Adhyaya 5

Verse 1

सूत उवाच । इत्येवमुक्ते विप्रेंद्रा शंकरेण महात्मना । पुनः पप्रच्छ सा देवी हर्षसंपूर्णमानसा

Dijo Sūta: Cuando Śaṅkara, el magnánimo, hubo hablado así, oh los mejores de los brāhmaṇas, la Diosa—con la mente colmada de júbilo—le preguntó de nuevo.

Verse 2

देव्युवाच । देवदेव जगन्नाथ सर्वप्राणहिताय वै । प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यं विस्तराद्वद मे प्रभो

Dijo la Diosa: Oh Dios de los dioses, Señor del mundo—para el bien de todos los seres—dime en detalle, oh Maestro, la grandeza de Prabhāsa-kṣetra.

Verse 3

ईश्वर उवाच । अन्यद्दृष्टांतरूपं ते कथयामि यशस्विनि । येन सृष्टं महादेवि क्षेत्रमेतन्मम प्रियम्

Dijo Īśvara: Oh ilustre, te contaré otro relato, de forma distinta; por él, oh gran Diosa, fue creado este campo sagrado, tan querido para mí.

Verse 4

या गतिर्ध्यायतां नित्यं निःसंगानां च योगिनाम् । सैवं संत्यजतां प्राणान्प्रभासे तु परा गतिः

La meta que alcanzan los yoguis desapegados, siempre absortos en la meditación—esa misma suprema morada se concede a quienes entregan el aliento vital en Prabhāsa.

Verse 5

अनेककल्पस्थायी च मार्कंडेयो महातपाः । सोऽपि देवं विरूपाक्षं प्रभासे तु सदाऽर्चति

Mārkaṇḍeya, el gran asceta que perdura a través de muchos kalpas, incluso él venera sin cesar al dios Virūpākṣa en Prabhāsa.

Verse 6

अटित्वा सर्वतीर्थानि प्रभासं नैव मुंचति । दुर्वासाश्च महातेजा लिंगस्याराधनोद्यतः । न मुंचति क्षणं देवि तत्क्षेत्रं शशिमौलिनः

Tras recorrer todos los tīrtha, no abandona Prabhāsa. Aun Durvāsā, de gran fulgor, empeñado en la adoración del Liṅga—oh Diosa—no se aparta ni un instante de ese campo sagrado del Señor de la luna en la frente (Śiva).

Verse 7

भरद्वाजो मरीचिश्च मुनिश्चोद्दालकस्तथा । क्रतुश्चैव वसिष्ठश्च कश्यपो भृगुरेव च

Bharadvāja, Marīci y el sabio Uddālaka; Kratu, Vasiṣṭha, Kaśyapa y también Bhṛgu—(todos esos grandes ṛṣi están allí).

Verse 8

दक्षश्चैव तु सावर्णिर्यमश्चांगिरसस्तथा । शुको विभांडकश्चैव ऋष्यशृंगोऽथ गोभिलः

Asimismo Dakṣa y Sāvarṇi; Yama y Aṅgirasa; Śuka, Vibhāṇḍaka, Ṛṣyaśṛṅga y luego Gobhila—(ellos también moran en esa región sagrada).

Verse 9

गौतमश्च ऋचीकश्च अगस्त्यः शौनको महान् । नारदो जमदग्निश्च विश्वामित्रोऽथ लोमशः

Gautama y Ṛcīka; Agastya; el gran Śaunaka; Nārada; Jamadagni; Viśvāmitra; y luego Lomaśa—también ellos se hallan allí.

Verse 10

अन्ये च ऋषयश्चैव दिव्या देवर्षयस्तथा । न मुंचंति महाक्षेत्रं लिंगस्याराधनोद्यताः

Y otros sabios también, y devarṣis divinos asimismo—entregados al culto del Liṅga—no abandonan aquella gran región sagrada.

Verse 11

अहं तत्रैव तिष्ठामि लिंगाराधनतत्परः । न मुंचामि महाक्षेत्रं सत्यंसत्यं वरानने

Yo mismo permanezco allí, enteramente dedicado a la adoración del Liṅga. No abandono esa gran región sagrada—verdad, verdad es, oh de bello rostro.

