Adhyaya 25

Verse 1

। सूत उवाच । तत्राश्चर्यमभूत्पूर्वं यत्तद्ब्राह्मणसत्तमाः । तद्वोऽहं संप्रवक्ष्यामि गंगामाहात्म्यसंभवम्

Sūta dijo: «En aquel lugar, oh excelentísimos brāhmaṇas, ocurrió antaño una maravilla. Ahora os narraré ese suceso nacido de la grandeza del Gaṅgā».

Verse 2

चमत्कारपुरे विप्रः पुरासीत्संशितव्रतः । चंडशर्मेति विख्यातो रूपौदार्यगुणान्वितः

En la ciudad de Camatkāra vivía antaño un brāhmaṇa, firme en sus votos, célebre con el nombre de Caṇḍaśarman, dotado de hermosura, generosidad y virtudes.

Verse 3

स यदा यौवनोपेतस्तदा वेश्यानुरागकृत् । श्रोत्रियोऽप्यभवद्विप्रो यौवनोद्भारपीडितः

Pero al entrar en la juventud, se apegó a una cortesana; aunque era un brāhmaṇa erudito, quedó afligido por el peso de la pasión juvenil.

Verse 4

स कदाचिन्निशीथेऽथ तृषार्तश्च समुत्थितः । प्रार्थयामास तां वेश्यां पानीयं पातुमुत्सहे

Una vez, en lo hondo de la noche, se levantó atormentado por la sed y suplicó a aquella cortesana: «Deseo beber agua».

Verse 5

अथ सा सलिलभ्रांत्या करकं मद्यसंभवम् । समादाय ददौ पानं तस्मै निद्राकुलाय च

Entonces ella, creyendo que era agua, tomó una jarra que contenía vino y se la dio para beber, mientras él aún estaba entorpecido por el sueño.

Verse 6

मुखमध्यगते मद्ये सोऽपि तां कोपसंयुतः । वेश्यां प्रभर्त्सयामास धिग्धिक्शब्दैर्मुहुर्मुहुः

Cuando el vino llegó al centro de su boca, él también, lleno de ira, comenzó a reprender a aquella cortesana una y otra vez con gritos de: «¡Vergüenza! ¡Vergüenza!»

Verse 7

किमिदंकिमिदं पापे त्वया कर्म विगर्हितम् । कृतं यन्मुखमध्ये मे प्रक्षिप्ता निंदिता सुरा

«¿Qué es esto, qué es esto, mujer pecadora? ¿Qué acto reprobable has cometido, para que este licor condenado haya sido puesto en medio de mi boca?»

Verse 8

ब्राह्मण्यमद्य मे नष्टं मद्यपानादसंशयम् । प्रायश्चित्तं करिष्यामि तस्मादात्मविशुद्धये

«Mi pureza de brāhmaṇa ha quedado hoy arruinada—sin duda—por haber bebido vino. Por ello realizaré la expiación, para la purificación de mi propio ser»។

Verse 9

एवमुक्त्वा विनिष्क्रम्य तद्गृहाद्दुःखसंयुतः । रुरोदाथ तदा गत्वा करुणं निर्जने वने

Dicho esto, salió de aquella casa, abrumado por el dolor; y luego, al internarse en un bosque solitario, lloró con amarga compasión.

Verse 10

ततः प्रभातवेलायां स्नात्वा वस्त्रसमन्वितः । त्यक्त्वा गात्रस्य रोमाणि समस्तानि द्विजोत्तमाः

Luego, a la hora del alba, tras bañarse y vestirse, aquel excelso dos veces nacido se arrancó todo el vello del cuerpo.

Verse 11

संप्राप्तो विप्रमुख्यानां सभा यत्र व्यवस्थिता । पठंति सर्वशास्त्राणि वेदांतानि च कृत्स्नशः

Llegó a la asamblea de los brāhmaṇas eminentes, establecida allí, donde se recitaban íntegramente todos los śāstras y los Vedāntas.

