Adhyaya 12

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ रूपतीर्थमनुत्तमम् । सर्वपापहरं नॄणां रूपसौभण्यदायकम्

Pulastya dijo: «Luego, oh el mejor de los reyes, debe uno ir al incomparable Rūpatīrtha, que borra todos los pecados de los hombres y otorga belleza y resplandor auspicioso.»

Verse 2

तत्र पूर्वं वपुर्नाम्ना लोके ख्याता वराप्सराः । सिद्धिं गता महाराज यथा पूर्वं निगद्यते

Allí, en tiempos antiguos, hubo una noble apsarā, célebre en el mundo con el nombre de Vapur. Oh gran rey, ella alcanzó la perfección, tal como se relata desde antaño.

Verse 3

पुराऽसीत्काचिदाभीरी विरूपा विकृतानना । लम्बोदरी च कुग्रीवा स्थूलदंतशिरोरुहा

En tiempos antiguos hubo una mujer Ābhīrī, fea y de rostro deformado; de vientre abultado, cuello grueso, dientes toscos y cabellera desgreñada.

Verse 4

एकदा फलमादातुं भ्रममाणाऽर्बुदाचले । माघशुक्लतृतीयायां पतिता गिरिनिर्झरे

Cierta vez, mientras vagaba por el monte Arbuda para recoger frutos, en el tercer día lunar de la quincena clara de Māgha, cayó en un arroyo de la montaña.

Verse 5

दिव्यमाल्यांबरधरा दिव्यैरंगैः समन्विता । पद्मनेत्रा सुकेशांता सर्वलक्षणलक्षिता

Adornada con guirnaldas y vestiduras celestiales, dotada de miembros divinos y radiantes—de ojos de loto y hermosa cabellera—lucía todas las señales auspiciosas de excelencia.

Verse 6

सा संजाता महाराज तीर्थस्यास्य प्रभावतः । एतस्मिन्नेव काले तु शक्रस्तत्र समागतः

Así, oh gran rey, por el poder mismo de este tīrtha sagrado ella llegó a ser de tal modo; y en ese mismo instante Śakra (Indra) arribó allí.

Verse 7

क्रीडार्थं पर्वतश्रेष्ठे तां ददर्श शुभेक्षणाम् । ततः कामशरैर्विद्धस्तामुवाच सुमध्यमाम्

Habiendo venido por recreo a la mejor de las montañas, la vio, de mirada auspiciosa. Entonces, herido por las flechas del deseo, habló a aquella mujer de esbelta cintura.

Verse 8

इन्द्र उवाच । का त्वं वद वरारोहे किमर्थं त्वमिहागता । देवी वा नागकन्या वा सिद्धा विद्याधरी तु वा

Dijo Indra: «¿Quién eres? Dímelo, oh hermosa de porte excelso: ¿por qué has venido aquí? ¿Eres una diosa, o una doncella nāga, o una siddhā consumada, o una Vidyādharī?»

Verse 9

मनो मेऽपहृतं सुभ्रूस्त्वया च पद्मनेत्रया । शक्रोऽहं सर्वदेवेशो भज मां चारुहासिनि

«Oh cejas hermosas, ojos de loto: por ti mi mente ha sido arrebatada. Yo soy Śakra, señor de todos los dioses; oh dama de dulce sonrisa, acógeme y únete a mí.»

Verse 10

नार्युवाच । आभीरी त्रिदशाधीश तथाहं बहुभर्तृका । फलार्थं तु समायाता पतिता गिरिनिर्झरे

La mujer dijo: «Oh señor de los treinta dioses, yo soy una Ābhīrī y ya tengo muchos esposos. Vine en busca de frutos de mérito, pero he caído en este torrente de la montaña.»

Verse 11

स्नात्वा रूपमिदं प्राप्ता सुरूपं च शुभं मया । दुर्ल्लभस्त्वं हि देवानां किं पुनर्मर्त्यजन्मनाम्

«Tras bañarme he alcanzado esta forma: hermosa y auspiciosa. Tú eres, en verdad, difícil de obtener aun para los dioses; ¡cuánto más para quienes nacen como mortales!»

Verse 12

वशगास्ते सुराः सर्वे मयि किं क्रियते स्पृहा । भज मां त्रिदशाधीश यथाकामं सुराधिप

«Todos los dioses están bajo tu dominio: ¿por qué, entonces, sentir anhelo por mí? Oh señor de los treinta, oh soberano de los dioses, acógeme y goza según tu deseo.»

Verse 13

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्तस्तया शक्रः कामयामास तां तदा । निवृत्तमदनो भूत्वा तामुवाच सुमध्यमाम्

Pulastya dijo: Así interpelado por ella, Śakra la deseó entonces. Mas, refrenando su pasión, volvió a hablar a aquella mujer de cintura esbelta.

