Adhyaya 239

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि हिरण्यापार्श्वतः स्थितम् । प्रत्युक्तं नागरादित्यं सर्वव्याधिविनाशनम्

Īśvara dijo: «Luego, oh gran diosa, debe uno ir a Nāgarāditya, situado junto a Hiraṇyā. Ese venerado Āditya es célebre como destructor de todas las enfermedades».

Verse 2

पुरा सत्राजिता राज्ञा द्वारवत्यां गतेन तु । आराधितो भास्करोऽभूद्यादवेन महात्मना

Antaño, el noble rey yādava Satrājit, habiendo ido a Dvāravatī, adoró a Bhāskara (el Sol); y el Sol quedó muy complacido por aquella devoción.

Verse 3

महाव्रतमुपास्थाय निघ्नपुत्रेण धीमता । तस्य तुष्टस्तदा भानुः स्यमन्तकमणिं ददौ

Habiendo observado el gran voto, el sabio hijo de Nighna (Satrājit) cumplió la disciplina; entonces Bhānu (el Sol), complacido con él, le otorgó la joya Syamantaka.

Verse 4

स मणिः सवते नित्यं भारानष्टौ दिनेदिने सुवर्णस्य सुशुद्धस्य भक्त्या व्रततपोयुतः

Aquella joya producía sin cesar, día tras día, ocho bhāras de oro purísimo—fruto concedido al que está colmado de bhakti, voto sagrado y tapas (austeridad).

Verse 5

भूयोऽपि भानुना प्रोक्तो वरं ब्रूहि वरानने । स चाह देवदेवेशं भास्करं वारितस्करम्

De nuevo Bhānu dijo: «Pide un don, oh de bello rostro». Entonces Satrājit se dirigió a Bhāskara, Señor de los dioses, el que ahuyenta a los ladrones.

Verse 6

यदि तुष्टोऽसि मे देव वरदानं करोषि च । अत्रैव चाश्रमे पुण्ये नित्यं संनिहितो भव

«Si estás complacido conmigo, oh Dios, y me otorgas una gracia, entonces permanece aquí mismo, en este santo āśrama, siempre presente.»

Verse 7

एवं भविष्यतीत्युक्त्वा सूर्यः सत्राजितं नृपम् । अभिनंद्य वरं तस्य तत्रैवादर्शनं गतः

Diciendo: «Así será», Sūrya honró al rey Satrājit y su don; y entonces, allí mismo, el Sol se volvió invisible (se apartó de la vista).

Verse 8

तेनापि निघ्नपुत्रेण देवदेवस्य भास्वतः । स्थापिता प्रतिमा शुभ्रा तत्रैव वरवर्णिनि

Y Satrājit, hijo de Nighna, también instaló allí mismo una imagen sagrada, radiante y auspiciosa, del resplandeciente Deva de los dioses (Sūrya), oh de hermosa tez.

Verse 9

शंखदुंदुभिनिर्घोषैर्ब्रह्मघोषैश्चपुष्कलैः । ततस्तुनागरान्सर्वान्समाहूय द्विजोत्तमान् । अब्रवीत्प्रणतो भूत्वा दत्त्वा वृत्तिमनुत्तमाम्

En medio del estruendo de caracolas y tambores dundubhi, y de abundantes recitaciones védicas, convocó entonces a todos los habitantes de la ciudad y a los mejores de los dos veces nacidos. Inclinándose con reverencia, y tras otorgarles un sustento excelente, habló.

Verse 10

युष्मत्पादप्रसादेन सूर्यस्यानुग्रहेण वै । साधयित्वा तपश्चोग्रं स्थापिता प्रतिमा मया

«Por la gracia de vuestros pies, y en verdad por el favor de Sūrya, tras consumar una áspera austeridad, he instalado esta imagen.»

Verse 11

इंद्रलोकादिहानीता जित्वा शक्रं सुरारिणा । दशाननस्य पुत्रेण लंकायां स्थापिता पुरा

Antaño, tras vencer a Śakra (Indra), el enemigo de los dioses la arrebató del mundo de Indra y, hace ya mucho, la instaló en Laṅkā—por el hijo de Daśānana (Rāvaṇa).

