Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 14

Devanagari script

ब्रह्मचर्यस्थितो नित्यं यस्तु पूजयते शिवम् । इह जीवन्स देवेशो मृतो गच्छेदनामयम्

Transliteration

brahmacaryasthito nityaṃ yastu pūjayate śivam | iha jīvansa deveśo mṛto gacchedanāmayam

Translation

Celui qui, toujours établi dans le brahmacarya, adore Śiva : vivant ici, il devient cher au Seigneur des dieux ; et, à la mort, il atteint l’état sans aucune souffrance.

Word by Word

• ब्रह्मचर्यस्थितः: abiding in celibacy
• ब्रह्मचर्यस्थितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्मचर्य (प्रातिपदिक) + स्थित (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (स्थित), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; तत्पुरुष-समास (ब्रह्मचर्ये स्थितः)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचन (acc./nom.); अव्ययवत् प्रयोगः

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• पूजयते: worships
• पूजयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन

• इह: here (in this world)
• इह: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• जीवन्: living
• जीवन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जीव् (धातु) + शतृ (कृत्-प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; (सः इति कर्तरि)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन

• देवेशः: lord of the gods
• देवेशः: Pratijna/Predicate nominal (विधेय)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; तत्पुरुष-समास (देवानाम् ईशः)

• मृतः: dead (having died)
• मृतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मृ (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; कालवाचक-विशेषण

• गच्छेत्: would go/should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• अनामयम्: the disease-free state/place
• अनामयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अनामय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2), एकवचन; गन्तव्यस्थानवाचक

Speaker

Mārkaṇḍeya (deduced from immediate context; the dialogue marker appears at 159.1 and the discourse continues)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (Avanti frame)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A celibate ascetic-devotee performs Śiva pūjā at dawn: matted hair or simple shaven head, white cloth, rudrākṣa; a calm aura; in the background the river and a quiet hermitage; above, a symbolic path of light indicating ‘anāmaya’ destination.

Characters & Entities

• Śiva
• Deveśa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady brahmacarya joined with Śiva-worship purifies life and leads beyond suffering after death.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; it forms part of the Revā (Narmadā) sacred-region teaching where Śaiva merit is praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

Regular worship (pūjā) of Śiva, supported by the discipline of brahmacarya.