Verse 12

अथासौ प्रणिपत्योच्चैः प्रोवाच द्विजसत्तमान् । जलभ्रांत्या सुरा पीता मया कुरुत निग्रहम्

Entonces, postrándose con respeto, habló en voz alta a aquellos mejores de los brāhmaṇas: «Por confundirlo con agua he bebido licor; os ruego que me impongáis la disciplina adecuada.»

Verse 13

अथ ते धर्मशास्त्राणि प्रविचार्य पुनःपुनः । तमूचुर्ब्राह्मणाः सर्वे प्रायश्चित्तकृते स्थितम्

Entonces todos aquellos brāhmaṇas, tras examinar una y otra vez los Dharma-śāstras, se dirigieron a él indicando la expiación (prāyaścitta) que debía realizarse.

Verse 14

ब्राह्मणा ऊचुः । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि सुरां चेद्ब्राह्मणः पिबेत् । अग्निवर्णं घृतं पीत्वा तावन्मात्रंविशु ध्यति

Los brāhmaṇas dijeron: «Sea por ignorancia o a sabiendas, si un brāhmaṇa bebe licor, entonces, bebiendo ghee (ghṛta) calentado hasta el color del fuego—sólo esa medida—queda purificado».

Verse 15

स त्वं वांछसि चेच्छुद्धिमग्निवर्णं घृतं पिब । यावन्मात्रा सुरा पीता तावन्मात्रं विशुद्धये

Si de veras anhelas la pureza, bebe ghee del color del fuego, en la misma medida que el licor que bebiste, para alcanzar la purificación.

Verse 16

स तथेति प्रतिज्ञाय घृतमादाय तत्क्षणात् । चक्रे वह्निसमं यावत्पानार्थं द्विजसत्तमाः

Diciendo: «Así sea», lo prometió; tomando el ghee al instante, el más excelso de los dos veces nacidos lo calentó hasta que quedó como fuego, con el fin de beberlo.

Verse 17

तावत्तस्य पिता प्राप्तः श्रुत्वा वार्तां सभार्यकः । किमिदं किमिदं पुत्र ब्रुवाणो दुःख संयुतः । अश्रुपूर्णेक्षणो दीनो वाष्पगद्गदया गिरा

En ese mismo momento llegó su padre con su esposa, al oír la noticia. Preso de dolor, repetía: «¿Qué es esto, qué es esto, hijo mío?»—abatido, con los ojos colmados de lágrimas y la voz entrecortada y temblorosa por los sollozos.

Verse 20

संचिन्त्य धर्मशास्त्राणि विचार्य च पुनः पुनः । सर्वस्वमपि दास्यामि पुत्रहेतोरसंशयम्

Tras meditar en los Dharma-śāstra y deliberar una y otra vez, resolvió: «Por mi hijo, sin duda, daré incluso todo cuanto poseo».

Verse 22

नान्यदस्ति सुरापाने प्रायश्चित्तं द्विजन्मनाम् । मौंजीहोमं विना विप्र यद्युक्तं तत्समाचर

Para los dos veces nacidos que han bebido licor, no hay otra expiación. Sin el Mauñjī-homa, oh brāhmaṇa, haz lo que es debido: cumple el rito prescrito.

Verse 23

ततः स स्वसुतं प्राह नैव त्वं कर्तुमर्हसि । यच्छ दानानि विप्रेभ्यस्तीर्थयात्रां समाचर

Entonces dijo a su propio hijo: «No debes hacer eso en absoluto. Da ofrendas a los brāhmaṇas y emprende una peregrinación a los sagrados tīrthas».

Verse 24

ततः शुद्धिं समाप्नोषि क्रमान्नियमसंयुतः । व्रतैश्च विविधैश्चीर्णैः सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

Entonces, con el tiempo y provisto de autocontrol y disciplina, alcanzarás la purificación al observar diversos votos. Esto te lo declaro como verdad.

