Adhyaya 48

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । कुलसंतारणं गच्छेत्तत्र तीर्थमनुत्तमम् । यत्र स्नातो नरः सम्यक्कुलं तारयतेऽखिलम्

Dijo Pulastya: Debe uno ir a Kulasantāraṇa, ese tirtha sin igual; pues quien se baña allí debidamente libera de verdad a todo su linaje.

Verse 2

दश पूर्वान्भविष्यांश्च तथात्मानं नृपोत्तम । उद्धरेच्छ्रद्धयायुक्तस्तत्र दानेन मानवः

Oh excelso rey, el hombre lleno de fe, al hacer dádivas allí, rescata a diez antepasados, a diez descendientes futuros y también a sí mismo.

Verse 3

आसीदप्रस्तुतो नाम राजा पूर्वं स पापकृत् । नापि दानं तथा ज्ञानं न ध्यानं न च सत्क्रिया

Antaño hubo un rey llamado Aprastuta, hacedor de pecado. No practicaba la caridad ni el conocimiento sagrado, ni la meditación, ni obra justa alguna.

Verse 4

तस्मिञ्छासति लोकानां नासीत्सौख्यं कदाचन । परदार रुचिर्नित्यं महादण्डपरश्च सः

Mientras él reinaba, el pueblo jamás conoció dicha. Siempre se inclinaba hacia las mujeres ajenas y se complacía en castigos severos.

Verse 5

न्यायतोऽन्यायतो वापि करोति धनसंग्रहम् । स घातयति लोकांश्च निर्दोषान्पापकृत्तमः

Ya por medios justos o injustos, acumulaba riquezas; y ese peor de los pecadores incluso mandaba matar a gente inocente.

Verse 6

ततो वार्धक्यमापन्नस्तथापि न शमं गतः । कस्यचित्त्वथ कालस्य पितृभिः प्रतिबोधितः । तं प्रसुप्तं समासाद्य नारकेयैः सुदुःखितैः

Luego llegó a la vejez, y aun así no alcanzó el dominio de sí (śama). Pasado algún tiempo, fue despertado por sus antepasados: atormentados en el infierno y sumidos en gran dolor, se acercaron a él mientras yacía dormido.

Verse 7

पितर ऊचुः । वयं शुद्धसमाचारा नित्यं धर्मपरायणाः । दानयज्ञतपःशीलाः स्वदारनिरतास्तथा

Dijeron los antepasados: «Fuimos de conducta pura y siempre entregados al dharma; inclinados a la caridad (dāna), al sacrificio (yajña) y a la austeridad (tapas), y fieles a nuestras propias esposas».

Verse 8

स्वकर्मभिः कुलांगार दिवं प्राप्ता यथार्हतः । कुपुत्रं त्वां समासाद्य नरकं समुपस्थिताः । तस्मादुद्धर नः सर्वान्कृत्वा किंचिच्छुभार्चनम्

«¡Oh brasa de nuestro linaje! Por nuestras propias obras habíamos alcanzado el cielo, como era debido. Pero al tenerte a ti como hijo perverso, hemos caído ahora en el infierno. Por eso, rescátanos a todos realizando хотя sea un poco de adoración auspiciosa.»

Verse 9

कर्मभिस्तव पापात्मन्वयं नरकमाश्रिताः । नरकं दश यास्यंति भविष्याश्च तथा भवान्

«Por tus actos, oh de mente pecaminosa, hemos ido a parar al infierno. Aún quedan diez infiernos por atravesar, y tú también los afrontarás en el porvenir.»

Verse 10

एवमुक्त्वा च ते सर्वे पितरस्तु सुदुःखिताः । याताश्च नरकं भूयः प्रबुद्धः सोऽपि पार्थिवः

Dicho esto, todos aquellos antepasados, abrumados por el dolor, regresaron de nuevo al infierno; y aquel rey también despertó.

Verse 11

ततो दुःखमनुप्राप्तः पितृवाक्यानि संस्मरन् । रुरोद प्रातरुत्थाय तं भार्या प्रत्यभाषत

Entonces, sobrecogido por el dolor y recordando las palabras de sus antepasados, se levantó al alba y lloró; su esposa le habló.

