Adhyaya 198: Description of the Torments within the Cycle of Rebirth: Hymn to Yama and the Introduction to Citragupta’s Administration

Verse 1

अथ संसारचक्रयातनास्वरूपवर्णनम् ॥ वर्तमानः सभामध्ये राजा प्रेतपुराधिपः ॥ मामेकमृषभं तत्र दर्शनं च ददौ यमः

Ahora sigue la descripción de la naturaleza de los tormentos en la rueda del saṃsāra. Estando el rey, señor de la ciudad de los difuntos, en medio de la asamblea, Yama me concedió allí audiencia a mí, el ṛṣabha, el excelso sabio.

Verse 2

याथातथ्येन मे पूजा कार्येण विधिना अकरोत् ॥ आसनं पाद्यमर्घ्यं च वेददृष्टेन कर्मणा

Me rindió culto de manera debida y correcta, conforme al procedimiento apropiado: ofreciendo asiento, agua para los pies y arghya, mediante un rito fundado en la autoridad védica.

Verse 3

अब्रवीच्च पुनर्हृष्टो ह्यास्यतां च वरासने ॥ काञ्चने कुशसंच्छन्ने दिव्यपुष्पोपशोभिते

Y de nuevo, gozoso, dijo: «Siéntate, por favor, en el asiento excelente: dorado, cubierto de hierba kuśa y embellecido con flores divinas».

Verse 4

तस्य वक्त्रं महारौद्रं नित्यमेव भयानकम् ॥ पश्यतस्तस्य मां विप्रास्ततः सौम्यतरं बभौ

Su rostro era sumamente feroz, siempre temible. Pero al mirarme, oh brāhmaṇas, se mostró entonces más apacible.

Verse 5

लोहिते तस्य वै नेत्रे जल्पतश्च पुनःपुनः ॥ पद्मपत्रनिभे चैव जज्ञाते मम सौहृदात्

Sus ojos, en verdad, eran rojos, y hablaba una y otra vez; sin embargo, por su amistad hacia mí, llegaron a ser como pétalos de loto.

Verse 6

ततोऽहं तस्य भावेन भावितश्च पुनःपुनः ॥ प्रहृष्टमानसो जातो विश्वासं च परं गतः ॥

Entonces yo, una y otra vez, quedé impregnado de su disposición; mi mente se colmó de gozo y alcancé la confianza suprema.

Verse 7

तस्य प्रीतिकरं सद्यः सर्वदोषविनाशनम् ॥ कामदं च यशोदं च दैवतैश्चापि पूजितम् ॥

Eso le complace de inmediato, destruye toda falta, concede los fines deseados y la fama, y es venerado incluso por los dioses.

Verse 8

कालवृद्धिकरं स्तोत्रं क्षिप्रं तत्र उदीरयन् ॥ येन प्रीतो महातेजा यमः परमधार्मिकः ॥

Allí, recitando prontamente un himno que acrecienta el tiempo asignado, por el cual Yama—de gran esplendor y supremamente justo—queda complacido.

Verse 9

ऋषिपुत्र उवाच ॥ त्वं धाता च विधाता च श्राद्धे चैव हि दृश्यसे ॥ पितॄणां परमो देवश्चतुष्पाद नमोऽस्तु ते ॥

El hijo del sabio dijo: «Tú eres el Sustentador y el Ordenador, y en el rito de śrāddha ciertamente eres visto. Oh deidad suprema de los antepasados, oh de cuatro patas: ¡homenaje a ti!»

Verse 10

कर्म कारयिता चैव भूतभव्य भवत्प्रभो ॥ पावको मोहनश्चैव संक्षेपो विस्तारस्तथा ॥

Tú eres en verdad quien hace que las acciones se realicen, oh señor del pasado y del futuro. Eres el purificador y el fascinador; asimismo, eres contracción y expansión.

Verse 11

दण्डपाणे विरूपाक्ष पाशहस्त नमोऽस्तु ते ॥ आदित्यसदृशाकार सर्वजीवहर प्रभो ॥

Oh portador del báculo, oh de mirada desigual, oh que sostienes el lazo: homenaje a ti. Oh Señor cuya forma es como el Sol, oh quien arrebata a todos los seres al tiempo de la muerte.

