Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 23

न्यासत्रैविध्य-भूतशुद्धि-प्रक्रिया

Threefold Nyāsa and the Procedure of Elemental Purification

पञ्चमः कथ्यते सद्भिर्न्यासः पञ्चाक्षरात्मकः । एतेष्वेकमनेकं वा कुर्यात्पूजादि कर्मसु । अकारं मूर्ध्नि विन्यस्य आकारं च ललाटके । इं ईं च नेत्रयोस्तद्वतुं ऊं श्रवणयोस्तथा

pañcamaḥ kathyate sadbhirnyāsaḥ pañcākṣarātmakaḥ | eteṣvekamanekaṃ vā kuryātpūjādi karmasu | akāraṃ mūrdhni vinyasya ākāraṃ ca lalāṭake | iṃ īṃ ca netrayostadvatuṃ ūṃ śravaṇayostathā

La cinquième méthode, louée par les vertueux, est dite être le nyāsa constitué des cinq syllabes. Dans les actes tels que le culte, on peut accomplir un seul de ces nyāsas ou même plusieurs. Place ‘a’ au sommet de la tête et ‘ā’ sur le front ; de même, place ‘i’ et ‘ī’ sur les deux yeux, et pareillement ‘u’ et ‘ū’ sur les deux oreilles.

पञ्चमःthe fifth
पञ्चमः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootपञ्चम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
कथ्यतेis said/declared
कथ्यते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive)
सद्भिःby the good (people)
सद्भिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
न्यासःnyāsa (ritual placement)
न्यासः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootन्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पञ्चाक्षरात्मकःconsisting of five syllables
पञ्चाक्षरात्मकः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपञ्च + अक्षर + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; (पञ्च-अक्षर)-आत्मकः = पञ्चाक्षरात्मकः
एतेषुamong these/in these
एतेषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), बहुवचन
एकम्one (letter)
एकम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
अनेकम्many (letters)
अनेकम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअनेक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (particle of option)
कुर्यात्should do/perform
कुर्यात्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पूजा-आदिsuch as worship, etc.
पूजा-आदि:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपूजा + आदि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव/तत्पुरुष-प्रायः; अत्र 'आदि'समासः; 'पूजादि' = पूजा-प्रभृति; (कर्मसु इति विशेषण)
कर्मसुin rites/acts
कर्मसु:
Adhikarana (अधिकरण/Context)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
अकारम्the letter 'a'
अकारम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मूर्ध्निon the head/crown
मूर्ध्नि:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
विन्यस्यhaving placed
विन्यस्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि-नि- अस्/न्यस् (धातु; √अस्/√न्यस् प्रयोगः)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), 'having placed'
आकारम्the letter 'ā'
आकारम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootआकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
ललाटकेon the forehead
ललाटके:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootललाटक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
इम्the letter 'i' (nasalized)
इम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootइकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बीजाक्षर-रूपेण
ईम्the letter 'ī' (nasalized)
ईम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootईकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बीजाक्षर-रूपेण
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
नेत्रयोःof/on the two eyes
नेत्रयोः:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootनेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), द्विवचन
तद्वत्likewise
तद्वत्:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootतद्वत् (अव्यय/तद्धितान्त)
Formतुल्यार्थक-अव्यय (adverb: 'likewise')
उम्the letter 'u' (nasalized)
उम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootउकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बीजाक्षर-रूपेण
श्रवणयोःof/on the two ears
श्रवणयोः:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootश्रवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, द्विवचन
तथाthus/also
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारार्थक-अव्यय (adverb: 'thus/so')

Suta Goswami (narrating the Vāyavīyasaṃhitā teaching to the sages)

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Type: panchakshara

Role: liberating

S
Shiva

FAQs

It teaches pañcākṣara-nyāsa—sanctifying the body by placing mantra-syllables on key sense-centers—so the devotee becomes a fit vessel for Shiva’s grace (Pati) and worship becomes inward as well as outward.

Nyāsa is performed before or alongside Linga-pūjā to internalize Saguna Shiva worship: the devotee aligns mind and senses with the mantra-power, then offers flowers, water, and devotion to the Linga with a purified inner field.

Perform letter-nyāsa of vowel seed-forms on the head, forehead, eyes, and ears as part of Shiva pūjā, using the pañcākṣara framework; it functions as a preparatory concentration practice before japa and offerings.