Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 10

श्रीमार्कण्डेय उवाच । इति ब्रुवन्नेव हि धातुरग्रे हंसः श्वसत्यक्षिपूज्यः सुदीनः । तिर्यञ्चं मां पापिनं मूढबुद्धिं प्रभो पुरः पतितं पाहि पाहि

śrīmārkaṇḍeya uvāca | iti bruvanneva hi dhāturagre haṃsaḥ śvasatyakṣipūjyaḥ sudīnaḥ | tiryañcaṃ māṃ pāpinaṃ mūḍhabuddhiṃ prabho puraḥ patitaṃ pāhi pāhi

Śrī Mārkaṇḍeya dit : Tandis qu’il parlait ainsi devant le Créateur, le Haṃsa—misérable, haletant, les yeux pleins de larmes—s’écria : «Je suis une créature, pécheresse et d’intelligence obtuse; tombé devant toi, ô Seigneur, protège-moi, protège-moi !»

श्रीमार्कण्डेयःŚrī Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री+मार्कण्डेय (प्रातिपदिक; उपाधि-पूर्वक-नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समासः (श्रीमान् मार्कण्डेयः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative)
ब्रुवन्speaking
ब्रुवन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formशतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (हंसः-विशेषणम्)
एवjust/indeed
एव:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात; हेत्वर्थक/बलार्थक (indeed/for)
धातुःDhātṛ (Brahmā)
धातुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (ब्रह्मा)
अग्रेin front/presence
अग्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
हंसःthe swan
हंसः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहंस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
श्वसतिbreathes/pants
श्वसति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्वस् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अक्षिeye
अक्षि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअक्षि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (समासपूर्वपद-रूपेण)
पूज्यःworthy of worship
पूज्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूज् (धातु)
Formण्यत्/तव्यत्-अर्थे (gerundive: worthy of being honored), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
सुदीनःvery miserable
सुदीनः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु+दीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (अत्यन्तं दीनः)
तिर्यञ्चम्an animal (one of the lower species)
तिर्यञ्चम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतिर्यञ्च् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (माम्-विशेषणम्)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया, एकवचन
पापिनम्sinful
पापिनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपापिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
मूढdeluded
मूढ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमूढ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (समासपूर्वपद-रूपेण)
बुद्धिम्intellect
बुद्धिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (समासोत्तरपद-रूपेण)
प्रभोO Lord
प्रभो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
पुरःbefore/in front
पुरः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोगः; स्थानवाचक
पतितम्fallen
पतितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपत् (धातु)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (माम्-विशेषणम्)
पाहिprotect
पाहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पाहिprotect (again)
पाहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formलोट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; पुनरुक्ति (emphasis)

Mārkaṇḍeya (narrating; includes Haṃsa’s plea)

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha milieu

Type: river

Scene: Mārkaṇḍeya narrates: before Dhātā, the haṃsa is breathless, trembling, eyes brimming with tears, crying ‘Protect me!’—a vivid tableau of surrender.

M
Mārkaṇḍeya
B
Brahmā (Dhātā)
H
Haṃsa

FAQs

Sincere surrender (śaraṇāgati) with humility transforms curse-bound fear into a plea for divine protection.

No specific tīrtha is praised in this verse.

None; the verse highlights devotional supplication and repentance.