Adhyaya 30

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । तदा तेषां सुतीर्थानां क्षेत्राणामभवन्मुदः । गन्तुं द्वारवतीं पुण्यां सर्वेषामपि सर्वशः

Dijo Śrī Prahlāda: Entonces surgió el júbilo entre todos aquellos excelsos tīrthas y regiones sagradas—cada uno de ellos, en todo sentido—anhelando ir a la santa Dvāravatī (Dvārakā).

Verse 2

द्वारकागमने दृष्ट्वा तथा नारदगौतमौ । महोत्सवो महांस्तत्र भविष्यति मनोहरः

Al ver aquella marcha hacia Dvārakā—y también a Nārada y a Gautama—se supo que allí habría un gran y encantador mahotsava, una fiesta solemne.

Verse 3

तीर्थानां कृष्णयात्रायां गन्तव्यमित्यवो चतुः । अथ ते ह्यृषयो देवाः सर्वतीर्थसमन्विताः

Declararon: «Debemos ir a la peregrinación a Kṛṣṇa de los tīrthas». Entonces aquellos sabios y seres divinos—dotados del poder de todos los tīrthas—partieron conforme a ello.

Verse 4

गौतमीं तु पुरस्कृत्य ययुर्द्वारवतीं मुदा । तदा सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्रारण्यानि कृत्स्नशः । द्वारकागमनं चक्रुः सानन्दा ऋषयः सुराः

Poniendo a la Gautamī al frente, fueron con júbilo a Dvāravatī. Entonces todos los tīrthas—junto con las regiones sagradas y los santuarios de bosque, en su totalidad—emprendieron la marcha a Dvārakā, mientras los sabios y los dioses se regocijaban.

Verse 5

श्रद्धया परया भक्त्या कृष्णदर्शनलालसाः । वीणानिनादतत्त्वज्ञं नारदं पथि तेऽ ब्रुवन्

Con fe profunda y devoción suprema, anhelando el darśana de Kṛṣṇa, hablaron en el camino a Nārada—conocedor de la verdad del resonar de la vīṇā y de su sentido espiritual.

Verse 6

ऋषय ऊचुः । राशयः पुण्यपुञ्जानां कृता वै तपसां तथा । यज्ञदानव्रतानां च तीर्थानां महतां भुवि

Dijeron los sabios: «En la tierra se amontonan cúmulos de mérito, nacidos de las austeridades, y también de los sacrificios, las dádivas, los votos, y de los grandes tīrthas».

Verse 7

संप्राप्तस्तत्प्रसादोऽयं यद्द्रक्ष्यामः कुशस्थलीम् । पृच्छामहेऽधुना त्वां वै योगिनां परमं गुरुम्

Esta gracia nos ha sido concedida: que contemplaremos Kuśasthalī (Dvārakā). Por ello ahora te preguntamos, en verdad, oh supremo maestro entre los yoguis.

Verse 8

द्वारकायास्तु यात्रायां को विधिः संप्रकीर्तितः । नियमः कोऽत्र कर्त्तव्यो वर्जनीयं च किं मुने

Oh sabio, ¿cuál es el rito prescrito para la peregrinación a Dvārakā? ¿Qué disciplinas deben observarse allí y qué debe evitarse?

Verse 10

श्रोतव्यं कीर्तितव्यं च स्मर्तव्यं किं च वै पथि । उत्सवाश्चात्र के प्रोक्ता द्वारकायाश्च तत्पथि । एकैकश्च महाभाग भक्तानन्दविवर्द्धनम् । एतत्सर्वं महाभाग कृपया संप्रकीर्त्यताम्

En el camino, ¿qué debe escucharse, qué debe cantarse en alabanza y qué debe recordarse? ¿Qué festivales se han prescrito en esta ruta hacia Dvārakā? Cada uno de ellos, oh noble, acrecienta la dicha de los devotos; por compasión, proclámalo todo.

Verse 11

श्रीनारद उवाच । कृताभ्यंगस्तु पूर्वेद्युः संपूज्य श्रद्धया हरिम् । भोजयेद्वैष्णवान्विप्रान्स्वशक्त्या संप्रहर्षितः

Dijo Śrī Nārada: «El día anterior, tras realizar el baño con aceite, debe adorarse a Hari con fe; luego, con alegría, deben alimentarse a los vaiṣṇavas y a los brāhmaṇas según la propia capacidad».

Verse 12

अनुज्ञातो महाविष्णोः प्रसादमुपयुज्य वै । शयीत भुवि सुप्रीतो द्वारकां कृष्णमानसः

Habiendo recibido el permiso de Mahāviṣṇu y habiendo tomado Su prasāda (ofrenda consagrada), debe uno dormir en el suelo, satisfecho, con la mente fija en Kṛṣṇa y con el anhelo de llegar a Dvārakā.

Verse 14

ततस्तु तदनुज्ञातो गीतवादित्रसंस्तवैः । यात्रारंभं प्रकुर्वीत द्वारकायां प्रहर्षितः

Luego, obtenida esa autorización, debe iniciarse la peregrinación con cantos, instrumentos musicales e himnos de alabanza, avanzando jubiloso hacia Dvārakā.

