Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 10

हविर्भागैस्तु विप्राणां राज्ञां चैवामयाविनाम् । दृष्ट्वा तु बहुरोगार्तमग्निं देवमुखं सुराः । प्राहुस्ते सहिता देवं शङ्करं लोकशङ्करम्

havirbhāgaistu viprāṇāṃ rājñāṃ caivāmayāvinām | dṛṣṭvā tu bahurogārtamagniṃ devamukhaṃ surāḥ | prāhuste sahitā devaṃ śaṅkaraṃ lokaśaṅkaram

Voyant Agni —la « bouche des dieux »— tourmenté par de nombreux maux, et constatant que les parts d’oblation des brāhmaṇas, et même des rois, s’en trouvaient atteintes, les dieux, d’un même élan, s’adressèrent à Śaṅkara, bienfaiteur des mondes.

havis-bhāgaiḥwith shares/portions of oblations
havis-bhāgaiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Roothavis (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (haviṣāṃ bhāgāḥ)
tuindeed/but
tu:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात
viprāṇāmof the Brahmins
viprāṇām:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
rājñāmof the kings
rājñām:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
caand
ca:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
evajust/indeed
eva:
Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
āmayāvināmof the diseased/afflicted
āmayāvinām:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootāmaya-vin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (āmayaḥ asti yeṣām)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive)
tuthen/indeed
tu:
Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात
bahu-roga-ārtamdistressed by many diseases
bahu-roga-ārtam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक) + roga (प्रातिपदिक) + ārta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (bahubhiḥ rogaiḥ ārtaḥ)
agnimAgni
agnim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
deva-mukhamthe mouth of the gods
deva-mukham:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdeva (प्रातिपदिक) + mukha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (devānāṃ mukham)
surāḥthe gods
surāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
prāhuḥsaid/spoke
prāhuḥ:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√ah (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
tethey
te:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
sahitāḥassembled/together
sahitāḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsahita (प्रातिपदिक; √sah सह्)
Formक्त (Past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (te इति)
devamto the god
devam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
śaṅkaramŚaṅkara
śaṅkaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśaṅkara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण-नाम (Śiva)
loka-śaṅkarambenefactor of the world
loka-śaṅkaram:
Viśeṣaṇa (Apposition/विशेषण)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक) + śaṅkara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (lokasya śaṅkaraḥ)

Mārkaṇḍeya (continuing narration)

Tirtha: Bhṛgukaccha (Agni-tapas episode)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: The devas behold Agni, the divine mouth, wracked by many ailments; the atmosphere is anxious as the flow of sacrificial portions for brāhmaṇas and kings is disrupted; they turn together toward Śaṅkara in supplication.

A
Agni
S
Suras (Devas)
Ś
Śaṅkara (Śiva)
V
Vipras (Brāhmaṇas)
K
Kings (Rājānaḥ)

FAQs

When the sacrificial order is disturbed, the gods seek Śiva—restoration of dharma is tied to divine grace and right worship.

The narrative remains in the Bhṛgukaccha setting, leading toward the tīrtha’s ensuing significance.

The verse alludes to havis (oblations) and yajña functioning properly through Agni, though no step-by-step rite is given.