Verse 12

कृष्णवर्ण दुराधर्ष तैलरूप नमोऽस्तु ते ॥ मार्तण्डसदृश श्रीमन्मार्तण्डसदृशद्युतिः ॥

Oh de color oscuro, difícil de vencer, de forma oleosa y reluciente: homenaje a ti. Oh ilustre, semejante al Sol en apariencia, semejante al Sol en resplandor.

Verse 13

हव्यकव्यवहस्त्वं हि प्रभविष्णो नमोऽस्तु ते ॥ पापहन्ता व्रती श्राद्धा नित्ययुक्तो महातपाः ॥

Pues tú, en verdad, eres el portador de las ofrendas para los dioses y los antepasados; oh poderoso, homenaje a ti. Destructor del pecado, observante de votos, devoto del śrāddha, siempre disciplinado, de gran austeridad.

Verse 14

एकदृग्बहुदृग्भूत्वा काल मृत्युो नमोऽस्तु ते ॥ क्वचिद्दण्डी क्वचिन्मुण्डी क्वचित्कालो दुरासदः ॥

Haciéndote de un solo ojo y de muchos ojos, oh Tiempo, oh Muerte: homenaje a ti. A veces con báculo, a veces de cabeza rapada; a veces como el Tiempo mismo, difícil de resistir.

Verse 15

क्वचिद्बालः क्वचिद्वृद्धः क्वचिद्रौद्रो नमोऽस्तु ते ॥ त्वया विराजितो लोकः शासितो धर्महेतुना ॥

A veces niño, a veces anciano, a veces feroz: homenaje a ti. Por ti el mundo resplandece y es gobernado por causa del dharma.

Verse 16

प्रत्यक्ष्यं दृश्यते देव त्वां विना न च सिध्यति ॥ देवानां परमो देवस्तपसां परमं तपः

Oh Deva, eres percibido directamente; sin ti nada se cumple. Entre los dioses eres el Dios supremo; entre las austeridades eres la austeridad suprema.

Verse 17

जपानां परमं जप्यं त्वत्तश्चान्यो न दृश्यते ॥ ऋषयो वा तथा क्रुद्धा हतबन्धुसुहृज्जनाः

Entre los japas, tú eres el supremo objeto de recitación; fuera de ti no se percibe a otro. Incluso los rishis, cuando se airan—habiendo perdido parientes y amigos—vuelven su mente hacia ti.

Verse 18

पतिव्रतास्तु या नार्यो दुःखितास्तपसि स्थिताः ॥ न त्वं शक्त इह स्थानात्पातनाय कदाचन

En cuanto a las mujeres fieles a su esposo, aunque afligidas y firmes en la austeridad, jamás eres capaz aquí de hacerlas caer de su estado.

Verse 19

वैशम्पायन उवाच ॥ एवं श्रुत्वा स्तवं दिव्यमृषिपुत्रेण भाषितम् ॥ परितुष्टस्तदा धर्मो ह्यौद्दालकसुतं प्रति

Vaiśampāyana dijo: Habiendo oído así el himno divino pronunciado por el hijo del rishi, Dharma (Yama) quedó entonces complacido con el hijo de Uddālaka.

Verse 20

यम उवाच ॥ परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते माधुर्येण तवानघ ॥ याथातथ्येन वाक्येन ब्रूहि किं करवाणि ते

Yama dijo: Estoy complacido; bendición para ti, oh intachable, por la dulzura de tu palabra. Habla conforme a la verdad: ¿qué he de hacer por ti?

Verse 21

वरं वरय भद्रं ते यं वरं काङ्क्षसे द्विज ॥ शुभं वा श्रेयसा युक्तं जीवितं वाप्यनामयम्

Elige un don—bendición para ti—el don que desees, oh dos veces nacido. Puede ser prosperidad, o aquello unido al sumo bien, o incluso una vida libre de enfermedad.

Verse 22

ऋषिपुत्र उवाच ॥ नेच्छाम्यहं महाभाग मृत्युं वा जीवितं प्रभो ॥ यदि त्वं वरदो राजन्सर्वभूतहिते रतः

El hijo del rishi dijo: No deseo, oh excelso, ni la muerte ni la vida, oh Señor. Si tú eres dador de dones, oh rey, dedicado al bien de todos los seres—

Verse 23

द्रष्टुमिच्छाम्यहं देव तव देशं यथातथम् ॥ पापानां च शुभानां च या गतिस्त्विह दृश्यते

Deseo ver, oh Deva, tu dominio tal como es, y el curso que aquí se contempla para los malvados y para los virtuosos.

