Adhyaya 347

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं वै हाटकेश्वरम् । नलेश्वरात्पूर्वभागे शतधन्वंतरद्वये

Dijo Īśvara: «Luego, oh Gran Diosa, debe uno ir al liṅga llamado Hāṭakeśvara, situado al oriente de Naleśvara, a una distancia de doscientos dhanuṣ».

Verse 2

अगस्त्याम्रवनंनाम तत्र स्थाने तु संस्थितम् । चिंतामणेस्तु पूर्वेण ईशाने त्रिशतंधनुः । तत्र पूर्वं तपस्तप्तमगस्त्येन महात्मना

En aquella región se halla un lugar llamado Agastyāmravana. Al este-noreste de Cintāmaṇi, a una distancia de trescientos dhanuṣ, está el sitio mismo donde antaño el magnánimo sabio Agastya practicó sus austeridades.

Verse 3

देव्युवाच । कस्मिन्काले महादेव सर्वं विस्तरतो वद

La Diosa dijo: «¿En qué tiempo ocurrió esto, oh Mahādeva? Dímelo todo con amplitud y detalle».

Verse 4

ईश्वर उवाच । पुरा दैत्यगणा रौद्रा बभूवुर्वरवर्णिनि । कालकेया इति ख्यातास्त्रैलोक्योच्छेदकारकाः

Dijo Īśvara: «Hace mucho tiempo, oh de bella tez, surgieron feroces huestes de Dānavas, célebres como los Kālakeyas, destructores que buscaban la ruina de los tres mundos».

Verse 5

अथ ते निहताः सर्वे विष्णुना प्रभविष्णुना । दैत्यसूदननाम्ना तु प्रभासक्षेत्रवासिना

Entonces todos ellos fueron abatidos por Viṣṇu, el Señor poderoso. Morando en Prabhāsa-kṣetra, era allí célebre con el nombre de “Daityasūdana”, el Matador de los daityas (demonios).

Verse 6

कृत्वा व्याघ्रस्य रूपं तु नाम्ना चक्रमुखीति च । हता वै तेन रूपेण ततोऽभूद्दैत्यसूदनः

Tomando la forma de un tigre, llamado también Cakramukhī, los mató en esa misma manifestación; y por tal hazaña llegó a ser conocido como Daityasūdana.

Verse 7

हतशेषाः समुद्रांते प्रविष्टा भयविह्वलाः । ततस्ते मंत्रयामासुः पीड्यंते देवताः कथम्

Los que sobrevivieron a la matanza, aterrados, se internaron en la orilla del océano. Entonces deliberaron: «¿Cómo podremos volver a hostigar a los dioses?»

Verse 9

अथ ते समयं कृत्वा रात्रौ निष्क्रम्य सागरात् । निर्जघ्नुस्तापसांस्तत्र यज्ञदानरतान्प्रिये

Luego, tras sellar su pacto, salieron del océano de noche y allí abatieron a los ascetas, entregados al sacrificio y a la caridad, oh amada.

Verse 10

प्रभासे तु महादेवि तत्र द्वादशयोजने । वसिष्ठस्याश्रमे तत्र महर्षीणां महात्मनाम्

En Prabhāsa, oh gran Diosa, dentro de un ámbito de doce yojanas, se hallaba el āśrama de Vasiṣṭha, morada de los maharṣis de gran alma.

Verse 11

भक्षितानि सहस्राणि पंच सप्त च तापसान् । शतानि पंच रैभ्यस्य विश्वामित्रस्य षोडश

Devoraron a miles de ascetas: cinco mil y siete más. Y consumieron también a quinientos de Raibhya y a dieciséis de Viśvāmitra.

Verse 12

च्यवनस्य च सप्तैव जाबालेर्द्विशतं मुनेः । वालखिल्याश्रमे पुण्ये षट्छतानि दुरात्मभिः

También fueron consumidos siete de Cyavana y doscientos del sabio Jābāli. En el santo eremitorio de Vālakhilya, aquellos malvados devoraron seiscientos más.

Verse 13

यत्र क्वचिद्भवेद्यज्ञस्तत्र गत्वा निशागमे । यज्ञदानसमायुक्तानृत्विजो भक्षयंति च

Dondequiera que se celebraba un yajña, allí acudían al caer la noche; y devoraban a los ṛtvij, los sacerdotes oficiantes, entregados al rito y a la dádiva sagrada.

Verse 14

ततो भयाकुलाः सर्वे बभूवुर्जगती तले । न च कश्चिद्विजानाति दैत्यानां तु विचेष्टितम्

Entonces todos sobre la faz de la tierra quedaron sobrecogidos por el temor, y nadie podía discernir las maniobras secretas de los Daitya.