Verse 14

इन्द्र उवाच । वरं वरय कल्याणि यत्ते मनसि वर्त्तते । विनयात्तव तुष्टोऽहं दास्यामि वरमुत्तमम्

Indra dijo: «Pide un don, oh bienaventurada, lo que habite en tu mente. Satisfecho por tu humildad, te concederé un don excelso».

Verse 15

नार्युवाच । माघशुक्लतृतीयायां नरो वा वनिता तथा । स्नानं यः कुरुते भक्त्या प्रीताः स्युः सर्वदेवताः

La mujer dijo: En el tercer día lunar de la quincena brillante de Māgha, sea hombre o mujer, quien se bañe con devoción, por ese acto quedarán complacidos todos los dioses.

Verse 16

सुरूपं जायतां तेषां दुर्ल्लभं त्रिदशैरपि । मां नय त्वं सहस्राक्ष सुरावासं सुराधिप

Que ellos alcancen una belleza radiante, difícil de obtener incluso para los Treinta y Tres dioses. Oh Señor de los Mil Ojos, soberano de los dioses, llévame a la morada celeste de los devas.

Verse 17

पुलस्त्य उवाच । एवमस्त्विति तामुक्त्वा गृहीत्वा तां सुराधिपः । विमाने च तया सार्द्धं जगाम त्रिदिवं प्रति

Pulastya dijo: Diciéndole: «Así sea», el Señor de los dioses la tomó consigo; y, junto con ella en un carro celestial, partió hacia el Tridiva, el cielo.

Verse 18

वपुः प्राप्तं तया यस्मात्तस्मात्पा र्थिवसत्तम । नाम्ना वपुरिति ख्याता सा बभूव वराप्सराः

Porque obtuvo un cuerpo espléndido (vapuḥ), por ello, oh el mejor de los reyes, fue célebre con el nombre de «Vapur» y llegó a ser una excelsa apsará.

Verse 19

माघशुक्लतृतीयायां देवास्तस्मिञ्जलाशये । स्नानं सर्वे प्रकुर्वंति प्रभाते भक्तिसंयुताः

En el tercer día de la quincena luminosa de Māgha, los dioses, en ese mismo lago, realizan todos el baño matutino al alba, colmados de devoción.

Verse 20

तत्रान्या देवकन्याश्च सिद्धयक्षांगनास्तथा । यस्तत्र कुरुते स्नानं तस्मिन्काले नराधिप

Allí están también otras doncellas celestiales, y asimismo las mujeres de los Siddhas y de los Yakṣas. Oh rey, quienquiera que se bañe allí en ese mismo momento—

Verse 21

रूपं च लभते तादृग्यादृग्लब्धं तया पुरा । सर्वे तत्र भविष्यंति सिद्धविद्याधरोरगाः

Obtendrá una hermosura como la que ella alcanzó antaño. Y allí estarán presentes todos los Siddhas, los Vidyādharas y los Nāgas.

Verse 22

तस्यैव पूर्वदिग्भागे बिलमस्ति सुशोभनम् । यत्रागत्य प्रकुर्वंति स्नानं पातालकन्यकाः

En su sector oriental hay una gruta sumamente espléndida, adonde llegan las doncellas de Pātāla y realizan su baño.

Verse 23

तत्र स्नात्वा गृहीत्वापो बिले तस्मिन्व्रजंति ताः । तत्र वैनायके पीठे महत्पाषाणजं जलम्

Allí, tras bañarse, toman agua y entran en aquella cueva. Allí, en el asiento sagrado de Vaināyaka, brota abundante agua de una gran roca.

Verse 24

तेनोदकेन संयुक्तः सिद्धो भवति मानवः । गृहीत्वा तज्जलं यस्तु यत्र यत्राभिगच्छति

Quien se une a esa agua, el ser humano se vuelve siddha, realizado. Y quien, habiendo tomado esa agua, vaya adondequiera—

Verse 25

स्वर्गे वा भूतले वापि न केनापि प्रधृष्यते । तत्रास्ति विवरद्वारे तिलकोनाम पादपः

Ya sea en el cielo o en la tierra, nadie puede vulnerarlo. Allí, a la entrada del paso en forma de hendidura, se alza un árbol llamado Tilaka.

Verse 26

तस्य पुष्पैः फलैश्चैव सर्वं कार्यं प्रसिद्ध्यति । भक्षणाद्धारणाद्वापि सिद्धो भवति मानवः

Con sus flores y frutos, toda empresa alcanza buen éxito. Al comerlos o incluso al llevarlos consigo, el ser humano obtiene siddhi, la realización.