Verse 24

सर्वं दर्शय मे राजन्यदि त्वं वरदो मम ॥ चित्रगुप्तं च तं राजन्कार्यार्थं तव चिन्तकम्

Muéstramelo todo, oh rey, si tú eres mi dador de dones; y (muéstrame) también a ese Chitragupta, oh rey, tu consejero que vela por los asuntos de tu administración.

Verse 25

दर्शयस्व महाभाग सर्वलोकस्य चिन्तक ॥ यथा कर्मविशेषाणां दर्शनार्थं करोति सः

Muéstralo, oh gran señor, oh supervisor atento a todos los mundos: cómo él dispone una demostración para hacer ver las distinciones particulares de las acciones.

Verse 26

एवमुक्तो महातेजा द्वारस्थं संदिदेश ह ॥ चित्रगुप्तसकाशं तु नय विप्रं सुयन्त्रितम्

Así interpelado, el resplandeciente ordenó al guardián de la puerta: «Conduce al brāhmaṇa, debidamente escoltado, ante Citragupta».

Verse 27

वक्तव्यश्च महाबाहुरस्मिन्विप्रे यथातथम् ॥ प्राप्तकालं च युक्तं च तत्सर्वं वक्तुमर्हसि

«Oh de poderosos brazos, habla a este brāhmaṇa tal como es, en el momento oportuno y de manera apropiada; todo eso debes declararlo.»

Verse 28

प्रत्युत्थितश्च मां दृष्ट्वा चिन्तयित्वा तु तत्त्वतः ॥ स्वागतम् मुनिशार्दूल यथेष्टं परिगम्यताम्

Y al levantarse en señal de bienvenida al verme, y tras considerar el asunto en verdad, dijo: «Bienvenido, tigre entre los sabios; procede como gustes».

Verse 29

एवं सम्भाष्य मां वीरः स्वान्भृत्यान्सन्दिदेश ह ॥ कृताञ्जलिपुटान्सर्वान्घोररूपान्भयानकान्

Habiéndome hablado así, el héroe dio órdenes a sus propios servidores, todos con las manos juntas en reverencia, aunque de aspecto terrible y espantoso.

Verse 30

चित्रगुप्त उवाच ॥ भो भो शृणुत मे दूताः मम चित्तानुवर्त्तकाः ॥ भक्तिमन्तो दुराधर्षा नित्यं व्रतपरायणाः

Citragupta dijo: «Escuchad, escuchad, oh mis mensajeros, los que seguís la intención de mi mente: devotos, inconquistables y siempre entregados a las observancias de voto».

Verse 31

अयं विप्रो मयादिष्टः प्रेतावासं गमिष्यति ॥ अस्य रक्षा च गुप्तिश्च भवद्भिः क्रियतामिति

Este brāhmaṇa, instruido por mí, irá a la morada de los difuntos; que por vosotros se realicen su protección y su custodia.

Verse 32

नैव दुःखेन खेदः स्यान्न चोष्णेन च शीतताḥ ॥ भुक्षापि तृषा वा अपि एष आज्ञापयामि वः

Que no se aflija por el sufrimiento; ni sea atormentado por el calor o el frío; ni por el hambre o la sed: esto os lo ordeno.

Verse 33

एवं दत्तवरो विप्रो गुरుచित्तानुचिन्तकः ॥ सर्वभूतदयावांश्च द्रव्यवांश्च स वै द्विजः

Así, el brāhmaṇa —habiendo recibido este don— meditaba en la intención de su maestro; compasivo con todos los seres y provisto de bienes: en verdad, aquel dos veces nacido.

Verse 34

यथाकाममयं पश्येद्धर्मराजपुरोत्तमम् ॥ एवमुक्त्वा महातेजा गच्छ गच्छेति चाब्रवीत्

«Que él contemple, según su deseo, la excelsa ciudad de Dharmarāja.» Dicho esto, el resplandeciente añadió: «Ve, ve».

