Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 77

Jīva–Ātman Inquiry; Kṣetrajña Doctrine; Karma-based Varṇa; Four Āśramas and Sannyāsa Discipline

Devanagari script

अजितं जेतुकामेन व्यासंगेषु ह्यसंगिना । इन्द्रियैर्गृह्यते यद्यत्तत्तद्व्यक्तमिति स्थितिः ॥ ७७ ॥

Transliteration

ajitaṃ jetukāmena vyāsaṃgeṣu hyasaṃginā | indriyairgṛhyate yadyattattadvyaktamiti sthitiḥ || 77 ||

Translation

Que celui qui aspire à vaincre l’Invincible (le Soi) demeure détaché au milieu de tous les contacts. Tout ce que saisissent les sens, sachez que cela seul est le « manifeste ». Telle est la doctrine établie.

Word by Word

• अजितम्: the unconquered (object)
• अजितम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अ-जित (प्रातिपदिक; जि धातु + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म; ‘अजित’ = न जितम्

• जेतुकामेन: by one desiring to conquer
• जेतुकामेन: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: जेतु-काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (जेतुं कामः यस्य)

• व्यासङ्गेषु: in attachments
• व्यासङ्गेषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वि-आसङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; अधिकरण

• हि: indeed
• हि: Sambandha (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic/causal particle)

• असङ्गिना: by the unattached one
• असङ्गिना: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: अ-सङ्गिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण

• इन्द्रियैः: by the senses
• इन्द्रियैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण

• गृह्यते: is grasped / is apprehended
• गृह्यते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)

• यत्: whatever
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• यत्: whatever
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पुनरुक्ति (correlative)

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तद्-सम्बन्ध (correlative)

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तद्-सम्बन्ध

• व्यक्तम्: manifest
• व्यक्तम्: Karma (कर्म/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: व्यक्त (प्रातिपदिक; व्यञ्ज्/व्यक्त् कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)

• इति: thus
• इति: Sambandha (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative particle)

• स्थितिः: the doctrine/position
• स्थितिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्थिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ/विधेय (statement of doctrine)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in the Moksha-Dharma dialogue)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta (peace)

Secondary Rasa: adbhuta (wonder)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It defines “the manifest” as whatever is known through the senses, urging the seeker of liberation to remain unattached and to seek the Self beyond sensory grasp.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By stressing asaṅga (non-attachment) and mastery over sense-grasping, it supports purified devotion—turning attention from sense-objects to the Unconquerable Lord/Self as the true refuge.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights a practical Vedantic discernment used in sādhanā: classify what is indriya-grāhya (sense-perceived) as vyakta, aiding viveka and indriya-nigraha rather than a ritual or technical Vedanga procedure.