Verse 12

इन्दुमत्युवाच । किमर्थं राजशार्दूल त्वं रोदिषि महास्वनम् । कथं ते कुशलं राज्ये शरीरे वा पुरेऽथवा

Dijo Indumatī: «¿Por qué, oh tigre entre los reyes, lloras con tan gran clamor? ¿Está todo bien en tu reino, en tu cuerpo o en la ciudad?»

Verse 13

राजोवाच । मया दृष्टोऽद्य स्वप्नांते पिता ह्यथ पितामहः । अपश्यं दुःखितान्देवि ताभ्यामथाग्रजान्पितॄन्

El rey dijo: «Hoy, al final de un sueño, vi a mi padre y luego a mi abuelo. Oh Devī, los contemplé afligidos, y con ellos también a los antepasados más antiguos.»

Verse 14

उपालब्धोऽस्मि तैः सर्वैस्तव कर्मभिरीदृशैः । दारुणे नरके प्राप्ता अधर्मादिविचेष्टितैः

«Todos ellos me reprocharon por obras tuyas de tal índole. Por actos nacidos del adharma y de conductas semejantes, han llegado a un infierno terrible.»

Verse 15

अथान्ये दश यास्यन्ति भविष्याश्च भवानपि । तस्मात्कृत्वा शुभं कर्म दुर्गतेश्चोद्धरस्व नः

«Además, aún quedan diez (infiernos) por padecer, y tú también los afrontarás con el tiempo. Por eso, realiza obras auspiciosas y elévanos de la desgracia y la ruina.»

Verse 16

एवमुक्तः प्रबुद्धोऽहं पितृभिर्वरवर्णिनि । तेनाहं दुःखमापन्नस्तद्वाक्यं हृदि संस्मरन्

Oh, de hermoso semblante: así interpelado por mis antepasados, desperté. Por ello he caído en aflicción, guardando sus palabras recordadas en mi corazón.

Verse 17

इन्दुमत्युवाच । सत्यमेतन्महाराज यदुक्तोऽसि पितामहैः । न त्वया सुकृतं कर्म संस्मरेऽहं कृतं पुरा

Indumatī dijo: «Es verdad, oh gran rey, que los antepasados te han hablado así. No recuerdo que antes hayas realizado obra meritoria alguna».

Verse 18

यथा सुपुत्रमासाद्य तरंति पितरो नृप । कुपुत्रेण तथा यांति नरकं नात्र संशयः

Oh rey, así como los antepasados cruzan hacia el bien y los altos mundos al obtener un hijo virtuoso, del mismo modo, por un hijo indigno van al infierno; de ello no hay duda.

Verse 19

स त्वमाहूय विप्रेंद्रान्धर्मशास्त्रविचक्षणान् । पृष्ट्वा तान्कुरु यच्छ्रेयः पितॄणामात्मना सह

Por tanto, convoca a los brāhmanes más eminentes, versados en los Dharma-śāstras; y, tras consultarlos, haz lo que sea verdaderamente benéfico para tus antepasados, junto con tu propio bien.

Verse 20

आनयामास राजाऽसौ ततो विप्राननेकशः । वेदवेदांगतत्त्वज्ञान्धर्मशास्त्रविचक्षणान् । उवाच विनयोपेतो भार्यया सहितो हितान्

Entonces aquel rey hizo venir a muchos brāhmanes, conocedores del verdadero sentido de los Vedas y los Vedāṅgas, y expertos en los Dharma-śāstras. Con humildad, y acompañado de su reina, habló a aquellos bienhechores.

Verse 21

राजोवाच । कर्मणा केन पितरो निरयस्था द्विजोत्तमाः । स्वर्गं यांति सुपुत्रेण तारिताः प्रोच्यतां स्फुटम्

Dijo el Rey: Oh, excelentísimos brāhmaṇas, ¿por qué rito los antepasados que moran en el infierno alcanzan el cielo, liberados por un hijo virtuoso? Explicadlo con claridad.

