Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 17

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एवं वदति हंसे वै ब्रह्मा प्राह प्रसन्नधीः । शिक्षा दत्ता तवैवेयं मा विषादं कृथाः खग

śrīmārkaṇḍeya uvāca | evaṃ vadati haṃse vai brahmā prāha prasannadhīḥ | śikṣā dattā tavaiveyaṃ mā viṣādaṃ kṛthāḥ khaga

Śrī Mārkaṇḍeya dit : Lorsque le Haṃsa parla ainsi, Brahmā, l’esprit paisible et réjoui, déclara : « Cet enseignement t’a bien été donné ; ne t’afflige pas, ô oiseau. »

श्रीमार्कण्डेयःŚrī Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रीमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; संबोधन-रहित कर्तृपद
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
वदतिspeaks
वदति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
हंसेin/unto the swan (Haṃsa)
हंसे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहंस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
प्राहsaid
प्राह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+अह्/ब्रू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
प्रसन्नधीःone of serene mind
प्रसन्नधीः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रसन्नधी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—प्रसन्ना च सा धीः (कर्मधारय)
शिक्षाinstruction
शिक्षा:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
दत्ताgiven
दत्ता:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘शिक्षा’ इति पदस्य विशेषणम्
तवto you/your
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
एवindeed/just
एव:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (restrictive/emphatic)
इयम्this
इयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
माdo not
मा:
Pratishedha (Prohibition/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formअव्यय; निषेधार्थक निपात (prohibitive particle)
विषादम्despondency
विषादम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविषाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
कृथाःdo/make
कृथाः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
खगO bird
खग:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootखग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Mārkaṇḍeya (narrator); Brahmā (quoted speaker within the verse)

Tirtha: Revā (Narmadā) tīra (implied)

Type: kshetra

Scene: A serene Brahmā addresses the Haṃsa-bird with a calming gesture, imparting instruction; the atmosphere is quiet, luminous, and didactic.

M
Mārkaṇḍeya
B
Brahmā
H
Haṃsa

FAQs

Divine instruction (upadeśa) removes despair; sincere devotion is met with reassurance and guidance.

Introduces the forthcoming Revā/Narmadā-tīra oriented prescription rather than praising a site directly.

Not yet; this verse transitions to Brahmā’s practical guidance that follows.