Verse 27

तस्मिन्बिले तु पाषाणाः समन्ताच्छंखसन्निभाः । तेनोदकेन संस्पृष्टा भवंति च हिरण्मयाः

En esa caverna hay piedras por todas partes, semejantes a conchas. Al ser tocadas por esa agua, se vuelven doradas.

Verse 28

वन्ध्या नारी जलं तत्र या पिबेत्तिलकान्वितम् । अपि वर्षशताब्दा च सद्यो गर्भवती भवेत्

La mujer estéril que beba allí el agua, impregnada de la virtud del Tilaka, queda encinta al instante, aunque haya permanecido sin hijos durante cien años.

Verse 29

व्याधिग्रस्तोऽपि यो मर्त्त्यः स्नानं तत्र समाचरेत् । नीरोगो जायते सद्यो ग्रहग्रस्तो विमुच्यते

Aun el mortal afligido por la enfermedad, si se baña allí, recobra la salud al instante; y quien está oprimido por los grahas (espíritus aprehensores/aflicciones astrales) queda liberado.

Verse 30

भूतप्रेतपिशाचानां दोषः सद्यः प्रणश्यति । तेनोदकेन संस्पृष्टे सर्वं नश्यति दुष्कृतम्

La aflicción causada por bhūtas, pretas y piśācas se destruye al instante. Al ser tocado por esa agua, toda mala acción queda borrada.

Verse 31

अपि कीटपतंगा ये पिशाचाः पक्षिणो मृगाः । तेनोदकेन ये स्पृष्टाः सद्यो यास्यंति सद्गतिम्

Incluso insectos y aves, incluso bestias—e incluso piśācas—si son tocados por esa agua, alcanzan de inmediato un destino dichoso (sugati).

Verse 32

ययातिरुवाच । अप्यद्भुतमिदं ब्रह्मन्माहात्म्यं भवता मम । कथितं रूपतीर्थस्य न भूतं न भविष्यति

Dijo Yayāti: «Oh brahmán, esta grandeza maravillosa que me has relatado acerca de Rūpatīrtha es verdaderamente asombrosa: no ha existido antes ni existirá después».

Verse 33

किमत्र कारणं ब्रह्मन्सर्वेभ्योऽप्यधिकं स्मृतम् । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि परं कौतूहलं हि मे

¿Cuál es la causa, oh brahmán, por la que se recuerda como superior a todo lo demás? Dímelo todo con detalle, pues mi curiosidad es muy intensa.

Verse 34

पुलस्त्य उवाच । तत्र पूर्वं तपस्तप्तमदित्या नृपसत्तम । इन्द्रे राज्यपरिभ्रष्टे बलौ त्रैलोक्यनायके । अवतीर्णश्चतुर्बाहुरदित्यां नृपसत्तम

Pulastya dijo: Allí, en tiempos antiguos, Aditi practicó austeridades, oh excelso rey. Cuando Indra fue despojado de su soberanía y Bali era señor de los tres mundos, el Señor de cuatro brazos descendió en Aditi, oh excelso rey.

Verse 35

तस्मिञ्जाते महाविष्णावदित्या चासुरान्तके । गुप्तया विवरद्वारे भयाद्दानवसंभवात्

Cuando nació aquel gran Viṣṇu—hijo de Aditi, destructor de los asuras—Aditi, por temor a los enemigos nacidos de los dánavas, lo mantuvo oculto en una entrada de hendidura, un acceso secreto.

Verse 36

जातमात्रो हरिस्तस्मिन्स्थापितो निर्झरे तया । तस्मात्पवित्रतां प्राप्तं तीर्थं नॄणामभीष्टदम्

Apenas nacido, Hari fue colocado por ella en aquel manantial de la montaña (nirjhara). Por eso ese lugar alcanzó la pureza de un tīrtha, que concede a los hombres los dones deseados.

Verse 37

न चान्यत्कारणं राजन्सत्यमेतन्मयोदितम् । माघशुक्लतृतीयायां तत्र जातस्त्रिविक्रमः

Y no hay otra causa, oh rey: ésta es la verdad tal como la he dicho. En el tercer día de la quincena luminosa de Māgha, allí nació Trivikrama.

Verse 38

तिलकः सर्व वृक्षाग्र्यः पुत्रवत्परिपालितः । अदित्या सेवितो नित्यं स्वहस्तेन जलैः शुभैः

El árbol Tilaka—el más excelso entre todos los árboles—fue cuidado como a un hijo; y Aditi lo servía cada día, regándolo con su propia mano con aguas auspiciosas.

Verse 39

एतत्ते सर्वमाख्यातं तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । सर्वकामप्रदं नॄणामिह लोके परत्र च

Así te he expuesto por completo la suprema grandeza de este tīrtha. Por ello, con todo empeño debe uno bañarse allí; pues concede a los hombres todos los anhelos, en este mundo y en el más allá.