Verse 12

सर्वतीर्थानि देवेशि मया दृष्टानि भूतले । प्रभासेन समं क्षेत्रं नैव दृष्टं कदाचन

Oh Señora de los dioses, he contemplado todos los tīrthas sobre la tierra; mas jamás he visto una región sagrada igual a Prabhāsa.

Verse 13

देवि षष्टिसहस्राणि याज्ञवल्क्यपुरस्कृताः । जपं कुर्वंति रुद्राणां चन्द्रभागां व्यवस्थिताः

Oh Diosa, sesenta mil sabios, con Yājñavalkya a la cabeza, permanecen a orillas del Candrabhāgā, realizando japa de los mantras de Rudra.

Verse 14

चत्वारिंशत्सहस्राणि ऋषीणामूर्द्ध्वरेतसाम् । देविकातटमाश्रित्य जपंति शतरुद्रियम्

Cuarenta mil rishis de energía contenida (ūrdhvaretas), acogidos a la ribera de Devikā, recitan el Śatarudrīya.

Verse 15

कोटयश्चैव पंचाशन्मुनीनामूर्द्ध्वरेतसाम् । उमापतिं समासाद्य लिंगं तत्रैव संस्थितम्

Y cincuenta crores de munis de energía contenida, tras acercarse a Umāpati (Śiva), permanecen allí mismo, establecidos en ese mismo Liṅga.

Verse 16

रुद्राणां कोटि जाप्यं तु कृतं तत्रैव तैः पुरा । कोटिस्तत्रैव संसिद्धास्तस्मिंल्लिंगे न संशयः

En ese mismo lugar, en tiempos antiguos, realizaron el japa de un crore de mantras de Rudra. Y allí mismo, un crore alcanzó la perfección: acerca de ese Liṅga no hay duda.

Verse 17

शतं चैव सहस्राणां देवेशं शशिभूषणम् । पूजयंति महासिद्धा मम क्षेत्रनिषेविणः

Cientos y miles de grandes Siddhas—los que habitan y sirven mi región sagrada—adoran al Señor de los dioses, Śiva, ornado con la luna.

Verse 18

वेदांतेषु च यत्प्रोक्तं फलं चैव महर्षिभिः । तत्फलं सकलं तत्र चंद्रभूषणदर्शनात्

Cualquier fruto que los grandes videntes han proclamado en los Vedāntas, ese fruto entero se obtiene allí con solo contemplar al Señor adornado con la luna (Śiva).

Verse 19

अग्नितीर्थे ऋषीणां तु कोटिः साग्रा स्थिता शुभे । रुद्रेश्वरे स्मृतं लक्षं कंपर्द्दीशे तथैव च

En Agnitīrtha, en ese lugar auspicioso, moran los Ṛṣis por un koṭi (y aún más). En Rudreśvara se recuerda a cien mil, y del mismo modo en Kaṃparddīśa.

Verse 20

रत्नेश्वरे सहस्रं तु ऋषीणामूर्द्ध्वरेतसाम् । अर्कस्थले महापुण्ये कोटिः साग्रा स्थिता शुभे

En Ratneśvara moran mil sabios Ṛṣi, firmes en la continencia y pureza (ūrdhvareta). Y en Arkasthala, de gran mérito, en ese lugar auspicioso, habita un koṭi (y aún más).

Verse 21

षष्टिश्चैव सहस्राणि तत्र सिद्धेश्वरे स्थिताः । सप्त चैव सहस्राणि मार्कंडेये तु संस्थिताः

Allí, en Siddheśvara, permanecen sesenta mil. Y en Mārkaṇḍeya, asimismo, están establecidos siete mil.

Verse 22

सरस्वत्यां ब्रह्मकुण्डेऽसंख्याता मुनयः स्मृताः । दशार्बुदसहस्राणि कोटित्रितयमेव च

En el Brahmakuṇḍa de Sarasvatī, los muni son recordados como innumerables—(contados como) diez mil arbudas, y también tres koṭis.

Verse 23

ऋषयस्तत्र तिष्ठंति यत्र प्राची सरस्वती । ब्रह्महत्या गता यत्र शंकरस्य च तत्क्षणात्

Los Ṛṣis moran allí mismo donde Sarasvatī fluye hacia el oriente. Allí, en ese mismo instante, se desvaneció la culpa de brahma-hatyā de Śaṅkara.