Verse 15

द्वारकां गच्छमानस्तु शान्तो दांतः शुचिः सदा । ब्रह्मचर्यमधः शय्यां कुर्वीत नियतेन्द्रियः

Mientras se dirige a Dvārakā, debe permanecer sereno, dueño de sí y siempre puro; observando el brahmacarya, ha de dormir en el suelo, con los sentidos refrenados.

Verse 16

सहस्रनामपठनं पुराणपठनं तथा । कर्त्तव्यं सकृपं चित्तं सतां शुश्रूषणं तथा

Debe recitarse el Sahasranāma (los Mil Nombres) y asimismo leerse los Purāṇas; ha de mantenerse un corazón compasivo y prestarse servicio a los virtuosos.

Verse 17

अन्नदानादिकं सर्वं विभवे सति मानवः । अपि स्वल्पं स्वशक्त्या वै कृतं कोटिगुणं भवेत्

Mientras se tengan medios, debe el ser humano realizar toda obra piadosa, comenzando por el don de alimento; aun lo poco hecho según la propia capacidad se vuelve, en verdad, de fruto millonario.

Verse 18

पथि कृष्णस्य यो भक्त्या ग्रासमेकं प्रयच्छति । द्वीपांता तेन दत्ता भूः पुण्यस्यान्तो न विद्यते

Quien, en el camino de Kṛṣṇa, ofrece con devoción aunque sea un solo bocado—por él es como si la tierra hasta los confines de los continentes hubiera sido donada; no hay fin para tal mérito.

Verse 19

किं पुनर्द्वारकाक्षेत्रे कृष्णस्य च समीपतः । कलावेकेकसिक्थे च राजसूयायुतं फलम्

¡Cuánto más, entonces, en el campo sagrado de Dvārakā, y en la misma presencia de Kṛṣṇa! Allí, incluso una partícula tan pequeña como una semilla de sésamo otorga el fruto de decenas de miles de sacrificios Rājasūya.

Verse 20

गयाश्राद्धसहस्राणि कृतानि शतसंख्यया । अन्नदानं कृतं यैस्तु द्वारकापथि मानवैः

Para quienes realizan el don de alimento en el camino hacia Dvārakā, es como si hubieran efectuado miles de Gayā-śrāddhas—en verdad, contados por centenas.

Verse 21

औषधं चान्नपानीयं पादुके कंबलं तथा । वासांस्युपानहौ चैव वित्तं च विभवे सति । वर्जयेत्संकरं विद्वान्यूथालापांस्तथैव च

Debe darse medicina, alimento y bebida, sandalias y mantas, vestiduras y calzado, y también dinero—según la propia capacidad. El sabio debe evitar la mezcla desordenada y también la charla ociosa en medio de la multitud.

Verse 22

परनिन्दां च पैशुन्यं परस्य परिवञ्चनम् । परान्नं परपाकं च सति वित्ते त्यजेद्बुधः

Cuando se tienen medios suficientes, el sabio debe renunciar a la censura de los demás, a la maledicencia, al engaño del prójimo y a depender del alimento o de la cocina ajena.

Verse 23

न दोषो हीनवित्तस्य तावन्मात्रपरिग्रहे । श्रोतव्या सत्कथा विष्णोर्नामसंकीर्त्तनामृतम्

No hay falta en quien tiene pocos recursos si acepta sólo lo necesario. Antes bien, debe escucharse la santa narración de Viṣṇu: el néctar de la kīrtana, el canto de Sus nombres.

Verse 24

द्वारकापथिगच्छद्भिरन्योन्यं भक्तिवर्द्धनम् । जप्तव्यं वैदिकं जाप्यं स्तोत्रमागमिकं तथा

Quienes viajan por la ruta hacia Dvārakā deben acrecentar mutuamente su devoción; han de practicar el japa védico y, asimismo, recitar himnos ágámicos.

Verse 25

यात्रायां यत्फलं प्रोक्तं श्रीकृष्णस्य च वै कलौ । न शक्यते मया वक्तुं वदनैर्युगसंख्यया

El fruto proclamado para la peregrinación a Śrī Kṛṣṇa en la era de Kali no puedo expresarlo por completo, aun si tuviera bocas tan numerosas como los yugas.

Verse 26

इत्येतत्कथितं सर्वं यत्पृष्टं तु द्विजोत्तमाः । यतध्वं तत्प्रयत्नेन विष्णुप्राप्तौ च सत्वरम्

Así, oh los mejores entre los dos veces nacidos, todo cuanto preguntasteis ha sido explicado. Esforzaos con empeño—sin demora—hacia la obtención de Viṣṇu.

Verse 27

श्रीप्रह्लाद उवाच । एवं ते नारदेनोक्ता मुनयो हृष्टमानसाः । चक्रुस्ते सहिताः सर्वे कृष्णदेवस्य तत्पथि

Dijo Śrī Prahlāda: Así instruidos por Nārada, los sabios, con el corazón jubiloso, partieron todos juntos por aquel sendero hacia el Señor Kṛṣṇa.

