Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 46

Devanagari script

तच्च द्वादशसाहस्रं शतमष्टसमन्वितम् । तथैवोपपुराणानि यानि चोक्तानि वेधसा

Transliteration

tacca dvādaśasāhasraṃ śatamaṣṭasamanvitam | tathaivopapurāṇāni yāni coktāni vedhasā

Translation

Et ce (Brahmāṇḍa Purāṇa) comprend douze mille (vers), avec cent huit en sus ; de même (il y a) les Upapurāṇa également énoncés par le Créateur, Brahmā.

Word by Word

• तत्: that (text/it)
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• द्वादशसाहस्रम्: twelve-thousand (in extent)
• द्वादशसाहस्रम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश + साहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; द्विगु-समासः—‘द्वादशसहस्रसंख्याकम्’

• शतम्: a hundred
• शतम्: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक; संख्यावाचक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; संख्यावाचक

• अष्ट: eight
• अष्ट: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अष्ट (प्रातिपदिक; संख्यावाचक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; संख्यावाचक

• समन्वितम्: combined with/including
• समन्वितम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + अन्वि (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘युक्त/समेत’

• तथा: thus/so
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb: thus/so)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)

• उपपुराणानि: the minor Purāṇas
• उपपुराणानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उपपुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; ‘पुराणस्य उप’ इति उपपद-तत्पुरुष

• यानि: which (ones)
• यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; सम्बन्धक सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• उक्तानि: said/declared
• उक्तानि: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; ‘said/declared’

• वेधसा: by the Creator (Brahmā)
• वेधसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वेधस् (प्रातिपदिक; ब्रह्मन्)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करण/कर्तृ-निर्देशः

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Visual Art Cues

Scene: Brahmā (Vedhas) as cosmic author, with a sage receiving a bundle of Upapurāṇa manuscripts; a subtle numeric motif (12,108) appears as decorative script bands.

Characters & Entities

• Brahmā (Vedhas)
• Upapurāṇas
• Brahmāṇḍa Purāṇa (implied from prior verse)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It affirms Brahmā as a fountainhead of scriptural revelation and frames Upapurāṇas as part of an authoritative sacred corpus.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named; the focus is on textual tradition.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse discusses scripture counts and origin, not ritual acts.