Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 15

Devanagari script

ईश्वर उवाच । मम संनिहितो यत्र त्वं भविष्यसि दानव । तत्र विष्णुभयं नास्ति वसात्र विगतज्वरः

Transliteration

īśvara uvāca | mama saṃnihito yatra tvaṃ bhaviṣyasi dānava | tatra viṣṇubhayaṃ nāsti vasātra vigatajvaraḥ

Translation

Īśvara dit : «Ô Dānava, partout où tu demeureras avec ma présence auprès de toi, il n’y aura nulle crainte de Viṣṇu. Demeure là, délivré de toute peine».

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord Śiva)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मम: of me/my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति, एकवचन

• संनिहितः: present, near
• संनिहितः: Visheshana (Predicate/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संनिहित (कृदन्त; सम् + नि + √धा धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; भूतकृत् (क्त) = present/placed near

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (relative adverb)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• भविष्यसि: you will be
• भविष्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (simple future), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• दानव: O Dānava
• दानव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb)

• विष्णुभयम्: fear of Viṣṇu
• विष्णुभयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु + भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—विष्णोः भयम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय

• अस्ति: exists
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वस: dwell, stay
• वस: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb)

• विगतज्वरः: free from fever/affliction
• विगतज्वरः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विगत + ज्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—विगतः ज्वरः यस्य (कर्मधारय; ‘fever gone’)

Speaker

Īśvara / Maheśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śiva-sannidhi within Revā-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Kambu (Dānava)

Visual Art Cues

Scene: Śiva declares a geographic condition: wherever Kambu dwells with Śiva’s presence nearby, Vishnu will not be a source of fear; Kambu is instructed to live there free of fever/distress.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Dānava (Kambu)
• Viṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine ‘saṃnidhya’ (nearness) is portrayed as a shield from fear and affliction, emphasizing refuge in the Lord.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A specific named tīrtha is not stated in the verse; the broader Revā (Narmadā) sacred landscape frames the episode.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it grants a protective condition tied to Śiva’s presence (saṃnihita).