Verse 15

रात्रौ स्वपंति मुनयः सुखशय्यागताश्च ते । प्रभाते त्वध्वरे तेषामस्थिसंघाश्च केवलम्

De noche los sabios dormían, recostados en lechos confortables; mas al alba, en su adhvara, su recinto sacrificial, no quedaban sino montones de huesos.

Verse 16

ततो धर्मक्रियास्त्यक्ता भूतले सर्वमानवैः । निःस्वाध्यायवषट्कारं भूतलं समपद्यत

Entonces todos los seres humanos en la tierra abandonaron las observancias del dharma, y el mundo quedó privado del estudio de los Vedas y de la aclamación «vaṣaṭ» de las ofrendas.

Verse 17

अथान्ये तापसा रात्रौ संयुताश्च च धृतायुधाः । अथोच्छेदं गते धर्मे पीडितास्त्रिदिवौकसः

Luego otros ascetas, reunidos de noche y portando armas, se alzaron; y cuando el dharma era empujado hacia la extinción, los moradores del cielo quedaron gravemente afligidos.

Verse 18

किमेतदिति जल्पंतो ब्रह्माणं शरणं गताः । भगवंस्तापसाः सर्वे तथा ये ज्ञानशीलिनः

Diciendo: «¿Qué es esto?», todos los ascetas —junto con los dedicados a la sabiduría— acudieron a Brahmā en busca de refugio, dirigiéndose a él: «¡Oh Señor Bienaventurado!».

Verse 19

भक्ष्यन्ते केनचिद्रात्रौ मृत्युमेव प्रयान्ति च । नष्टधर्मक्रियाः सर्वे भूतले प्रपितामह

«De noche, algún ser desconocido los devora, y sólo hallan la muerte. Todas las observancias del dharma han perecido en la tierra, ¡oh Gran Antepasado!»

Verse 20

यो धर्ममाचरेदह्नि स रात्रौ मृत्युमेति च । न स्वाध्यायवषट्कारं समस्ते भूतले विभो

«Quien practica el dharma de día, de noche encuentra la muerte; y en toda la tierra no hay estudio de los Vedas ni canto de “vaṣaṭ”, ¡oh Poderoso!»

Verse 21

धर्माभावाद्वयं सर्वे संदेहं परमं गताः । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ध्यात्वा देवः पितामहः । अब्रवीत्त्रिदशान्सर्वान्सन्देहं परमं गतान्

“Debido a la ausencia del dharma, todos hemos caído en la duda más profunda”. Al escuchar sus palabras y meditar, el divino Abuelo (Brahmā) habló a todos los dioses que también se habían hundido en una incertidumbre extrema.

Verse 22

कालेया इति विख्याता दानवा रौद्रकारिणः । ते समुद्रं समासाद्य तापसान्भक्षयंति च

“Son Dānavas conocidos como Kāleyas, autores de hechos terribles. Al llegar al mar, devoran a los ascetas”.

Verse 23

युष्माकं च विनाशाय ते न शक्या निषूदितुम् । यतध्वमेषां नाशाय नो चेन्नाशो भविष्यति

No pueden ser matados, pero están destinados a causar vuestra ruina. Por lo tanto, esforzaos por su destrucción; de lo contrario, vuestra propia destrucción seguramente ocurrirá.

Verse 24

व्रजध्वं भूतले शीघ्रमगस्त्यो यत्र तिष्ठति । व्रतचर्यारतो नित्यं प्रभासे क्षेत्र उत्तमे

Id rápidamente a la tierra donde mora Agastya —siempre devoto a la observancia de votos sagrados— en Prabhāsa, el más excelente de los campos sagrados.

Verse 25

स शक्तः सागरं पातुं मित्रावरुणसंभवः । प्रसाद्यश्च स युष्माभिः समुद्रं पिब सत्तम

Él —nacido de Mitra y Varuṇa— es capaz de beberse el océano. Ganad su favor, y ese el mejor de los hombres beberá el mar.

Verse 26

ततस्तथा कृते तेन ते सर्वे दानवाधमाः । वध्या युष्माकं भविष्यंति एवं च त्रिदिवेश्वराः

Entonces, cuando él haya obrado así, todos esos viles Dānavas quedarán expuestos a vuestra muerte—así será, oh señores del cielo.

Verse 27

ईश्वर उवाच । एवमुक्ताः सुराः सर्वे ब्रह्मणा लोककारिणा । प्रभासं क्षेत्रमासाद्य अगस्त्यं शरणं गताः

Īśvara dijo: Así amonestados por Brahmā, bienhechor de los mundos, todos los Devas llegaron al sagrado campo de Prabhāsa y se acogieron al amparo de Agastya.

