Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 13

सरांसि नद्यः क्षयमभ्युपेता घोरे युगेऽस्मिन् हि कलौ प्रदूषिते । त्वं भ्राजसे देवि जलौघपूर्णा दिवीव नक्षत्रपथे च गङ्गा

sarāṃsi nadyaḥ kṣayamabhyupetā ghore yuge'smin hi kalau pradūṣite | tvaṃ bhrājase devi jalaughapūrṇā divīva nakṣatrapathe ca gaṅgā

En ce terrible âge de Kali, lorsque lacs et rivières ont décru et se sont souillés, toi seule, ô Déesse, resplendis, comblée de flots d’eau, telle la Gaṅgā céleste qui luit sur la voie étoilée du ciel.

सरांसिlakes
सरांसि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
क्षयम्destruction; decline
क्षयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अभ्युपेताःhaving reached; having come to
अभ्युपेताः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअभि-उप-इ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (भूतकर्मणि/भूतकालिक), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; धातु: इ, उपसर्ग: अभि+उप; विशेषण (सरांसि/नद्यः)
घोरेterrible
घोरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (युगे)
युगेin the age
युगे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन; सर्वनाम; विशेषण (युगे)
हिindeed
हि:
Nipata (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
कलौin Kali (age)
कलौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
प्रदूषितेpolluted; corrupted
प्रदूषिते:
Adhikarana (Location-qualifier/अधिकरणविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-दूष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; धातु: दूष्, उपसर्ग: प्र; विशेषण (युगे/कलौ)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
भ्राजसेyou shine
भ्राजसे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभ्राज् (धातु)
Formलट् (वर्तमानकाल), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; धातु: भ्राज्
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
जलौघपूर्णाfilled with a flood of water
जलौघपूर्णा:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootजल-ओघ-पूर्ण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (जलस्य ओघः; तेन पूर्णा); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (गङ्गा/त्वम्)
दिविin heaven
दिवि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
इवlike
इव:
Upamana (Comparison/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (simile marker)
नक्षत्रपथेon the path of stars
नक्षत्रपथे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनक्षत्र-पथ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नक्षत्राणां पथः); पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
गङ्गाGanga
गङ्गा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (त्वम्) apposition

Ṛṣis/devotees praising Revā (Narmadā) (deduced from stotra context)

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Scene: A parched, darkened landscape with shrunken, muddy lakes and rivers; at center, Revā shines full and bright, her flood-like waters luminous; above, a starry band like the Milky Way echoes her radiance as ‘divīva gaṅgā’.

R
Revā (Narmadā)
G
Gaṅgā
K
Kali-yuga

FAQs

Even in Kali-yuga’s decline, the sacred river Revā (Narmadā) remains a radiant, living source of purity and divine support.

Revā/Narmadā herself—the sacred river-tīrtha celebrated throughout the Revā Khaṇḍa.

No direct ritual is prescribed here; the verse functions as praise (stuti) highlighting Narmadā’s undiminished sanctity.