Mantra 54
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic school attribution)
Devata: Agni; and collectively Viśve Devāḥ
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like cadence (ritual prose-verse; not a strict single-meter identification in all recensions)
Samhita Patha (Devanagari)
उद्बु॑ध्यस्वाग्ने॒ प्रति॑ जागृहि॒ त्वमि॑ष्टापू॒र्ते सᳪ सृ॑जेथाम॒यं च॑ । अ॒स्मिन्त्स॒धस्थे॒ अध्युत्त॑रस्मि॒न् विस्वे॑ देवा॒ यज॑मानाश्च सीदत
Transliteration
udbúdhya svāgne práti jāgṛhi tvám iṣṭāpūrté sáṃ sṛjethām ayáṃ ca | asmínt sadhásthe ádhy ùttarasmín víśve devā́ yajámānāś ca sīdata
Translation
Réveille-toi, ô Agni ; et toi, en retour, veille. Que l’Iṣṭāpūrta et cet (officiant) soient unis. Sur ce siège commun, sur cette demeure plus haute, que tous les dieux et les sacrifiants s’assoient.
Padapatha (Word Analysis)
उत्-बु॒ध्य॒स्व । अ॒ग्ने॒ । प्रति॑ । जा॒गृ॒हि॒ । त्वम् । इ॒ष्टा॒पू॒र्ते इति॑ । सम् । सृ॒जे॒था॒म् । अ॒यम् । च॒ । अ॒स्मिन् । स॒ध-स्थे॑ । अधि॑ । उत्त॑र-स्मिन् । विश्वे॑ । दे॒वाः । यज॑मानाः । च॒ । सी॒द॒त॒
Word by Word
उद्बुध्यस्वAwaken (rise up)!
उद्बुध्यस्व:
—
TypeVerb
Rootउद्-√बुध्
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि
प्रतिtowards; in response
प्रति:
—
TypeIndeclinable
Rootप्रति
जागृहिbe awake; keep watch
जागृहि:
—
TypeVerb
Root√जागृ
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
इष्टापूर्तेthe iṣṭa and pūrta (sacrificial and charitable merits)
इष्टापूर्ते:
कर्म
TypeNoun (dual compound)
Rootइष्टापूर्त (इष्ट + पूर्त)
संसृजेथाम्may you two unite/bring together
संसृजेथाम्:
—
TypeVerb
Rootसम्-√सृज्
अयम्this (one)
अयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम्
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootइदम्
सधस्थेin the common seat/assembly-place
सधस्थे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसधस्थ
अधिupon; over
अधि:
—
TypeIndeclinable
Rootअधि
उत्तरस्higher; later
उत्तरस्:
—
TypeAdjective
Rootउत्तर
मिन्in (that)
मिन्:
अधिकरण
TypeNoun/Pronoun element
Root(एतस्मिन्/अस्मिन्-सम्बद्धः)
विश्वेall
विश्वे:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
यजमानाःthe sacrificers
यजमानाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयजमान
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
सीदतsit down; take your seats
सीदत:
—
TypeVerb
Root√सद्
Entities Mentioned
A
AgniV
Viśve DevāḥY
Yajamāna(s)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes