Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले नागतीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धा महानागा भये जाते ततो नृप

śrīmārkaṇḍeya uvāca | narmadādakṣiṇe kūle nāgatīrthamanuttamam | yatra siddhā mahānāgā bhaye jāte tato nṛpa

Śrī Mārkaṇḍeya dit : Sur la rive méridionale de la Narmadā se trouve l’incomparable Nāgatīrtha, ô roi, où les grands Nāgas accomplis—lorsque la crainte surgit—vinrent y chercher refuge.

श्रीमार्कण्डेयःthe venerable Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
नर्मदाof the Narmadā
नर्मदा:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular) — ‘नर्मदायाः’ (in compound/elliptic usage)
दक्षिणेon the southern
दक्षिणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
कूलेbank
कूले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
नागतीर्थम्Nāga-tīrtha (serpent sacred place)
नागतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनाग + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular)
अनुत्तमम्unsurpassed
अनुत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय, सम्बन्ध/देशवाचक-अव्यय (relative locative adverb: ‘where’)
सिद्धाःthe Siddhas (perfected beings)
सिद्धाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
महानागाःgreat nāgas (serpent beings)
महानागाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + नाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
भयेin fear
भये:
Adhikarana (State/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
जातेhaving arisen (when it arose)
जाते:
Kriya-visheshaṇa (Temporal circumstance/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); ‘भये जाते’ = ‘when fear had arisen’
ततःfrom there/thereupon
ततः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb: ‘from there/thereupon’)
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Nāgatīrtha

Type: ghat

Listener: O king (nṛpa)

Scene: Riverside Nāgatīrtha: luminous great nāgas with jeweled hoods emerge near a ghat or under a sacred tree; siddhas stand in the background; an atmosphere of protective awe as fear arises and is quelled.

M
Mārkaṇḍeya
N
Narmadā
N
Nāgatīrtha
M
Mahānāgas

FAQs

Sacred sites are introduced through mythic memory: the tīrtha’s power is tied to extraordinary events involving divine beings.

Nāgatīrtha on the southern bank of the Narmadā.

None in this introductory verse; it sets the narrative context for the tīrtha.