Verse 22

ब्राह्मणा ऊचुः । पितृमेधेन राजेंद्र कृतेन विधिपूर्वकम् । निरयस्था दिवं यांति यद्यपि स्युः सुपापिनः

Los brāhmaṇas dijeron: Oh, señor de reyes, al realizar el Pitṛmedha conforme a la norma prescrita y con el rito debido, los antepasados que están en el infierno ascienden al cielo, aunque sean muy pecadores.

Verse 23

राजोवाच । दीक्षयंतु द्विजाः सर्वे तदर्थं मां धृतव्रतम् । यत्किंचिदत्र कर्त्तव्यं प्रोच्यतामखिलं हि तत्

Dijo el Rey: Que todos los brāhmaṇas me confieran la dīkṣā para ese fin; estoy firme en mi voto. Todo cuanto deba hacerse en este asunto, decidme íntegramente.

Verse 24

तथोक्तास्ते नृपेंद्रेण ब्राह्मणाः सत्यवादिनः । समग्राः पार्थिवं प्रोचुर्यदुक्तं यज्ञकर्मणि

Así interpelados por el rey, aquellos brāhmaṇas veraces expusieron al monarca, en su totalidad, lo que se enseña acerca de los actos del sacrificio (yajña).

Verse 25

दीक्षा ग्राह्या नृपश्रेष्ठ पुरश्चरणमादितः । कृत्वा कायविशुद्ध्यर्थं ततः श्रेयस्करी भवेत्

Oh, el mejor de los reyes, debes aceptar primero la dīkṣā y comenzar desde el inicio con las observancias preparatorias (puraścaraṇa). Hecho esto para la purificación del cuerpo, ello se vuelve otorgador del supremo bien.

Verse 26

स त्वं पापसमाचारो बाल्यात्प्रभृति पार्थिव । असंख्यं पातकं तस्मात्तीर्थयात्रां समाचर

Pero tú, oh rey, desde la niñez has incurrido en conducta pecaminosa, y tus faltas son incontables; por ello emprende la peregrinación a los tīrthas sagrados.

Verse 27

सर्वतीर्थाभिषिक्तस्त्वं यदा स्यान्नृपसत्तम । प्रायश्चित्तेन योग्यः स्यास्ततो यज्ञस्य नान्यथा

Oh el mejor de los reyes, sólo cuando hayas sido purificado al bañarte en todos los tīrthas sagrados, serás apto—por la expiación (prāyaścitta)—para el yajña; de otro modo, jamás.

Verse 28

प्रभासादीनि तीर्थानि यानि संति धरातले । गंतव्यं तेषु सर्वेषु स्नानं कुरु समाहितः

Todos los tīrthas sagrados que hay sobre la tierra—comenzando por Prabhāsa—deben ser visitados. En cada uno, báñate con la mente recogida y disciplinada.

Verse 29

मनसा गच्छ दुर्गाणि ददद्दानमनुत्तमम् । नश्येत्तेनाशुभं किंचिदपि ब्रह्मवधोद्भवम् । यन्न याति नृणां राजंस्तीर्थस्नानादिना भुवि

Oh rey, ve—aunque sea con firme determinación—hacia los lugares santos difíciles y remotos, otorgando dádivas insuperables. Con ello se desvanece toda impureza, incluso la nacida del crimen de matar a un brāhmaṇa; una purificación que los hombres no alcanzan en la tierra sólo con el baño en tīrthas y cosas semejantes.

Verse 30

पुलस्त्य उवाच । विप्राणां वचनं श्रुत्वा स राजा श्रद्धयाऽन्वितः । तीर्थयात्रापरो भूत्वा परिबभ्राम मेदिनीम्

Dijo Pulastya: Al oír las palabras de los brāhmaṇas, aquel rey—colmado de fe (śraddhā)—se entregó a la peregrinación y vagó por toda la tierra.

Verse 31

नियतो नियताहारो ददद्दानानि भूरिशः । राज्ये पुत्रं प्रतिष्ठाप्य वसुं सत्यपराक्रमम्

Dueño de sí y moderado en el alimento, otorgó dádivas en abundancia. Tras entronizar a su hijo Vasu—de valor veraz—en el reino, emprendió la partida.

