Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 45

Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa

शुक्तः कीलालपाश्चैव शुचिश्च ग्रामणीः सुधीः । पटुः स्वयंभूः कर्ता च माता चैव व पिता च ना ॥ ४५ ॥

śuktaḥ kīlālapāścaiva śuciśca grāmaṇīḥ sudhīḥ | paṭuḥ svayaṃbhūḥ kartā ca mātā caiva va pitā ca nā || 45 ||

Il est loué comme éloquent, comme l’essence d’une boisson douce, et comme pur ; comme le chef de tous, le vraiment sage, et le souverainement capable. Il est né de lui-même et l’auteur de tout ; pour nous, il est à la fois mère et père.

śuktaḥvinegar/sour drink; ‘śukta’
śuktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśukta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
kīlāla-pāḥdrinkers of kīlāla (fermented liquor)
kīlāla-pāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkīlāla + pā (प्रातिपदिक)
FormSamāsa: Tatpuruṣa; Puṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
evaindeed
eva:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormParticle (निपात)
śuciḥpure/clean
śuciḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśuci (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
grāmaṇīḥvillage-leader/chief
grāmaṇīḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgrāmaṇī (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana (ending -īḥ as Vedic/irregular orthography possible)
sudhīḥwise/intelligent
sudhīḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu-dhī (प्रातिपदिक)
FormSamāsa: Karmadhāraya; Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
paṭuḥskilled/clever
paṭuḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpaṭu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
svayaṃ-bhūḥself-born (Brahmā)
svayaṃ-bhūḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsvayam + bhū (प्रातिपदिक)
FormSamāsa: Tatpuruṣa; Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
kartādoer/creator
kartā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkṛ (धातु) + tṛ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormAgent noun (तृन्), Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
mātāmother
mātā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
evaindeed
eva:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormParticle (निपात)
or
:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormDisjunctive particle (विकल्पार्थक)
pitāfather
pitā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
naḥof us/our
naḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Ṣaṣṭhī (6th/षष्ठी) or Dative plural enclitic; here likely Genitive plural ‘our’

Sanatkumara (teaching Narada in Moksha-dharma context)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

V
Vishnu

FAQs

It presents the Supreme Lord as the all-capable, self-existent creator who is also intimately related to the devotee—both mother and father—uniting transcendence (svayaṃbhū, kartā) with devotional closeness.

By naming God as the devotee’s own mother and father, the verse encourages personal surrender (śaraṇāgati) and loving dependence, which are central moods in Vishnu-bhakti taught in Moksha-dharma sections.

The verse functions as a stuti using precise epithets (nāma-guṇa-kīrtana), reflecting disciplined sacred speech akin to Vyākaraṇa-informed usage and the devotional application of mantra-style praise.