Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 17

Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Bībhatsa, Varṇa, Tulā, Viśve Bhūtāni, Bhūti/Abhūti, Ārti, Vyṛddhi, Saṃśara
Chandas: Yajus (prose)

बी॒भ॒त्सायै॑ पौल्क॒सं वर्णा॑य हिरण्यका॒रं तु॒लायै॑ वाणि॒जं प॑श्चादो॒षाय॑ ग्ला॒विनं॒ विश्वे॑भ्यो भू॒तेभ्य॑: सिध्म॒लं भूत्यै॑ जागर॒णमभू॑त्यै स्वप॒नमार्त्यै॑ जनवा॒दिनं॒ व्यृ॒र्द्ध्या अपग॒ल्भᳪ स॑ᳪश॒राय॑ प्र॒च्छिद॑म्

bībhatsā́yai paulkasáṃ várṇāya hiraṇyakārám tulā́yai vāṇíjaṃ paścāddóṣāya glāvínaṃ víśvebhyo bhūtébhyaḥ sidhmálaṃ bhū́tyai jāgaraṇám abhū́tyai svapanám ārtyái janavādínaṃ vyṛ́ddhyā apagalbháṃ saṃśarā́ya prácchidam

À l’Abject (Bībhatsa) j’assigne le Pulkasa ; à la Couleur l’orfèvre ; à la Balance le marchand ; à la Faute d’après le languissant ; à tous les Êtres le pourrissant ; à la Prospérité la veille ; à la Non-prospérité le sommeil ; à la Détresse le parleur public ; à la Surcroissance l’audacieux ; à la Ruine le sévère châtieur.

बीभत्सायै । पौल्कसम् । वर्णाय । हिरण्यकारम् । तुलायै । वाणिजम् । पश्चात्-दोषाय । ग्लाविनम् । विश्वेभ्यः । भूतेभ्यः । सिध्मलम् । भूत्यै । जागरणम् । अभूत्यै । स्वपनम् । आर्त्यै । जनवादिनम् । व्यृद्ध्यै । अपगल्भम् । संशराय । प्रच्छिदम् ।

बीभत्सायैto/for the loathsome (one)
बीभत्सायै:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective
Rootबीभत्सा (प्रातिपदिक) < बीभत्स (विशेषण)
पौल्कसम्a Paulkasa (a low-caste man)
पौल्कसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपौल्कस (प्रातिपदिक)
वर्णायfor (his) social class/colour
वर्णाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
हिरण्यकारम्a goldsmith
हिरण्यकारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहिरण्यकार (प्रातिपदिक)
तुलायैfor a balance/scale
तुलायै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootतुला (प्रातिपदिक)
वाणिजम्a merchant
वाणिजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाणिज (प्रातिपदिक)
पश्चादोषायfor the later-evening (time)/late dusk
पश्चादोषाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootपश्चादोष (प्रातिपदिक)
ग्लाविनम्one who is weary/languid
ग्लाविनम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootग्लाविन् (प्रातिपदिक)
विश्वेभ्यःto/for all
विश्वेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
भूतेभ्यःto/for beings
भूतेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
सिध्मलम्scabby/with skin-disease
सिध्मलम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसिध्मल (प्रातिपदिक)
भूत्यैfor prosperity/welfare
भूत्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootभूति (प्रातिपदिक)
जागरणम्wakefulness
जागरणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजागरण (प्रातिपदिक; √जागृ से भाव)
अभूत्यैfor non-prosperity/ill-fortune
अभूत्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअ-भूति (प्रातिपदिक)
स्वपनम्sleep
स्वपनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्वपन (प्रातिपदिक; √स्वप् से भाव)
आर्त्यैfor distress/affliction
आर्त्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootआर्ति (प्रातिपदिक)
जनवादिनम्a public-talker; one who speaks (idle) talk among people
जनवादिनम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootजनवादिन् (प्रातिपदिक)
व्यृद्ध्यैfor increase/growth
व्यृद्ध्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवि-वृद्धि (प्रातिपदिक)
अपगल्भम्shameless/impudent
अपगल्भम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअप-गल्भ (प्रातिपदिक)
संशरायfor (mutual) injury/hostility
संशराय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसं-शर (प्रातिपदिक)
प्रच्छिदम्a cutter-off; one who severs
प्रच्छिदम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootप्र-च्छिद् (प्रातिपदिक; √छिद् से कृत्: प्रच्छिद् ‘one who cuts off’)
B
Bībhatsa
V
Varṇa
T
Tulā
V
Viśve Bhūtāni
B
Bhūti
A
Abhūti
Ā
Ārti
V
Vyṛddhi
S
Saṃśara