्थ (प्रातिपदिक; कोटि + तीर्थ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कोटीनां तीर्थानि/कोटि-नामकानि तीर्थानि)

• अथ: then/next
• अथ: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक निपात (then/next)

• अष्टौ: eight
• अष्टौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; संख्याशब्दः

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (and)

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याशब्दः; विशेषणम्

• सिद्धेश्वराः: the Siddheśvaras
• सिद्धेश्वराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्मधारयः (सिद्धाः एव ईश्वराः/सिद्धेश्वर-नामकाः)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थक (likewise/also)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced: Āvantya Khaṇḍa narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Soma-saṃsthāpita tīrthas (8), Narmadeśvara (8), Koṭi-tīrtha (8), Siddheśvara (7)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: assembled sages (implicit continuation)

Visual Art Cues

Scene: A moonlit riverscape: Soma consecrating a Śiva-liṅga on the Revā bank; nearby, multiple small shrines labeled Narmadeśvara, Koṭi-tīrtha ghāṭ, and Siddheśvara hermitage with siddhas in the sky.

Characters & Entities

• Soma
• Narmadeśvara
• Koṭi-tīrtha
• Siddheśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine and siddha lineages sanctify geography: tīrthas are remembered as consecrated by deities and perfected beings, intensifying their māhātmya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Sets of Śaiva tīrthas are named by type: Soma-saṃsthāpita (8), Narmadeśvara (8), Koṭi-tīrtha (8), and Siddheśvara (7).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; the verse serves as a catalog for tīrtha-yātrā and devotion to Śiva in the Revā region.