Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 98

देवखातं सिद्धरुद्रं वैद्यनाथमनुत्तमम् । तथैव मातृतीर्थं च उत्तरेशमतः परम्

devakhātaṃ siddharudraṃ vaidyanāthamanuttamam | tathaiva mātṛtīrthaṃ ca uttareśamataḥ param

Là se trouvent Deva-khāta, Siddharudra et l’incomparable Vaidyanātha ; de même le Mātṛ-tīrtha, puis, au-delà, Uttareśa.

देवखातम्Devakhāta (name of a sacred place)
देवखातम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवखात (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (देवानां खातम्)
सिद्धरुद्रम्Siddharudra (name)
सिद्धरुद्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसिद्धरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (सिद्धः रुद्रः)
वैद्यनाथम्Vaidyanātha (name of Śiva/temple)
वैद्यनाथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवैद्यनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (वैद्यस्य नाथः)
अनुत्तमम्unsurpassed, excellent
अनुत्तमम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पूर्वपदानां विशेषणम्)
तथाthus, likewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: 'thus/so')
एवindeed, just
एव:
Sambandha (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
मातृतीर्थम्Mātṛtīrtha (name)
मातृतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमातृतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (मातॄणां तीर्थम्)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
उत्तरेशम्Uttareśa (name)
उत्तरेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउत्तरेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (उत्तरस्य ईशः)
अतःthereafter; from this
अतः:
Apadana/Hetu (Source/Cause)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/अपादानार्थ-प्रयोग (from this/thereafter)
परम्supreme; beyond
परम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (श्रेष्ठ/परं—'beyond/supreme')

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Āvantya/Revā narrative frame)

Tirtha: Devakhāta; Siddharudra; Vaidyanātha; Mātṛtīrtha; Uttareśa

Type: kshetra

Scene: A pilgrim group on the Narmadā bank reading a palm-leaf itinerary while multiple small Śiva-liṅgas and shrine markers appear in a continuous landscape band; each shrine labeled: Devakhāta, Siddharudra, Vaidyanātha, Mātṛtīrtha, Uttareśa.

D
Deva-khāta
S
Siddharudra
V
Vaidyanātha
M
Mātṛ-tīrtha
U
Uttareśa

FAQs

The Purāṇa emphasizes healing and grace through sacred waters and Śiva’s forms (like Vaidyanātha), making pilgrimage a means of restoration.

Deva-khāta, Siddharudra, Vaidyanātha, Mātṛ-tīrtha, and Uttareśa are named.

No explicit rite is mentioned in this verse.