Verse 35

ऋषिपुत्र उवाच ॥ सन्दिष्टाश्च ततो दूताश्चित्रगुप्तेन धीमता ॥ धावन्तस्त्वरमाणास्तु गृह्णन्तो घ्नन्त एव च

Ṛṣiputra dijo: «Entonces los mensajeros, instruidos por el sabio Citragupta, corrieron con premura, apresurados, apresando y golpeando a su paso».

Verse 36

बन्धयन्ति महाकाया निर्दहन्ति महाबलाः ॥ पाटयन्ति प्रहारैश्च ताडयन्ति पुनः पुनः

Mighty, huge-bodied agents bind them; the very powerful burn them; they tear them open with blows and strike them again and again.

Verse 37

रुदन्ति करुणं घोरं त्रातारं नाप्नुवन्ति ते ॥ नरकेऽपि तथा पूर्णे ह्यगाधे तमसावृते

They weep pitiably and in terror, yet they do not obtain any rescuer—thus it is in that hell as well, filled (with suffering), unfathomable, and enveloped in darkness.

Verse 38

केचिच्च तेषु पच्यन्ते दह्यन्ते पावकेन्धनम् ॥ तैलपाके तथा केचित्केचित्क्षारेण सर्पिषा

Some among them are cooked; some are burned like fuel for fire. Some are cooked in oil, and some (are treated) with caustic alkali and with ghee.

Verse 39

पतन्ति ते दुरात्मानस्तत्र तत्र च कर्मभिः ॥ यातनाभिर्दह्यमाना घोराभिश्च ततस्ततः

Those wicked-minded ones fall here and there because of their actions; burned by torments—terrible ones—they are driven from place to place.

Verse 40

केचिद्यन्त्रमुपारोप्य संपीड्यन्ते तिला इव ॥ तेषां संपीड्यमानानां शोणितं स्रवते बहु

Some are placed upon a machine and crushed like sesame seeds; as they are being crushed, much blood flows from them.

Verse 41

ततो वैतरणी घोरा संभूता निम्नगा तथा ॥ सफेनसलिलावर्त्ता दुस्तरा पापकर्मिणाम्

Entonces surgió la terrible Vaitaraṇī, también un río: sus remolinos agitan aguas espumosas; es difícil de cruzar para quienes obran con pecado.

Verse 42

अथान्ये शूल आरोप्य दूताः पादेषु गृह्य वै ॥ वैतरण्यां सुघोरायां प्रक्षिपन्ति सहस्रशः

Luego, otros—empalados en estacas—los mensajeros, tomándolos por los pies, los arrojan por millares a la sumamente terrible Vaitaraṇī.

Verse 43

नानुष्णे रुधिरे तत्र फेनमालासमाकुलाः ॥ दशन्ति सर्पास्तांस्तत्र प्राणिनस्तु सहस्रशः

Allí, en sangre que no está caliente, entre masas de espuma, las serpientes muerden a esos seres, en verdad por millares.

Verse 44

अनुत्तार्य तदा तस्या उच्छ्रिता विकृतावशाः ॥ आवर्तादूर्मयश्चैव ह्युत्तिष्ठन्ति सहस्रशः

Incapaces entonces de cruzarla, se alzan, impotentes y desfigurados; y desde los remolinos, las olas se levantan, por millares.

Verse 45

तत्र शुष्यन्ति ते पापाः सर्वदोषसमन्विताः ॥ मज्जन्तश्च वमन्तश्च त्रातारं नाप्नुवन्ति ते

Allí se consumen esos pecadores, colmados de toda falta; hundiéndose y vomitando, no alcanzan a ningún salvador.

Verse 46

आसिशक्तिप्रहारैश्च ताडयन्ति पुनःपुनः ॥ तत्र शाखासु घोरासु मया दृष्टाः सहस्रशः ॥

Y los golpean una y otra vez con tajos de espadas y lanzas. Allí, sobre ramas espantosas, los vi por miles.

Verse 47

कूष्माण्डा यातुधानाश्च लम्बमानाः भयानकाः ॥ अतिक्रम्य च ते स्कन्धास्तीक्ष्णकण्टकसङ्कुलाः ॥

Kūṣmāṇḍas y yātudhānas, colgando y aterradores; tras haber cruzado, sus hombros estaban apiñados de espinas agudas.