Verse 28

देवा ऊचुः । रक्षरक्ष द्विजश्रेष्ठ त्रैलोक्यं संशयं गतम् । कालकेयैः प्रतिध्वस्तं समुद्रं समुपाश्रितैः

Los Devas dijeron: ¡Protégennos, protégenos, oh el mejor de los brahmanes! Los tres mundos han caído en peligro, devastados por los Kālakeyas que se han refugiado en el océano.

Verse 29

तं शोषय द्विजश्रेष्ठ हितार्थं त्रिदिवौकसाम् । नान्यः शक्तः पुमान्कश्चित्कर्तुमीदृक्क्रिया विभो

Seca ese océano, oh el mejor de los brahmanes, por el bien de los moradores del cielo. Ningún otro hombre es capaz de realizar tal hazaña, oh poderoso.

Verse 30

ईश्वर उवाच । एवमुक्तः सुरगणैरगस्त्यो मुनिपुङ्गवः । जगाम त्रिदशैः सार्धं समुद्रं प्रति हर्षितः

Īśvara dijo: Así solicitado por las huestes de Devas, Agastya—el más excelso de los sabios—partió gozoso junto con los dioses hacia el océano.

Verse 31

गीयमानस्तु गंधर्वैः स्तूयमानस्तु किन्नरैः । श्लाघ्यमानस्तु विबुधैर्वाक्यमेतदुवाच ह

Cantado por los Gandharvas, alabado por los Kinnaras y ensalzado por los dioses, entonces pronunció estas palabras.

Verse 32

एष त्रैलोक्यरक्षार्थं शोषयामि महार्णवम् । द्रक्ष्यध्वं कौतुकं देवाः समीनमकरैर्महत्

«Para proteger los tres mundos, ahora secaré el gran océano. Contemplad, oh Devas, este prodigio: vasto, colmado de peces y de makaras, monstruos marinos.»

Verse 33

एवमुक्त्वा द्विजश्रेष्ठो ह्यगस्त्यो भगवान्मुनिः । गंडूषमकरोत्सर्वं सागरं सरितांपतिम्

Dicho esto, el bienaventurado sabio Agastya, el más excelso entre los nacidos dos veces, redujo el océano entero—señor de los ríos—a un solo sorbo y lo bebió por completo.

Verse 34

पीते तत्र महासिन्धावगत्स्ये न महात्मना । दानवा भयसंत्रस्ता इतश्चेतश्च बभ्रमुः

Cuando el magnánimo Agastya hubo bebido allí el inmenso océano, los Dānavas, aterrados, corrieron de un lado a otro en todas direcciones.

Verse 35

वध्यमानाः सुरैस्तत्र शस्त्रैः सुनिशितैस्तथा । कांतारमन्ये गच्छंतः पलायनपरायणा

Mientras allí los dioses los abatían con armas sumamente afiladas, algunos huyeron hacia el yermo, con el único afán de escapar.

Verse 36

हतभूयेषु दैत्येषु विदार्य धरणीतलम् । पातालं विविशुस्तूर्णं रुधिरेण परिप्लुताः

Cuando la mayoría de los Daityas fueron aniquilados, los supervivientes, abriendo la superficie de la tierra, entraron rápidamente en Pātāla, empapados en sangre.

Verse 37

अथोचुस्त्रिदशा हृष्टा अगस्त्यं मुनिसत्तमम् । सिद्धं नो वांछितं सर्वं पूर्यतां सागरः पुनः

Entonces, los dioses deleitados dijeron a Agastya, el mejor de los sabios: "Todo lo que deseábamos se ha cumplido; ahora, que el océano se llene de nuevo".

Verse 38

अगस्त्य उवाच । जीर्णं तोयं मया देवास्तथैवामेध्यतां गतम् । उत्पत्स्यति रघूणां हि कुले नृपतिसत्तमः

Agastya dijo: "Oh dioses, el agua ha sido bebida y digerida por mí, y se ha vuelto impura. Pero en el linaje de los Raghu surgirá un rey excelente".

Verse 39

भगीरथेति विख्यातः सर्वशस्त्रभृतां वरः । स ज्ञातिकारणादेव गंगां तत्रानयिष्यति

Conocido como Bhāgīratha, el más destacado entre todos los portadores de armas, él, por preocupación hacia sus antepasados, traerá el Gaṅgā allí.

Verse 40

ब्रह्मलोकात्सरिच्छ्रेष्ठां तया पूर्णो भविष्यति । एवमुक्त्वा सुरैः सार्द्धं स्वस्थानं चागमन्मुनिः

"Desde Brahmaloka vendrá la mejor de las corrientes; con ella el océano se llenará de nuevo". Habiendo dicho esto, el sabio partió con los dioses a su propia morada.

