Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 83

नर्मदेश्वरसंज्ञं च नदीत्रितयसङ्गमः । अनेकेश्वरतीर्थं च शर्भेशं मोक्षसंज्ञितम्

narmadeśvarasaṃjñaṃ ca nadītritayasaṅgamaḥ | anekeśvaratīrthaṃ ca śarbheśaṃ mokṣasaṃjñitam

Et s’y trouve le sanctuaire nommé Narmadeśvara ; la confluence de trois rivières ; le tīrtha d’Anekeśvara ; et Śarbheśa, renommé comme dispensateur de la délivrance (mokṣa).

नर्मदेश्वरसंज्ञम्named ‘Narmadeśvara’
नर्मदेश्वरसंज्ञम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक) + संज्ञा (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (नर्मदायाः ईश्वरः इति नर्मदेश्वरः; तस्य संज्ञा यस्य तत्)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
नदीत्रितयof the three rivers
नदीत्रितय:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक) + त्रितय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषसमास (नदीनां त्रितयम्), प्रातिपदिक-रूप; (समासपूर्वपद)
सङ्गमःconfluence
सङ्गमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अनेकेश्वरतीर्थम्the Anekeśvara sacred ford
अनेकेश्वरतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअनेक (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (अनेक-ईश्वर-सम्बद्धं तीर्थम्)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
शर्भेशम्Śarbheśa (a Śiva-linga/temple)
शर्भेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशर्भ (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (शर्भस्य ईशः)
मोक्षसंज्ञितम्called ‘Mokṣa’
मोक्षसंज्ञितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक) + संज्ञित (कृदन्त; √ज्ञा/ज्ञप्? ‘to name’, past passive participle in usage)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; कृदन्तः—भूतकर्मणि क्त (PPP) ‘संज्ञित’; समासः—तत्पुरुषः (मोक्ष-नाम्ना संज्ञितम्)

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Āvantya/Revā-māhātmya style narration)

Tirtha: Narmadeśvara; Nadī-tritaya-saṅgama; Anekeśvara; Śarbheśa (mokṣa-sañjñita)

Type: kshetra

Scene: A Narmadā riverbank with multiple small shrines: a central Śiva-liṅga labeled Narmadeśvara, nearby a triveṇī-saṅgama with three streams meeting, pilgrims offering bilva and water; a prominent liṅga shrine of Śarbheśa signifying liberation.

N
Narmadeśvara
N
Nadī-tritaya-saṅgama (three-river confluence)
A
Anekeśvara Tīrtha
Ś
Śarbheśa

FAQs

Certain Śaiva tīrthas are praised not only for puṇya but explicitly for mokṣa, showing the Purāṇic link between place, worship, and liberation.

Narmadeśvara, the three-river confluence, Anekeśvara-tīrtha, and Śarbheśa (named as mokṣa-associated).

None is stated; the verse is a catalog of tīrthas and their spiritual reputation (especially mokṣa for Śarbheśa).