Verse 48

वेदनार्तास्तु वेगेन शीघ्रं शाखा उपारुहन् ॥ तत्र ते निहता घोरा राक्षसाः पिशिताशनाः ॥

Afligidos por el dolor, subieron con rapidez a las ramas. Allí fueron muertos aquellos terribles rākṣasas, devoradores de carne.

Verse 49

घ्नन्ति चारूढगात्राणि निःशङ्कं तमसा वृतम् ॥ सङ्क्रमाच्चैव खादन्ति शालायां कपिवद्भृशम् ॥

Golpean sin vacilar los cuerpos que han trepado, en una región envuelta en tinieblas. Y desde el paso o acercamiento los devoran en la sala, con violencia, como monos.

Verse 50

यथा च कुक्कुटं खादेत कश्चिन्म्लेच्छो निराकृतः ॥ तथा कटकटाशब्दस्तस्मिन्वृक्षे मया श्रुतः ॥

Y así como algún mleccha proscrito podría comer un gallo, del mismo modo oí en aquel árbol un sonido ‘kaṭakaṭā’, como de crujir.

Verse 51

पक्वमाम्रफलं यद्वन्नरः खादेद्यथा वने ॥ एवं ते मुखतः कृत्वा महावक्त्रा दुरासदाः ॥

Así como un hombre come un mango maduro en el bosque, así ellos—de enormes bocas y difíciles de acercar—tras apresar con sus bocas, devoran de ese modo.

Verse 52

ततो जवेन् संयुक्ता वनस्थाश्चूषिताः पुनः ॥ आविष्टानि च कर्माणि पुनः शीघ्रमकामयन् ॥

Entonces, impulsados por la rapidez y de nuevo exhaustos mientras permanecían en el bosque, desearon una vez más apresurarse hacia las acciones que los habían poseído.

Verse 53

अधस्तात्तु पुनस्तत्र पश्यन्तः पापकर्मिणः ॥ बहुसंख्येषु पापेषु दारुणेषु सुदुःखिताः ॥

Pero abajo, allí de nuevo, se veía a los autores de actos pecaminosos, muy afligidos en medio de numerosos y terribles males.

Verse 54

पाषाणवर्षैः केचित्तु पांसुवर्षैश्च विद्रुताः ॥ प्रविशन्ति नगच्छायां ततस्ते प्रज्वलन्ति तु ॥

A algunos, empujados por lluvias de piedras y lluvias de polvo, se les ve entrar en la sombra de un árbol; entonces estallan en llamas.

Verse 55

द्रवन्ति च पुनस्तत्र दूतैश्चापि दृढं हताः ॥ भुवनेषु च घोरेषु पच्यन्ते ते दृढाग्निना ॥

Y de nuevo corren allí, golpeados con dureza por los mensajeros. En mundos terribles son cocidos por un fuego intenso.

Verse 56

वारिपूर्णं ततः कुम्भं शीतलं च जलं पुनः ॥ दियतां दियतां चेति ब्रुवते नः प्रसीदथ

Luego se presenta una vasija llena de agua y de nuevo agua fresca; ellos dicen: «¡Que se dé, que se dé!», y suplican: «Sed misericordiosos con nosotros».

Verse 57

ततः पानीयरूपेण जलं तप्तं तु दीयते ॥ तेन दग्धाश्च आर्त्ताश्च क्रोशन्तश्च परस्परम्

Luego, bajo la apariencia de agua potable, se les da agua hirviente; por ella quedan quemados y afligidos, clamando unos a otros.

Verse 58

आलिङ्ग्यालिङ्ग्य दुःखार्त्ताः केचित्तत्र पतन्ति वै ॥ तथान्ये क्षुधितास्तत्र हाहाभूतमचेतसः

Abrazándose una y otra vez, algunos—abatidos por el dolor—caen allí; y otros, atormentados por el hambre, pierden el sentido, gritando «¡hā hā!».

Verse 59

अन्नानां च सुमिष्टानां भक्ष्याणां च विशेषतः ॥ पश्यन्ति राशिं तत्रस्थां सुगन्धां पर्वतोपमाम्

Ven allí un montón de alimentos—en especial dulces exquisitos—fragantes y semejantes a una montaña.