Verse 25

न ब्राह्मणसमादिष्टं प्रायश्चित्त विशुद्धये

La purificación no se alcanza mediante una expiación que no haya sido prescrita por los brāhmaṇas, autoridades doctas.

Verse 26

पुत्र उवाच । एतन्मम महाभागा यद्ब्रुवंति व्रतादिकम् । तस्मात्कार्यो मया तात मौंजीहोमो न संशयः

Dijo el hijo: «Lo que los venerables me han dicho acerca de los votos y demás observancias es, en verdad, para mí. Por ello, padre, debo realizar el Mauñjī-homa; no hay duda».

Verse 27

यन्मया तु कृतं बाल्ये तत्सर्वं क्षंतुमर्हसि

Todo cuanto hice en mi niñez, dígnate perdonarlo por completo.

Verse 28

सूत उवाच । तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा स पिता सुतवत्सलः । सर्वस्वं प्रददौ रुष्टो मरणे कृतनिश्चयः

Dijo Sūta: Al conocer su firme determinación, el padre—aunque amante de su hijo—con ira entregó todas sus posesiones, habiendo resuelto con certeza la muerte.

Verse 29

साऽपि तस्य सती भार्या कृत्वा मृत्युविनिश्चयम् । तमुवाच सुतं दृष्ट्वा सर्वं दत्त्वा गृहादिकम्

Su esposa virtuosa también, habiendo resuelto la muerte, le habló tras ver a su hijo, después de haberlo dado todo, incluso la casa y lo demás.

Verse 30

आवाभ्यां संप्रविष्टाभ्यां वह्नौ पुत्र ततस्तदा । मौंजीहोमस्त्वया कार्यो मां तातं यदि मन्यसे

«Cuando nosotros dos hayamos entrado en el fuego, oh hijo, entonces realiza el Mauñjī-homa, si me tienes a mí y a tu padre por dignos de tu deber.»

Verse 31

ततस्तौ दम्पती हृष्टौ यावद्वह्निसमीपगौ । संजातौ मरणार्थाय स च ताभ्यां समुद्भवः

Entonces aquel esposo y aquella esposa, llenos de júbilo, se acercaron al fuego, resueltos a morir; y allí estaba también el hijo nacido de ambos, junto a ellos.

Verse 32

तावत्प्राप्तो मुनिर्नाम शांडिल्यो वेदपारगः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तत्र देशे द्विजोत्तमाः

En ese mismo instante llegó a aquella región el sabio llamado Śāṇḍilya, consumado en los Vedas, en el curso de su peregrinación a los tīrtha sagrados, oh el mejor de los nacidos dos veces.

Verse 33

स वृत्तांतं समाकर्ण्य कोपसंरक्तलोचनः । अब्रवीद्ब्राह्मणान्सर्वान्भर्त्समानो मुहुर्मुहुः

Al oír el relato, sus ojos se enrojecieron de ira; y se dirigió a todos los brāhmaṇas, reprendiéndolos una y otra vez.

Verse 34

अहो मूढतमा यूयं यदेतद्ब्राह्मणत्रयम् । वृथा मृत्युमवाप्नोति निग्रहे सुगमे सति

«¡Ay, cuán extraviados estáis! Pues este trío de brāhmaṇas se encamina en vano hacia la muerte, cuando el freno y la corrección son cosa fácil.»

Verse 35

अत्र कात्यायनेनोक्तं यद्वचः सुमहात्मना । तच्छृण्वन्तु द्विजाः सर्वे प्रायश्चित्ती तथाप्ययम्

«Aquí, las palabras pronunciadas por el magnánimo Kātyāyana—que las escuchen todos los nacidos dos veces. Con todo, también para este caso hay prāyaścitta, expiación.»

Verse 36

चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च । प्रायश्चित्तानि दीयंते यत्र गंगा न विद्यते

En los lugares donde no está presente el Gaṅgā, se prescriben como expiaciones los votos de Cāndrāyaṇa, las penitencias Kṛcchra y las austeridades Sāṃtapana.

