Adhyaya 175: The Sanctity of the Kṛṣṇagaṅgā Pilgrimage-Ford and the Account of the Brahmin Vasu’s Daughter

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु चान्यद्वरारोहे कृष्णगङ्गासमुद्भवम् ॥ यमुनास्रोतसि स्नात्वा कृष्णद्वैपायनो मुनिः ॥

Dijo Śrī Varāha: «Escucha además, oh doncella de hermoso porte, el relato del origen de la Kṛṣṇagaṅgā. Habiéndose bañado en la corriente de la Yamunā, el sabio Kṛṣṇadvaipāyana (Vyāsa)…»

Verse 2

ध्यात्वा मनसि गङ्गां तां कालिन्दीं पापहारिणीम् ॥ नित्यं च कर्म कुरुते तत्र तीर्थजलाप्लुतिम् ॥

«Meditando en su mente en esa Gaṅgā—es decir, Kālindī, la que elimina el demérito—realiza allí regularmente los ritos, incluida la inmersión en las aguas del tīrtha.»

Verse 3

सोमवैकुण्ठयोर्मध्ये कृष्णाङ्गेति कथ्यते ॥ यत्रातप्यत स व्यासो मथुरायां स्थितोऽमलः ॥

Entre Soma y Vaikuṇṭha se dice que hay un lugar llamado Kṛṣṇāṅga; allí Vyāsa, morando en Mathurā—puro e inmaculado—practicó austeridades.

Verse 4

तत्राश्रमपदं दिव्यं मुनिप्रवरसेवितम् ॥ आगच्छन्ति सदा तत्र चातुर्मास्यमुपासितुम् ॥

Allí hay un sitio de ermita espléndido y divino, servido por los más excelsos munis; acuden siempre allí para observar el voto de Cāturmāsya.

Verse 5

मुनयो वेदतत्त्वज्ञा ज्ञानिनः संहितव्रताः ॥ श्रौतस्मार्त्तपुराणेषु सन्देहो यस्य कस्यचित् ॥

Los sabios—conocedores de la esencia védica, perspicaces en el conocimiento y firmes en votos bien observados—(instruyen a aquellos) en quienes surge alguna duda acerca de las tradiciones Śrauta, Smārta y Purāṇicas.

Verse 6

व्यासोऽपनodayāmāsa नानावाक्यैः सताङ्गतिः ॥

Vyāsa, cuya compañía es la de los virtuosos, disipó (su duda) con muchas expresiones y enseñanzas.

Verse 7

कालञ्जरे महादेवं तत्र तीर्थपतिं शिवम् ॥ यस्य सन्दर्शनादेव कृष्णगङ्गाफलं भवेत् ॥

En Kālañjara está Mahādeva: Śiva, señor del tīrtha; con solo su darśana (visión/encuentro) se obtiene el fruto propio de Kṛṣṇagaṅgā.

Verse 8

तत्र स्थितो द्वादशाब्दव्रती सङ्गविवर्जितः॥ पक्षाहारी च फलभुग्दर्शे वै पौर्णमासिके॥

Permaneciendo allí, asumió un voto de doce años, libre de toda asociación mundana. Comía sólo una vez por quincena, sustentándose de frutos, y observaba los ritos de luna nueva y luna llena.

Verse 9

गत्वा हिमालयं चासौ बदरीमभितो गतः॥ व्यासश्चर्यापरस्तत्र ध्यानयोगपरायणः॥

Habiendo ido al Himalaya, avanzó también hacia la región en torno a Badarī. Allí, Vyāsa—entregado a la disciplina de la conducta—se aplicaba al yoga de la meditación.

Verse 10

प्रत्यक्षं कृष्णतीर्थे तु पाञ्चाल्यकुलतन्तुना। पाञ्चाल्योऽथ द्विजः कश्चिन्नाम्ना वसुरिति श्रुतः॥

En Kṛṣṇa-tīrtha, en contacto directo con un hilo del linaje de los Pāñcāla, había un cierto brahmán de Pāñcāla, conocido por el nombre de Vasu.

Verse 11

दुर्भिक्षपीडितोऽत्यन्तं सभार्यो दक्षिणां गतः॥ शिवनद्याः दक्षिणे तु कूले स वरपत्तने॥

Afligido gravemente por la hambruna, se dirigió al sur junto con su esposa. En la ribera meridional del río Śivā, se estableció en Varapattana.

Verse 12

निवासमकरोत्तत्र ब्राह्मणीं वृत्तिमाश्रितः॥ तत्रस्थस्य तदा पञ्च पुत्राः कन्याभवम्स्तदा॥

Allí estableció su morada, adoptando un sustento propio de un brahmán. Mientras vivía allí, nacieron entonces cinco hijos, que fueron hijas.

Verse 13

ब्राह्मणाय च दत्ता सा धनधान्यसमन्विता॥ स द्विजः कालसम्पन्नः सभार्यस्तत्र संस्थितः॥

Y ella fue dada en matrimonio a un brāhmaṇa, provisto de riquezas y abundancia de grano. Aquel dvija, llegado el tiempo oportuno, permaneció establecido allí con su esposa.

Verse 14

कन्याऽस्थीनि तु सङ्गृह्य मथुरामाजगाम ह॥ श्रुत्वा पुराणे पतितमर्धचन्द्रेऽस्थिपातनम्॥

Recogiendo los huesos de la muchacha, llegó a Mathurā. Había oído en un Purāṇa acerca del depósito de huesos en Ardhacandra, el lugar sagrado.

