Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 13

Devanagari script

ते गच्छन्त्यमलं स्थानं यत्सुरैरपि दुर्लभम् । क्षराक्षरविनिर्मुक्तं तद्विष्णोः परमं पदम्

Transliteration

te gacchantyamalaṃ sthānaṃ yatsurairapi durlabham | kṣarākṣaravinirmuktaṃ tadviṣṇoḥ paramaṃ padam

Translation

Ils atteignent la demeure sans tache, difficile à obtenir même pour les dieux, affranchie du périssable et de l’impérissable : tel est le suprême séjour de Viṣṇu.

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case/nominative), बहुवचन; सर्वनाम

• गच्छन्ति: go/attain
• गच्छन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• अमलम्: stainless/pure
• अमलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/accusative), एकवचन; ‘स्थानम्’ इत्यस्य विशेषण

• स्थानम्: abode/place
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/accusative), एकवचन

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/accusative), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम (relative pronoun)

• सुरैः: by the gods
• सुरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case/instrumental), बहुवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक निपात (even/also)

• दुर्लभम्: hard to obtain
• दुर्लभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/accusative), एकवचन; ‘यत्’/‘स्थानम्’ इत्यस्य विशेषण

• क्षराक्षरविनिर्मुक्तम्: freed from the perishable and the imperishable
• क्षराक्षरविनिर्मुक्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्षर + अक्षर + विनिर्मुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/accusative), एकवचन; तत्पुरुष (क्षरात् अक्षरात् च विनिर्मुक्तम्) विशेषण

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; संकेतार्थक सर्वनाम

• विष्णोः: of Vishnu
• विष्णोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case/genitive), एकवचन

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/accusative), एकवचन; ‘पदम्’ इत्यस्य विशेषण

• पदम्: state/abode
• पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/accusative), एकवचन

Speaker

Unspecified in snippet (context: Revā Khaṇḍa narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viṣṇoḥ paramaṃ padam (goal-state)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A luminous, stainless realm (Vaikuṇṭha/parama-pada) opens: radiant Vishnu presence, celestial architecture, and a purified soul approaching—depicting transcendence beyond kṣara and akṣara.

Characters & Entities

• Viṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True fruit of tīrtha-devotion is mokṣa: entry into Viṣṇu’s stainless supreme abode beyond worldly categories.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The liberation-fruit is tied to the previously mentioned Revā Khaṇḍa tīrtha where disciplined devotees depart meditating on Nārāyaṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is added here; it states the result (parama-pada attainment) of the prior dhyāna and tīrtha-tyāga.