Verse 24

कायः सुवर्णतां प्राप कपालं पतितं करात् । ज्ञात्वैवं शंकिना पूर्वं कृतं तत्र महातपः

Su cuerpo alcanzó un resplandor dorado, y la copa de cráneo cayó de su mano. Sabiendo esto, Śaṅkha (Śaṅkhi) antaño realizó allí una gran austeridad (tapas).

Verse 25

तुष्टः श्रीशंकरो देवो लिंग वासवरेण तु । कोटियज्ञफलं स्नाने प्राच्यां लिंगस्य पूजने

Complacido, el bienaventurado Señor Śaṅkara (Śiva) declaró: quien se bañe allí y adore el Liṅga en el cuadrante oriental (de cara a Sarasvatī) obtiene el fruto de un crore de sacrificios (yajñas).

Verse 26

पिंडे गयाशतगुणममासोमयुते दिने । भूतायां पिंडदस्तत्र कुलकोटिं समुद्धरेत्

Ofrecer allí un piṇḍa (oblación funeraria) otorga un mérito cien veces mayor que en Gayā, especialmente en el día de luna nueva (amāvasyā) unido al lunes. Si alguien ofrece allí piṇḍa en el tithi Bhūtā, eleva incluso a un crore de su linaje.

Verse 27

ये चात्र मलनाशाय निमङ्क्ष्यंति च मानवाः । दशगोदानजं पुण्यं तेषामपि भविष्यति

Y quienes se bañan aquí para destruir la impureza, también obtendrán el mérito que nace de donar diez vacas.

Verse 28

पादेन वा क्रीडमाना जलं लिप्संति ये नरा । तेषामपि श्राद्धफलं विधिवत्संभविष्यति । तत्र लिंगानि पूज्यानि शूलभेदादिकानि तु

Incluso aquellos hombres que, jugando solo con los pies, por azar salpican o beben el agua, para ellos también surgirá debidamente el fruto del śrāddha. Allí deben venerarse los Liṅgas, como Śūlabheda y los demás.

Verse 29

एवं विकल्प्य लिंगानि अश्वमेध फलानि तु । दर्शनेनापि सर्वेषां स्पर्शाद्धि द्विगुणं फलम्

Así, estos liṅgas, en diversas formas, otorgan los frutos del sacrificio Aśvamedha. Para todos ellos, aun el simple darśana (contemplación) concede mérito; pero por el contacto, se dice que el fruto se duplica.

Verse 31

तेषां तुष्टो जगन्नाथः शंकरो नीललोहितः । त्रिंशत्कोटिगणस्तत्र प्राचीं रक्षंति सर्वतः

Complacido con ellos, el Señor del mundo—Śaṅkara, el Nīlalohita, el Azul y Rojo—dispone allí huestes de gaṇas, treinta koṭis en número, que guardan por doquier el cuadrante oriental.

Verse 32

महापापसमाचारः पापिष्ठो वाऽति किल्बिषी । घुणाक्षरमिव प्राणान्प्राच्यां मुक्त्वा शिवं व्रजेत्

Aun quien vive entregado a grandes pecados—sumamente malvado y cargado de mancilla—si deja allí su vida en el oriente, va a Śiva, como una letra roída por gusanos que se desvanece hacia su origen.

Verse 33

दधिकंबलदानं तु तत्र देयं द्विजोत्तमे । कथितं पापशमनं सारात्सारतरं ध्रुवम्

Pero allí, oh el mejor de los nacidos dos veces, debe ofrecerse el don del dadhikambala, la “manta de cuajada”. Se declara que apacigua el pecado: ciertamente, la quintaesencia más allá de toda quintaesencia.

Verse 34

अधुना संप्रवक्ष्यामि हिरण्याश्च महोदयम् । दुर्वाससा तपस्तप्तं तत्र सूर्यः प्रतिष्ठितः

Ahora proclamaré el gran esplendor de Hiraṇyā. Allí, por las austeridades (tapas) practicadas por Durvāsas, Sūrya, el Sol, quedó establecido en ese lugar.

Verse 35

कोटिरेका तु तत्रैव ऋषीणामूर्द्ध्वरेतसाम् । चतुर्विंशतितत्त्वानामधिको बलरूपधृक्

Allí mismo hay videntes ascetas—de semilla elevada—en número de un crore y uno. Y esa Presencia se dice superior a los veinticuatro principios, llevando la forma de poder y fortaleza.