Verse 15

नित्यं स्वर्गे वसति स यस्यास्थि ह्यर्धचन्द्रके॥ तीर्थयात्राप्रसङ्गेन लोकैः प्रचलिता बहिः॥

Se dice que aquel cuyos restos óseos son depositados en Ardhacandra mora continuamente en el cielo. Con ocasión de las peregrinaciones a los tīrtha, este relato se difundió ampliamente entre la gente.

Verse 16

तेन सार्थेन सा कन्या मथुरायां जगाम च॥ कनिष्ठा भगिनी तेषां बालरण्डा बभूव ह॥

Con aquella caravana, la muchacha fue también a Mathurā. La hermana menor de ellos quedó viuda siendo aún joven.

Verse 17

सुरूपा सुकुमाराङ्गी नीलकुञ्चितमूर्द्धजा॥ कदलीकाण्डसङ्काशे तस्या ऊरू सुमांसले॥

Era de hermosa figura, de cuerpo delicado y de cabellera oscura y rizada. Sus muslos eran carnosos y bien formados, semejantes al tronco del plátano.

Verse 18

सुश्लिष्टाङ्गुलिपादा तु नखास्ताम्रोज्ज्वलाः शुभाः ॥ गम्भीरा दक्षिणावर्त्ता नाभिस्त्रिवलिशोभिता ॥

Sus dedos y pies estaban bien trabados; sus uñas, auspiciosas, resplandecían con brillo cobrizo. Su ombligo era profundo y de giro hacia la derecha, adornado con tres graciosos pliegues.

Verse 19

सुनखी स्वक्षिणी सुभ्रूः सुप्रमाणा सुभाषिणी ॥ तेन तेनैव सम्पूर्णरूपेण च तिलोत्तमा ॥

Tenía uñas finas, hermosos ojos y cejas encantadoras; sus proporciones eran excelentes y su hablar, agradable. En todo aspecto parecía la misma Tilottamā, completa en su forma.

Verse 20

यं यं पश्यति चार्वङ्गी यस्तां चैव प्रपश्यति ॥ स स चित्र इव न्यस्तो विचेता जायते नरः ॥

A quienquiera que mire la mujer de bellos miembros—y a quienquiera que, a su vez, la mire—ese hombre queda como una figura pintada, privado de compostura.

Verse 21

एवंविधा तत्र तत्र तीर्थस्नानपरायणा ॥ दृष्टा वेश्यसमूहेन प्रागल्भ्येन तदा क्वचित् ॥

Así constituida, aquí y allá se entregaba con devoción al baño en los sagrados vados. En cierta ocasión fue vista por un grupo de cortesanas, audaces en su proceder.

Verse 22

कान्यकुब्जाधिपो राजा क्षत्रधर्मे व्यवस्थितः ॥ तस्य सत्रं सर्वकाले देवगर्त्तेश्वरे शिवे ॥

El rey, señor de Kānyakubja, estaba firmemente establecido en el dharma de los kṣatriyas. Para él había un satra, una ofrenda sacrificial continua, en todo tiempo, en Devagartteśvara, el Śiva.

Verse 23

प्रवर्त्तते सुवित्ताढ्य प्रेक्षणीयं मनोरमम् ॥ वादित्राणि च गीतानि शक्रस्य भवने यथा ॥

Prosiguió espléndidamente, rico en recursos—deleitoso y digno de contemplarse. Había instrumentos musicales y cantos, como si fuera en el palacio de Śakra (Indra).

Verse 24

तस्य देवस्य या वेश्यास्ताभिः सा प्रतिलोभिता ॥

Por las cortesanas pertenecientes al séquito de aquel dios, ella fue atraída y seducida.

Verse 25

गीतनृत्यादिषु रता तासां धर्ममुपागता ॥ अल्पैस्तु दिवसैः साध्वी असाध्वीभिः परिवृता ॥

Deleitándose en el canto, la danza y cosas semejantes, adoptó su modo de vida. En pocos días, la mujer virtuosa se vio rodeada de mujeres de conducta no virtuosa.

Verse 26

एवं वसति सा बाला देवस्यास्य परिग्रहा ॥ यथासुखं समेताभिर्विहरन्ती दिने दिने ॥

Así, la joven vivió allí, como ligada al establecimiento de aquel dios. Día tras día, con aquellas compañeras, se entretenía y paseaba a su gusto.

Verse 27

त्रिकालदर्शी शुद्धात्मा सिद्धत्वं प्राप्नुयात्प्रभुः॥ तस्याश्रमपदस्थस्य यद्दृष्टं ज्ञानचक्षुषा ॥

El señor de alma pura, que contempla los tres tiempos, alcanzaría el estado de siddhi. Lo que él vio—morando en su āśrama—por el ojo del conocimiento (jñāna-cakṣus) [ha de ser relatado].

Verse 28

क्षामोदरी समकुक्षिः पीनोन्नतपयोधरा ॥ कम्बुग्रीवा संवृतास्या सुदती स्वधराहनुः

Era de cintura esbelta, vientre parejo y senos plenos y elevados; tenía cuello como de caracola, boca bien formada, hermosos dientes y una mandíbula firme.