Verse 12

तं निहत्य तु रामेण लक्ष्मणानुगतेन वै । अयोध्यायां समानीता सौमित्रिजयलक्षिका

Después de que Rāma—acompañado por Lakṣmaṇa—lo diera muerte, fue llevada a Ayodhyā como emblema visible de la victoria de Saumitrī (Lakṣmaṇa).

Verse 13

मित्रावरुणपुत्राय वसिष्ठाय समर्पिता । तेनापि मम तुष्टेन द्वारकायां निवेदिता

Fue ofrecida a Vasiṣṭha, hijo de Mitra y Varuṇa; y él también—complacido conmigo—la presentó como ofrenda en Dvārakā.

Verse 14

मयापि स्थापिता चात्र ज्ञात्वा क्षेत्रमनुत्तमम् । किमत्र बहुनोक्तेन भवद्भिः सर्वथैव हि

Yo también lo establecí aquí, sabiendo que este kṣetra es insuperable. ¿Qué necesidad hay de decir más? En verdad, en todo sentido, es supremo para vosotros.

Verse 15

परिपाल्या प्रयत्नेन यावच्चंद्रार्कतारकम् । तस्माद्युष्माकमादिष्टा प्रतिमेयं मया शुभा

Debe ser protegido con esmero mientras perduren la luna, el sol y las estrellas. Por eso os he encomendado esta imagen auspiciosa—para que la guardéis y la mantengáis.

Verse 16

नागराणां तु विप्राणां सोमेशपुरवासिनाम् । तस्मान्नाम मया दत्तं नागरादित्यमेव हि

Y por estar vinculado con los brāhmaṇas Nāgara que habitan en Someśapura, por ello le otorgué en verdad el nombre de «Nāgarāditya».

Verse 17

ब्राह्मणा ऊचुः । सर्वमेव करिष्यामो देवस्य परिपालनम् । यावन्मही च चंद्रार्कौ यावत्तिष्ठति सागरः । तावत्ते ह्यक्षया कीर्तिः स्थाने चास्मिन्भविष्यति

Dijeron los brāhmaṇas: «Haremos todo, ciertamente, para la protección y el cuidado del Señor. Mientras existan la tierra, la luna y el sol, mientras permanezca el océano, así será imperecedera tu fama, y en este mismo lugar morará».

Verse 18

एवमुक्त्वा तु ते सर्वे नागरा द्विजपुंगवाः । राजापि तुष्टः प्रययौ तदा द्वारवतीं पुरीम्

Habiendo hablado así, todos aquellos eminentes brāhmaṇas Nāgara (los mejores entre los dos veces nacidos) se retiraron; y el rey también, complacido, partió entonces hacia la ciudad de Dvāravatī.

Verse 19

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि तस्मिन्दृष्टे तु यत्फलम् । गोशतस्य प्रयागेषु सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति नागरार्कस्य दर्शनात्

Dijo Īśvara: «Escucha, oh Diosa; declararé el fruto de contemplarlo. El mérito que se obtiene al donar debidamente cien vacas en los Prayāga, ese mismo mérito se alcanza con el darśana de Nāgarārka».

Verse 20

दारिद्र्यदुःखशोकार्त्तेः कोन्योस्ति हरणक्षमः । प्रभासे पावने क्षेत्रे मुक्त्वा नागरभास्करम्

¿Quién más puede arrancar la pobreza, el sufrimiento, la pena y la aflicción—sobre todo en el purificador kṣetra de Prabhāsa—sino Nāgarabhāskara?

Verse 21

बंधकुष्ठादिकं दुःखं ये भजंत्यल्पबुद्धयः । तत्र ते नैव जानंति वैद्यं नागरभास्करम्

Los de escaso entendimiento, que padecen dolores como cautiverio y lepra y otros males, no reconocen, aun en esa misma condición, al verdadero médico: Nāgarabhāskara (el Sol) que puede curarlos.