Verse 28

केचिच्छृण्वन्ति ता विष्णोः सत्कथा लोकविश्रुताः । यासां संश्रवणादेव भगवान्विशते हृदि

Algunos escuchan esas sagradas narraciones de Viṣṇu, célebres en el mundo; con sólo oírlas, el Señor entra en el corazón.

Verse 29

कीर्त्यमानानि नामानि महापुण्यप्रदानि वै । पावनानि सदा लोके कलौ विप्रा विशेषतः

Los nombres que se cantan otorgan, en verdad, gran mérito; siempre purifican al mundo—especialmente en la era de Kali, oh brāhmaṇas.

Verse 30

पुराणसंहिता दिव्या मुनिभिः परिकीर्तिताः । प्रकाशयंति या विष्णोर्महिमानं सुमंगलम्

Los compendios divinos de los Purāṇas, alabados por los sabios, iluminan la gloria supremamente auspiciosa de Viṣṇu.

Verse 31

सद्गुणाः कर्मवीर्य्याणि कृतानि विष्णुना पुरा । लीलावताररूपैस्तु शृण्वन्ति परया मुदा

Con suprema alegría escuchan las nobles cualidades y las gestas heroicas que Viṣṇu realizó antaño, manifestadas en Sus descensos lúdicos (avatāras).

Verse 32

अपरे वासुदेवस्य चरितानि सुमंगलाः । वदंति परया भक्त्या सानन्दाः साश्रुलोचनाः

Otros, colmados de dicha y con los ojos anegados en lágrimas, relatan con suprema devoción las obras supremamente auspiciosas de Vāsudeva.

Verse 33

अन्ये स्मरंति देवेशमनादिनिधनं विभुम् । केचिज्जपंति मुनयः स्तोत्राणि परया मुदा

Unos recuerdan al Señor de los dioses, al Omnipresente sin principio ni fin; y otros sabios, con supremo gozo, recitan himnos sagrados en japa.

Verse 34

केचित्तु शतनामानि जपन्ति मुनयः पथि । अन्ये सहस्रनामानि लक्षनाम तथाऽपरे

Algunos sabios, mientras caminan, recitan en japa los cien nombres; otros recitan los mil nombres, y otros más los cien mil nombres.

Verse 35

केचिल्लौकिकगीतानि हरिनामानि हर्षिताः । उत्सवैश्च व्रजंत्यन्ये पताकादिविभूषिताः

Algunos, gozosos, cantan melodías mundanas que llevan los nombres de Hari; otros avanzan en procesiones festivas, adornados con estandartes y ornamentos.

Verse 36

गीतवादित्रघोषेण करतालस्वनेन च । नास्ति धन्यतमस्तस्मात्त्रिषु लोकेषु कश्चन

Por el clamor del canto y de los instrumentos, y por el sonido de los karatālas (címbalos de mano), en los tres mundos no hay nadie más bendito que tales devotos.

Verse 37

दर्शनं यस्य संजातं वैष्णवानामनुत्तमम् । तथैव जाह्नवी पुण्या यमुना च सरस्वती

Para quien ha alcanzado la incomparable visión (darśana) de los Vaiṣṇavas, es como si hubiera obtenido también el mérito de la sagrada Jāhnavī (Gaṅgā), y de la Yamunā y la Sarasvatī.

Verse 38

रेवाद्याः सरितः सर्वाः प्रचक्रुर्गीतनर्त्तनम् । प्रयागादीनि तीर्थानि सागराः पर्वतोत्तमाः

Todos los ríos, comenzando por la Revā, se entregaron al canto y a la danza; Prayāga y los demás tīrthas, los océanos y las montañas más excelsas se unieron a la celebración.

Verse 39

वाराणसी कुरुक्षेत्रं पुण्यान्यन्यानि कृत्स्नशः । त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि क्षेत्राणि देवनायकाः । चक्रुर्गीतं च नृत्यं च द्वारकायाश्च सत्पथि

Vārāṇasī, Kurukṣetra y todos los demás lugares santos—cuantos tīrthas y regiones sagradas existen en los tres mundos—junto con los jefes divinos, entonaron cantos y danzaron en el noble camino de Dvārakā.

Verse 40

एकैकस्मिन्पदे दत्ते द्वारकापथि गच्छताम् । पुण्यं क्रतुसहस्राणां तत्पादरजसंख्यया

Para quienes caminan por el camino hacia Dvārakā, con cada paso que adelantan nace un mérito igual al de miles de sacrificios védicos, medido por el número mismo de partículas de polvo tocadas por sus pies.

Verse 41

अथ ते मुनयः सर्वे तीर्थक्षेत्रादिसंयुताः । श्रीमत्कृष्णालयं दूराद्ददृशुर्नारदादयः

Entonces todos aquellos sabios—acompañados por las potencias de los tīrthas, los campos sagrados y lo semejante—guiados por Nārada y otros, contemplaron desde lejos la espléndida morada de Śrī Kṛṣṇa.