Verse 60

दधिक्षीररसांश्चैव कृसरान्पायसं तथा ॥ मधुमाधवपूर्णानि सुरामैरेयकस्य च

Y (ven) jugos de cuajada y de leche, kṛsara y también pāyasa; vasijas colmadas de madhu y mādhava, y asimismo de surā y maireyaka.

Verse 61

माध्वीकस्य च पानस्य सीधोर्जातीरसस्य च ॥ पानानि दिव्यानि सुगन्धीनि वै शीतलानिच

Y hay bebidas de mādhvīka, de sīdhu y del jugo de jātī; bebidas celestiales, fragantes y refrescantes.

Verse 62

गोरसस्य च पानानि भाजनानि च नित्यशः ॥ तपोऽर्जितानि दिव्यानि तिष्ठन्ति सुकृतात्मनाम्

Y hay bebidas de leche (el ‘jugo de la vaca’) y también vasijas, constantemente; espléndidas cosas ganadas por la ascesis, dispuestas para quienes poseen mérito.

Verse 63

भोजनेषु च सर्वेषु स्त्रियः कान्ता मनोहराः ॥ गृहीतकुम्भमणिकाः सर्वाभरणभूषिताः

En todos los banquetes, mujeres encantadoras y deleitosas—portando cántaros de agua y joyas—están adornadas con toda clase de ornamentos.

Verse 64

फलानि कुण्डहस्ताश्च पात्रहस्तास्तथापराः ॥ सुमनःपाद्यहस्ताश्च अदीना परमाङ्गनाः

Unas llevan frutos y cuencos en las manos; otras llevan recipientes; otras llevan flores y agua para el lavatorio de los pies: mujeres excelsas, sin abatimiento.

Verse 65

अन्नदानरताश्चैव भोजयन्ति सहस्रशः ॥ नूपुरोज्वलपादाश्च तिष्ठन्ति च मनोहराः

Y quienes se deleitan en el don del alimento alimentan a miles; con ajorcas brillando en sus pies, permanecen allí, hermosas a la vista.

Verse 66

उपस्थाप्य महायोग्यमत्र काले च योषितः ॥ ब्रुवन्ति सर्वास्ताश्चैव तस्यां तस्य च दक्षिणाः

Habiendo presentado al gran yogui en el tiempo señalado, las mujeres allí—todas ellas—hablan; y en ese mismo contexto se mencionan también las dakṣiṇā correspondientes, los dones rituales debidos a cada una.

Verse 67

पापाशया निष्कृतिकाः सर्वदानविवर्जिताः ॥ परापवादनिरताः पापैर्बद्धकथानकाः

Son de intención pecaminosa, sin expiación, siempre privados de generosidad; entregados a difamar a otros, sus relatos quedan atados al mal obrar.

Verse 68

निर्लज्जा गृहका देया याचितुं मनसा हिताः ॥ सुलभानि न दत्तानि विभवे सति लौकिके

Desvergonzados en sus casas, estaban inclinados en su mente a mendigar; aun cuando había medios mundanos, no daban lo que era fácil de ofrecer.

Verse 69

पानीयमथ काष्ठानि यद्यन्नं सुखमागतम् ॥ तेन वध्याः भवन्तो वै यातनाभिरनेकशः

Si el agua, la leña o el alimento os llegaban sin esfuerzo, entonces por ello—por esa falta—en verdad os hacéis merecedores de castigo mediante muchos tormentos.

Verse 70

निघ्नन्तश्च हसन्तश्च दूताः निष्ठुरवादिनः ॥ भोभो कृतघ्ना लुब्धाश्च परदाराभिमर्शकाः

Golpeando y riendo, los mensajeros hablan con dureza: «¡Eh, eh! ¡ingratos y codiciosos, vosotros que mancilláis a las esposas ajenas!»

Verse 71

कर्मणां च क्षयो जातः संसारे यदि पच्यते ॥ विमुक्ताश्चेह लोकात्तु जनिष्यथ सुदुर्गताः

Cuando sobreviene el agotamiento de las acciones (karma) y se “cocina” (se madura) dentro del saṃsāra, entonces—liberados de este mundo—naceréis en una condición sumamente penosa.