Verse 36

यत्र तिष्ठति देवेशि भृगुकोटिसमन्वितः । अन्यत्र ब्राह्मणानां तु कोट्या यच्च फलं लभेत्

Oh Diosa, donde esa sagrada Presencia se yergue junto con un crore de Bhṛgus, el fruto que en otro lugar se obtendría honrando a un crore de brāhmaṇas, aquí se alcanza con mayor facilidad y excelencia.

Verse 38

ब्रह्मस्थाने तथैकेन भोजितेन तु तत्फलम् । एवं ज्ञात्वा महादेवि तत्र तिष्ठामि निर्वृतः । कोटिर्भिर्देवऋषिभिर्देवैः सह समावृतः । तीर्थानि तत्र तिष्ठंति अंतर्भूतानि वै कलौ

En ese Brahmā-sthāna, aun alimentando a una sola persona digna se obtiene ese mismo fruto. Sabiéndolo así, oh Mahādevī, moro allí en plena bienaventuranza, rodeado de crores de rishis divinos y de dioses. En la era de Kali, todos los tīrthas permanecen allí: en verdad, quedan reunidos y contenidos en ese lugar.

Verse 39

तत्र क्षेत्रे महारम्ये यत्र सोमेश्वरः स्थितः । मम देवि गणौ द्वौ तु विभ्रमः संभ्रमः परः

En ese campo sagrado, sumamente deleitoso, donde mora Someśvara, oh Devī, hay dos asistentes míos: Vibhrama y el otro, Saṁbhrama.

Verse 40

तौ चात्र क्षेत्रसंस्थानां लोकानां भ्रमविभ्रमैः । योजयंति सदा चित्तं विकल्पानैक्यसंकुलम्

Y aquí, por su confusión y su engaño, esos dos enredan sin cesar la mente de quienes habitan en la región sagrada, colmándola de innumerables alternativas vacilantes.

Verse 41

विनायकोपसर्गाश्च दश दोषास्तथा परे । एवं क्षेत्रं तु रक्षंति पापिनां दुष्टचेतसाम्

Las aflicciones de Vināyaka y otras diez faltas más: así custodian la región sagrada, manteniéndola resguardada de los pecadores de intención perversa.

Verse 42

दंडपाणिं तु ये भक्त्या पश्यंतीह नरोत्तमाः । न तेषां जायते विघ्नं तत्र क्षेत्रनिवासिनाम्

Pero los mejores de los hombres que, con devoción, contemplan aquí a Daṇḍapāṇi: para ellos, moradores de ese campo sagrado, no nace obstáculo alguno.

Verse 43

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा वै वर्णसंकराः । अकामा वा सकामा वा प्रभासे ये मृताः शुभे

Brāhmaṇas, Kṣatriyas, Vaiśyas, Śūdras e incluso los de origen mezclado—ya sin deseos o movidos por el deseo—quienes mueren en el auspicioso Prabhāsa,

Verse 44

चंद्रार्द्धमौलिनः सर्वे ललाटाक्षा वृषध्वजाः । शिवे मम पुरे दिव्ये जायंते तत्र मानवाः

Todos llegan a ser como el Señor de la media luna en la cimera, con el ojo en la frente y el toro por emblema; en mi ciudad divina de Śiva, oh Śivā, allí nacen esos seres humanos.

Verse 45

यस्तत्र वसते विप्रः संयतात्मा समाहितः । त्रिकालमपि भुंजानो वायुभक्षसमो भवेत्

Un brāhmaṇa que mora allí, dueño de sí y recogido en contemplación—aunque coma incluso tres veces al día—llega a ser como quien se alimenta sólo del aire.

Verse 46

मेरोः शक्या गुणा वक्तुं द्वीपानां च गुणास्तथा । समुद्राणां च सर्वेषां शक्या वक्तुं गुणाः प्रिये

Oh amada, aún podrían describirse las cualidades del monte Meru, y asimismo las de los continentes, e incluso las cualidades de todos los océanos—

Verse 47

आदिदेवस्य देवेशि महेशस्य महाप्रभोः । शक्या नैव गुणा वक्तुं वर्षाकोटिशतैरपि

Pero, oh Diosa de los dioses, las cualidades de Maheśa—el gran Señor, el Deva primordial—no pueden expresarse, ni siquiera en cientos de crores de años.