Verse 37

अत्र विष्णुपदी गंगा तत्क्षेत्रे तु द्विजोत्तमाः । तस्यां स्नानं करोत्वेष ततः शुद्धिमवाप्स्यति

Pero aquí, en esta región sagrada, está presente el Gaṅgā llamado Viṣṇupadī, oh el mejor de los nacidos dos veces. Que se bañe en ella; entonces alcanzará la purificación.

Verse 38

मौंजीहोमः प्रमाणं स्यान्मुनिवाक्येन चेद्भवेत् । तदेतदपि वाक्यं हि कात्यायनमुनेः स्फुटम्

Si uno se apoya en el testimonio de los sabios, entonces el rito llamado Mauñjī-homa debe aceptarse como prueba válida; pues este mismo punto está claramente expuesto en las palabras explícitas del sabio Kātyāyana.

Verse 39

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे हर्षेण महतान्विताः । साधुसाध्विति तं प्रोच्य प्रोचुः सत्यमिदं मुने

Entonces todos aquellos brāhmaṇas, colmados de gran júbilo, le exclamaron: «¡Bien dicho, bien dicho!», y declararon: «Oh sabio, esto es en verdad la verdad».

Verse 40

ततः प्रबोध्य तं विप्रं निन्युस्तत्र द्विजोत्तमाः । यत्र विष्णुपदी गंगा स्वयमेव व्यवस्थिता

Luego los mejores de los nacidos dos veces despertaron a aquel brāhmaṇa y lo condujeron al lugar donde el Gaṅgā—llamado Viṣṇupadī—está establecido por sí mismo.

Verse 41

तत्र स ब्राह्मणो यावद्गंगातोयसमुद्भवम् । गंडूषं कुरुते वक्त्रे तावच्छुद्धो बभूव सः । उदरादखिलं तोयं निष्क्रांतं द्विजसत्तमाः

Allí, en cuanto aquel brāhmaṇa llevó a su boca un puñado de agua nacida del Gaṅgā e hizo el gaṇḍūṣa (enjuague ritual), quedó puro al instante; y, oh el mejor de los dos veces nacidos, toda el agua que estaba en su vientre salió fluyendo.

Verse 42

ततोऽवगाहते यावत्तस्यास्तोयं सुशोभनम् । तावदाकाशसंभूता गम्भीरोवाच भारती

Luego, cuando él se disponía a sumergirse en sus aguas espléndidas, en ese mismo instante habló una voz profunda—Bhāratī, surgida del cielo.

Verse 43

शुद्धोऽयं ब्राह्मणः साक्षाद्विष्णुपद्याः समागमात् । स्नानादाचमनादेव तस्माद्यातु गृहं निजम्

«Este brāhmaṇa ha sido purificado directamente por el contacto con la Viṣṇupadī; con el baño y el ācamana solamente—por tanto, que ahora regrese a su propio hogar».

Verse 44

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे चंडशर्मादयश्च ये । दिष्ट्यादिष्ट्येति जल्पन्तः स्वानि हर्म्याणि भेजिरे

Entonces todos aquellos brāhmaṇas—Caṇḍaśarmā y los demás—diciendo: «¡Bendito, bendito!», regresaron a sus propias moradas.

Verse 45

सूत उवाच । एवं प्रभावा सा विप्रा गंगा विष्णुपदी स्थिता । तस्य क्षेत्रस्य सीमांते पश्चिमे पापनाशिनी

Dijo Sūta: «Tal es el poder de la sagrada Gaṅgā, la Viṣṇupadī, establecida allí. En el límite occidental de esa región santa se halla un tīrtha llamado Pāpanāśinī, la destructora de los pecados».

Verse 46

एतद्वः सर्वमाख्यातं विष्णुपद्याः समुद्भवम् । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

Todo esto os ha sido relatado por completo: el origen y la manifestación de la Viṣṇupadī. Oh, los mejores de los brāhmaṇas, este māhātmya destruye todo pecado.