Verse 32

कस्यचित्त्वथ कालस्य तीर्थयात्रानुषंगतः । यातोऽसौ नृपतिश्चैव ह्यर्बुदे निर्मलोदकम्

Pasado cierto tiempo, mientras proseguía su peregrinación a los tīrtha, aquel rey llegó a Arbuda, al tīrtha de aguas puras llamado Nirmalodaka.

Verse 33

स स्नानमकरोत्तत्र श्रद्धापूतेन चेतसा । स्नातमात्रस्य तस्याथ तस्मिन्नेव जलाशये

Allí realizó el baño sagrado con el corazón purificado por la fe. Y apenas hubo terminado de bañarse, allí mismo, en aquel estanque…

Verse 34

विमुक्ताः पितरो रौद्रान्नरकात्सुप्रहर्षिताः । ततो दिव्यविमानस्था दिव्यमाल्यांबरान्विताः

Sus antepasados fueron liberados de los terribles infiernos, colmados de gran júbilo. Luego aparecieron, sentados en carros celestiales, adornados con guirnaldas y vestiduras divinas.

Verse 35

तमूचुस्तारिताः सर्वे वयं पुत्र त्वयाऽधुना । तीर्थस्यास्य प्रभावेण भविष्याश्च तथा दश

Todos ellos, ya rescatados, le dijeron: “Oh hijo, ahora hemos sido salvados por ti. Por el poder de este tīrtha, otras diez generaciones serán igualmente liberadas.”

Verse 36

आत्मा च पार्थिवश्रेष्ठ स्नानाच्च जलतर्पणात् । यस्मात्कुलं त्वया पुत्र तीर्थेऽस्मिंस्तारितं ततः

Oh, el mejor de los reyes: por este baño sagrado y por la ofrenda de agua (tarpana), también tu propio ser queda purificado; pues, oh hijo, por ti este linaje ha sido salvado en este mismo tīrtha.

Verse 37

कुलसंतारणंनाम तीर्थमेतद्भविष्यति । तस्मात्त्वमपि राजेंद्र सहाऽस्माभिर्दिवं प्रति । आगच्छानेन देहेन तीर्थस्यास्य प्रभावतः

Este tīrtha será conocido como ‘Kulasaṃtāraṇa’, el Libertador del Linaje. Por ello, oh señor de reyes, ven con nosotros al cielo en este mismo cuerpo, por el poder de este lugar sagrado.

Verse 38

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्तः स राजेंद्रो दिव्यकांतिवपुस्तदा । तं विमानमथारुह्य गतः स्वर्गं च तैः सह

Dijo Pulastya: Así instruido, aquel mejor de los reyes, entonces resplandeciente con fulgor divino, subió a ese carro celestial y, junto con ellos, partió hacia el cielo.

Verse 39

एष प्रभावो राजर्षे कुलसंतारणस्य च । मया ते वर्णितः सम्यग्भूयः किं परिपृच्छसि

Oh sabio real, tal es el poder del Kulasaṃtāraṇa. Te lo he explicado debidamente—¿qué más deseas preguntar?

Verse 40

ययातिरुवाच । स किंप्रभावो राजा स तथा पापसमन्वितः । स्वदेहेन गतः स्वर्गमेतन्मे कौतुकं महत्

Dijo Yayāti: ¿Qué poder extraordinario tenía aquel rey para que—aunque cargado de pecado—fuera al cielo con su propio cuerpo? Esto me causa gran asombro.

Verse 41

पुलस्त्य उवाच । राकासोमव्यतीपात समकाले नृपोत्तम । स स्नातो यत्र भूपालस्तन्महच्छ्रेयसे परम्

Dijo Pulastya: Oh excelso entre los reyes, en el tiempo propicio en que coinciden Rākā (la luna llena), la Luna y el Vyatīpāta, cuando aquel soberano se bañó en ese lugar, ese baño se volvió el medio supremo para el gran bienestar.

Verse 48

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडे कुलसंतारणतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः

Así concluye el capítulo cuadragésimo octavo, llamado «Descripción del Māhātmya del Tīrtha de Kulasaṃtāraṇa», en el séptimo Khaṇḍa (Prabhāsa) y el tercer Khaṇḍa (Arbuda) del Śrī Skanda Mahāpurāṇa, en la Saṃhitā Ekāśītisāhasrī.