Verse 72

वृत्तस्था भुञ्जते हेमांश्चातुर्वर्ण्यान्विशेषतः ॥ ततः सत्यरता शान्ता दयावन्तः सुधार्मिकाः

Establecidos en la recta conducta, gozan de prosperidad—en especial entre los cuatro varṇa; de ello surgen quienes se deleitan en la verdad, pacíficos, compasivos y firmemente asentados en el dharma.

Verse 73

इह विश्राम्य ते धीराः किञ्चित्कालं सहानुगाः ॥ गच्छन्ति परमं स्थानं पृथिव्यां वा महत्कुले

Reposando aquí por algún tiempo, esos firmes—junto con sus acompañantes—van a la morada suprema, o bien nacen en la tierra en una gran familia.

Verse 74

बहुसुन्दरनारीके समृद्धे सुसमाहिताः ॥ अजयन्त तथा क्षान्ताः प्राप्स्यन्ति परमां गतिम्

En un entorno próspero, colmado de muchas mujeres hermosas, quienes están bien recogidos—invencidos por las pasiones y pacientes—alcanzarán el destino supremo.

Verse 75

चूषयित्वा तु तान्सर्वांस्ते च तस्मिन्नगोत्तमे ॥ विसृजन्ति क्षितिं यावदास्थिभूतान्नरांस्तथा

Habiéndolos chupado a todos hasta dejarlos secos, en aquel excelentísimo monte (o cumbre) los arrojan a tierra—esos hombres reducidos a huesos—hasta que no queda sino eso.

Verse 76

कालज्ञश्च कृतज्ञश्च सत्यवादी दृढव्रतः ॥ प्रेतनाथ महाभाग धर्मराज नमोऽस्तु ते

Tú conoces el tiempo oportuno y eres agradecido; dices la verdad y permaneces firme en tu voto. Oh Señor de los difuntos, oh noble—oh Dharmarāja—sea para ti mi homenaje.

Verse 77

तस्मात्त्वं सर्वदेवेषु चैको धर्मभृतां वरः ॥ कृतज्ञः सत्यवादी च सर्वभूतहिते रतः

Por ello, entre todos los dioses, tú solo eres el supremo sostenedor del dharma: agradecido, veraz y dedicado al bien de todos los seres.

Verse 78

ततोऽहं त्वरितं नीतस्तेन दूतेन दर्शितः ॥ प्राप्तश्च परया प्रीत्या चित्रगुप्तनिवेशनम्

Entonces fui conducido con presteza, guiado por aquel mensajero; y llegué—recibido con gran cortesía—a la morada de Citragupta.

Verse 79

वेणुयष्टिप्रहारैश्च प्रहरन्ति ततोऽधिकैः ॥ भग्ना भिन्ना विभिन्नाश्च तथा भग्नशिरोधराः

Allí entonces golpean con varas de bambú, con fuerza excesiva; y quedan quebrados, destrozados, despedazados, y asimismo con el cuello roto.

Verse 80

अथान्ये बहवस्तत्र बहुभिश्चापि दूतकैः ॥ कूटशाल्मलिमारोप्य लोहकण्टकसंवृताम्

Luego, a muchos otros allí, también por numerosos mensajeros, se les hace subir a un engañoso árbol śālmali, cercado de espinas de hierro.

Verse 81

भो देव पाहि मुञ्चेति वदन्तः पुरुषं वचः ॥ यमदूता निरामर्षाः सूदयन्ति पुनः पुनः

Gritando: «¡Oh Señor, protégeme! ¡Libérame!», el hombre pronuncia tales palabras; pero los mensajeros de Yama, implacables, lo golpean y lo derriban una y otra vez.

Verse 82

माल्यानि धूपं गन्धाश्च नानारससमायुताः ॥ मनोहराश्च कान्ताश्च भूयिष्ठाश्च सहस्रशः

Guirnaldas, incienso y fragancias—dotados de múltiples esencias deleitosas—encantadores y hermosos, en gran abundancia, por millares.

Verse 83

कुलेषु सुदरिद्रेषु सञ्जाताः पापकर्मिणः ॥ पापैरनुगता घोरैर्मानुषं लोकमाश्रिताः

Los malhechores nacen en familias sumamente pobres; acompañados por terribles pecados, entran en el mundo humano, amparados (es decir, arrastrados) por el peso de sus actos.