Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

क्षेत्रपालो वसेत्तत्र ढौण्ढेशो नाम नामतः । तस्य चाराधनं कृत्वा नारी वा पुरुषोऽपि वा

kṣetrapālo vasettatra ḍhauṇḍheśo nāma nāmataḥ | tasya cārādhanaṃ kṛtvā nārī vā puruṣo'pi vā

Là réside un gardien de l'enceinte sacrée, connu sous le nom de Ḍhauṇḍheśa. Après l'avoir adoré, qu'il s'agisse d'une femme ou d'un homme...

क्षेत्रपालःthe guardian of the field/region
क्षेत्रपालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र + पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘क्षेत्रस्य पालः’)
वसेत्should dwell
वसेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
ढौण्ढेशःḌhauṇḍheśa (name)
ढौण्ढेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootढौण्ढ + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नाम)
नामnamed, called
नाम:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामार्थक निपात (particle meaning ‘called/namely’)
नामतःby name, in name
नामतः:
Hetu/Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootनामतः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त क्रियाविशेषण (ablatival adverb)
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
आराधनम्worship, propitiation
आराधनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआ-√राध् (धातु) + अन (प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कृदन्त-भाववाचक संज्ञा (verbal noun)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
नारीa woman
नारी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक निपात (disjunctive particle ‘or’)
पुरुषःa man
पुरुषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक निपात (also/even)
वाor
वा:
Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक निपात

Śrī Mārkaṇḍeya (continued narration)

Tirtha: Kurkurī-tīrtha (kṣetra with Ḍhauṇḍheśa-kṣetrapāla)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: At the entrance to a riverbank sacred precinct stands Ḍhauṇḍheśa, a fierce yet protective Śaiva guardian (kṣetrapāla), receiving offerings from pilgrims before they proceed inward.

K
Kṣetrapāla
Ḍhauṇḍheśa

FAQs

Sacred places are protected by kṣetrapālas; honoring the guardian is part of proper dharmic approach to a tīrtha.

Kurkurī-tīrtha, specifically its resident kṣetrapāla named Ḍhauṇḍheśa.

Ārādhana (worship/propitiation) of the kṣetrapāla Ḍhauṇḍheśa, open to both women and men.