Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । गोपेश्वरं ततो गच्छेत्सर्पक्षेत्रादनन्तरम् । यत्र स्नानेन चैकेन मुच्यन्ते पातकैर्नराः

śrīmārkaṇḍeya uvāca | gopeśvaraṃ tato gacchetsarpakṣetrādanantaram | yatra snānena caikena mucyante pātakairnarāḥ

Śrī Mārkaṇḍeya dit : Ensuite, qu’on aille à Gopeśvara, aussitôt après avoir visité Sarpakṣetra ; là, par un seul bain, les hommes sont délivrés des péchés.

श्रीमार्कण्डेयःŚrī Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रीमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—श्री + मार्कण्डेय (विशेषण-विशेष्यभावः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
गोपेश्वरम्Gopeśvara (name of Śiva/temple)
गोपेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगोपेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—गोपानाम् ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)
ततःthen; from there
ततः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः—क्रियाविशेषण (adverb: ‘then/from there’)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
सर्पक्षेत्रात्from (the place called) Sarpa-kṣetra
सर्पक्षेत्रात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootसर्पक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; समासः—सर्पाणां क्षेत्रम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
अनन्तरम्immediately after
अनन्तरम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोगः (क्रियाविशेषणवत्); अर्थः—तत्क्षणानन्तरम् (immediately after)
यत्रwhere
यत्र:
Desha-adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्ध-प्रदर्शक (relative adverb: ‘where’)
स्नानेनby bathing
स्नानेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)
एकेनwith a single (bath)
एकेन:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; विशेषणम् (स्नानेन इति)
मुच्यन्तेare freed
मुच्यन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: ‘are released’)
पातकैःfrom sins
पातकैः:
Hetu/Apakarshana (Cause/Separation sense)
TypeNoun
Rootपातक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
नराःmen; people
नराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Gopeśvara

Type: ghat

Scene: A pilgrim procession leaves Sarpakṣetra and arrives at a Shaiva ford/ghāṭa named Gopeśvara; devotees step into the river for a single solemn bath, with a small shrine of Śiva nearby.

M
Mārkaṇḍeya
G
Gopeśvara
S
Sarpakṣetra

FAQs

Pilgrimage and sacred bathing at Śiva-tīrthas are presented as swift means of purification and moral renewal.

Gopeśvara tīrtha (a Śiva site), visited after Sarpakṣetra within the Revā-khaṇḍa pilgrimage landscape.

Snāna (a single bath) at the Gopeśvara tīrtha for removal of pātakas (sins).