Verse 22

स्नात्वा हिरण्यातोयेन यस्तं पूजयते नरः । कल्पकोटिसहस्राणि सूर्यलोके महीयते

Aquel hombre que se baña con “agua dorada” y Lo adora, es honrado en el mundo del Sol por miles de crores de kalpas.

Verse 23

शुक्लपक्षे तु सप्तम्यां यदा संक्रमते रविः । महाजया तदा ख्याता सप्तमी भास्करप्रिया

Cuando, en la Saptamī (séptimo día) de la quincena luminosa, Ravi (el Sol) entra en un nuevo signo (saṅkrānti), esa Saptamī es célebre como Mahājayā, amada por Bhāskara.

Verse 24

स्नानं दानं जपो होमः पितृदेवाभिपूजनम् । सर्वं कोटिगुणं प्रोक्तं भास्करस्यवचो यथा

El baño ritual, la caridad, la recitación de mantras, la ofrenda al fuego (homa) y la adoración de los antepasados y de los dioses: todo ello se declara que rinde mérito multiplicado por un crore, conforme a la palabra de Bhāskara.

Verse 25

एकं यो भोजयेत्तत्र ब्राह्मणं सूर्यसंनिधौ । कोटिभोज्यं कृतं तेन इत्याह भगवान्हरिः

Quien allí, en presencia del Sol, alimente siquiera a un solo brāhmaṇa—por él es como si hubiera alimentado a un crore; así lo declara el Señor Hari.

Verse 26

एतन्मया ते कथितं पुरा नोक्तं वरानने । यः शृणोति नरो भक्त्या स गच्छेद्भास्करं पदम्

Esto te lo he contado, oh de bello rostro—algo nunca antes dicho. Quien lo escucha con devoción alcanza la morada de Bhāskara.

Verse 27

सूर्यस्य देवि नामानि रहस्यानि शृणुश्व मे । अलं नामसहस्रेण पठस्वैनं शुभं स्तवम्

Oh Diosa, escúchame: los nombres secretos de Sūrya. Basta ya de mil nombres; recita, en su lugar, este himno auspicioso.

Verse 28

विकर्त्तनो विवस्वांश्च मार्त्तंडो भास्करो रविः । लोकप्रकाशकः श्रीमांल्लोकचक्षुर्ग्रहेश्वरः

Vikartana, Vivasvān, Mārtaṇḍa, Bhāskara, Ravi: Él es el iluminador de los mundos, el resplandeciente, el ojo del universo y el señor de los planetas.

Verse 29

लोकसाक्षी त्रिलोकेशः कर्त्ता हर्त्ता तमिस्रहा । तपनस्तापनश्चैव शुचिः सप्ताश्ववाहनः

Él es el testigo del mundo, Señor de los tres mundos, creador y reabsorbente, destructor de las tinieblas; Tāpana y Tapana, el Puro, cuyo carro es tirado por siete caballos.

Verse 30

गभस्तिहस्तो ब्रह्मा च सर्वदेवनमस्कृतः । एकविंशक इत्येष नागरार्कस्तवः स्मृतः

Se le llama también Gabhastihasta y Brahmā, a quien todos los dioses rinden homenaje; este himno es recordado como el “Ekaviṃśaka”, el Nāgarārka-stava (himno solar de Nāgara).

Verse 31

स्तवराज इति ख्यातः शरीरारोग्यवृद्धिदः

Es célebre como el “Stavarāja”, el Rey de los Himnos, que otorga aumento de la salud corporal y liberación de las enfermedades.

Verse 32

य एतेन महादेवि द्वे संध्येऽस्तमनोदये । नागरार्कं तु संस्तौति स लभेद्वांछितं फलम्

Oh Gran Diosa, quien con este himno alabe a Nāgarārka en las dos sandhyās—al ocaso y al alba—obtendrá el fruto deseado.

Verse 239

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये नागरार्कमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमो ऽध्यायः

Así concluye el capítulo doscientos treinta y nueve, llamado “Descripción de la grandeza de Nāgarārka”, en la primera parte, el Prabhāsakṣetra-māhātmya, del séptimo libro, el Prabhāsa-khaṇḍa, del Śrī Skanda Mahāpurāṇa, en la compilación de ochenta y un mil versos.