Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 15

न्यासत्रैविध्य-भूतशुद्धि-प्रक्रिया

Threefold Nyāsa and the Procedure of Elemental Purification

देहस्यान्तः प्रविष्टं तं ध्यात्वा हृदयपंकजे । पुनश्चामृतवर्षेण सिंचेद्विद्यामयं वपुः । ततः कुर्यात्करन्यासं करशोधनपूर्वकम् । देहन्यासं ततः पश्चान्महत्या मुद्रया चरेत्

dehasyāntaḥ praviṣṭaṃ taṃ dhyātvā hṛdayapaṃkaje | punaścāmṛtavarṣeṇa siṃcedvidyāmayaṃ vapuḥ | tataḥ kuryātkaranyāsaṃ karaśodhanapūrvakam | dehanyāsaṃ tataḥ paścānmahatyā mudrayā caret

Méditant sur Lui qui est entré au-dedans du corps, dans le lotus du cœur, qu’on baigne de nouveau le corps formé de mantra par une pluie de nectar d’amṛta. Puis, après avoir d’abord purifié les mains, qu’on accomplisse le kara-nyāsa (imposition sur les mains). Ensuite, qu’on fasse le deha-nyāsa (imposition sur les membres) et qu’on poursuive avec la grande mudrā.

देहस्यof the body
देहस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
अन्तःinside
अन्तः:
अधिकरण (Locative sense/स्थान)
TypeIndeclinable
Rootअन्तः (अव्यय/प्रातिपदिक-निपात)
Formअव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)
प्रविष्टम्entered
प्रविष्टम्:
कर्म (object-qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र-विश् (धातु)
Formक्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘तं’ इति सर्वनाम्ना सह विशेषण
तम्him/that (deity)
तम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
ध्यात्वाhaving meditated (on)
ध्यात्वा:
पूर्वकाल (prior action)
TypeIndeclinable
Rootध्या (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)
हृदयपंकजेin the heart-lotus
हृदयपंकजे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृदय + पंकज (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (हृदयस्य पंकजम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अमृतवर्षेणwith a shower of nectar
अमृतवर्षेण:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअमृत + वर्ष (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (अमृतस्य वर्षः); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
सिञ्चेत्should sprinkle
सिञ्चेत्:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootसिच् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
विद्यामयम्made of/filled with vidyā (mantric knowledge)
विद्यामयम्:
कर्म (object-qualifier)
TypeAdjective
Rootविद्या + मय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष/उपपद-समास (विद्यया मयः = filled with knowledge/mantra); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘वपुः’ इति विशेष्य
वपुःbody/form
वपुः:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
ततःthen
ततः:
काल/क्रम (sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then/thereafter)
कुर्यात्should do
कुर्यात्:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
करन्यासम्hand-nyāsa (placing on hands)
करन्यासम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकर + न्यास (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (करे न्यासः / करस्य न्यासः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
करशोधनपूर्वकम्preceded by purification of the hands
करशोधनपूर्वकम्:
क्रियाविशेषण (manner/qualification)
TypeAdjective
Rootकर + शोधन + पूर्वक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (करशोधनं पूर्वं यस्य); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘करन्यासम्’ इति विशेषण
देहन्यासम्body-nyāsa
देहन्यासम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेह + न्यास (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (देहे न्यासः / देहस्य न्यासः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ततःthen
ततः:
काल/क्रम
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
काल (time)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (afterwards)
महत्याgreat
महत्या:
करण (Instrument-qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; ‘मुद्रया’ इति विशेषण
मुद्रयाwith (the) mudrā (ritual gesture)
मुद्रया:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमुद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
चरेत्should perform/practice
चरेत्:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Suta Goswami (narrating the Vāyavīya teachings to the sages at Naimiṣāraṇya)

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Role: teaching

S
Shiva

FAQs

It teaches internalized Shaiva worship: Śiva is contemplated as the indwelling Lord in the heart-lotus, and the practitioner sanctifies the embodied self into a mantra-formed (vidyāmaya) instrument fit for grace (anugraha) and liberation.

Nyāsa and mudrā are supports for Saguna upāsanā: by installing mantra-power in hands and limbs, the devotee makes the body a living temple for Śiva, complementing external Linga worship with inner realization of the same Pati within.

Meditate on Śiva within the heart, visualize an amṛta-shower purifying the mantra-body, then perform hand purification, kara-nyāsa, deha-nyāsa, and conclude by applying the prescribed great mudrā.