Verse 41

ततः स्वमाश्रमं प्राप्तं देवा वाक्यमथाबुवन् । अनेन कर्मणा ब्रह्मन्परितुष्टा वयं मुने

Entonces, cuando hubo llegado a su propio āśrama, los dioses dijeron: «Oh brahmán, oh sabio muni, estamos grandemente complacidos por esta obra».

Verse 42

किं कुर्मो ब्रूहि तेऽभीष्टं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

«¿Qué hemos de hacer? Dinos lo que deseas, aunque sea sumamente difícil de obtener».

Verse 43

अगस्त्य उवाच । यावद्ब्रह्मसहस्राणि पंचविंशतिकोटयः । वैमानिको भविष्यामि दक्षिणांबरमूर्द्धनि

Agastya dijo: «Mientras perduren veinticinco crores de miles de ciclos de Brahmā, permaneceré como un Vaīmānika, un ser celeste que se mueve en vimāna, sobre la cumbre del hemisferio meridional».

Verse 44

अत्रागत्य नरो यस्तु ममाश्रमपदे शुभे । हाटकेश्वरसांनिध्ये प्रभासक्षेत्र उत्तमे

Quienquiera que venga aquí—al lugar auspicioso de mi āśrama, en la misma presencia de Hāṭakeśvara, en el excelentísimo campo sagrado de Prabhāsa—

Verse 45

स्नानमाचरते सम्यक्स यातु परमां गतिम् । पातालादवतीर्णं तं लिंगरूपं महेश्वरम्

—y realiza correctamente el baño ritual, alcanzará el estado supremo. Ese Mahādeva, el gran Señor (Maheśvara) que descendió de Pātāla, mora aquí en forma de liṅga.

Verse 46

मया तपः प्रभावेन स्थापितं यः प्रपूजयेत् । दिनेदिने भवेत्तस्य गोशतस्य फलं ध्रुवम्

Quien venere, día tras día, aquello que yo establecí por el poder de mis austeridades, obtendrá con certeza un fruto igual al mérito de donar cien vacas.

Verse 47

लोपामुद्रासहायं मां यो मर्त्यः संप्रपूजयेत् । अर्घ्यं दद्याद्विधानेन काश पुष्पैः समाहितः

Cualquier mortal que me venere con Lopāmudrā como mi compañera, y con la mente recogida ofrezca arghya según el rito con flores de kāśa,

Verse 48

प्राप्ते शरदि काले च स यातु परमां गतिम् । लोपामुद्रासहायं मां हाटकेश्वरसंयुतम्

Cuando llega la estación del otoño, él alcanza el estado supremo, al adorarme con Lopāmudrā, unido a Hāṭakeśvara, el Señor de aquel lugar.

Verse 49

अयने चोत्तरे पूज्य गोलक्ष फलमाप्नुयात् । यः श्राद्धं कुरुते चात्र अयने चोत्तरे द्विजः । भूयात्तस्य फलं कृत्स्नं गयाश्राद्धस्य सत्तमाः

Si la adoración se realiza en el uttarāyaṇa (solsticio del norte), se alcanza el fruto de donar cien mil vacas. Y el dvija que aquí celebra el śrāddha en el uttarāyaṇa obtiene por completo el mérito del célebre Gayā-śrāddha, oh el mejor de los virtuosos.

Verse 50

ईश्वर उवाच । बाढमित्ये व ते चोक्त्वा सर्वे देवाः सवासवाः । स्वस्थानं तु गताः सर्वे संहृष्टमनसस्तदा

Īśvara dijo: «Así sea». Dicho esto, todos los dioses—junto con Indra—partieron a sus propias moradas, con el corazón jubiloso en aquel momento.

Verse 51

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन प्राप्ते शरदि मानवः । अगस्त्यस्याश्रमं गत्वा हाटकेशं प्रपूजयेत्

Por ello, con todo empeño, cuando llegue el otoño, la persona debe ir al āśrama de Agastya y rendir culto a Hāṭakeśa.

Verse 52

अगस्त्येश्वरनामानं कल्पलिंगं सुरप्रियम् । यश्चैतच्छुणुयाद्भक्त्या ऋषेस्तस्य विचेष्टितम् । अहोरात्रकृतात्पापात्तत्क्षणा देव मुच्यते

Este es el liṅga que cumple los deseos, llamado Agastyeśvara, amado por los dioses. Quien, con devoción, escuche el relato de las obras de ese ṛṣi, oh Señor, queda al instante liberado de los pecados cometidos de día y de noche.

Verse 346

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये हाटकेश्वरमाहात्म्य वर्णनंनाम षट्चत्वारिंशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

Así concluye el capítulo trescientos cuarenta y siete, llamado «Relato de la grandeza de Hāṭakeśvara», en el Prabhāsa Khaṇḍa del Śrī Skanda Mahāpurāṇa, dentro del Prabhāsa-kṣetra Māhātmya.