Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 15

मार्कण्डेय उवाच । ततो गत्वा हृषीकेशः सागरान्तस्थितां श्रियम् । प्राह तुष्टोऽस्मि ते देवि वरं वृणु यथेप्सितम्

mārkaṇḍeya uvāca | tato gatvā hṛṣīkeśaḥ sāgarāntasthitāṃ śriyam | prāha tuṣṭo'smi te devi varaṃ vṛṇu yathepsitam

Mārkaṇḍeya dit : Alors Hṛṣīkeśa se rendit auprès de Śrī, qui demeurait au bord de l’océan, et lui dit : « Je suis satisfait de toi, ô Déesse. Choisis la grâce que tu désires. »

मार्कण्डेयःMārkaṇḍeya
मार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund)
हृषीकेशःHṛṣīkeśa (Viṣṇu)
हृषीकेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहृषीकेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषनाम
सागरान्त-स्थिताम्situated at the ocean’s edge
सागरान्त-स्थिताम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसागरान्त (प्रातिपदिक) + स्थित (कृदन्त; स्था (धातु) + क्त)
Formषष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुष (sense: 'at the ocean’s end'); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त-विशेषणम् (श्रियम् इति)
श्रियम्Śrī (Lakṣmī)
श्रियम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्राहsaid
प्राह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + अह्/ब्रू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुष्ट (कृदन्त; तुष् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तेto you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; सर्वनाम
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
वरम्a boon
वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वृणुchoose
वृणु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
यथा-ईप्सितम्as desired
यथा-ईप्सितम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + ईप्सित (कृदन्त; आप्/इप्स् (धातु) + क्त)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial: 'as desired')

Mārkaṇḍeya

Tirtha: सागरान्त-श्रीवास (implied)

Type: kshetra

Scene: Mārkaṇḍeya narrates: Hṛṣīkeśa arrives at the sea-shore where Śrī resides; he addresses her with affection and satisfaction, offering a boon.

M
Mārkaṇḍeya
H
Hṛṣīkeśa (Viṣṇu)
Ś
Śrī (Lakṣmī)
O
Ocean (Sāgara)

FAQs

When austerity is performed with sincerity, the Divine becomes ‘tuṣṭa’ (pleased) and offers the devotee a boon—grace responding to effort.

The ocean-edge tapas site within the Revākhaṇḍa narrative is highlighted as a spiritually potent locale for attaining divine favor.

No explicit prescription; the verse presents the culmination of tapas in receiving vara (a boon).