Adhyaya 214

Verse 1

सूत उवाच । तथान्योपि च तत्रास्ति विश्वामित्रप्रतिष्ठितः । गणनाथो द्विजश्रेष्ठाः सर्वसिद्धिप्रदो नृणाम्

Dijo Sūta: «Además, allí hay también otra deidad establecida por Viśvāmitra: Gaṇanātha. Oh mejores de los brāhmaṇas, él otorga a los hombres toda clase de logros y perfecciones».

Verse 2

माघमासे चतुर्थ्यां च शुक्लायां पूजयेत्तु यः । स च संवत्सरं यावत्सर्वै विघ्नैर्विमुच्यते ओ

Quien adore a Él en la Caturthī del quincenario luminoso, en el mes de Māgha, queda libre de todos los obstáculos durante un año entero.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । गणनाथस्य चोत्पत्तिं सांप्रतं सूत नो वद । कथमेष समुत्पन्नः किं माहात्म्यः प्रकीर्तितः

Los sabios dijeron: «Ahora, oh Sūta, cuéntanos el origen de Gaṇanātha. ¿Cómo surgió Él, y qué grandeza (māhātmya) se proclama de Él?»

Verse 4

सूत उवाच । एष चोत्पादितो गौर्या निजांगमलतः स्वयम् । क्रीडार्थं मानुषैरंगैर्मातंगाननशोभितः

Sūta dijo: Este Ser fue engendrado por la propia Gaurī, de la impureza de sus propios miembros. Para el juego divino, fue formado con miembros semejantes a los humanos y embellecido con el esplendor de un rostro de elefante.

Verse 5

चतुर्हस्तसमोपेत आखुवाहनगस्तथा । कुठारहस्तश्च तथा मोदकाशनतोषकृत्

Dotado de cuatro manos, y teniendo al ratón como montura; con un hacha en la mano, halla gozo al comer modakas.

Verse 6

सर्वसिद्धिप्रदो लोके भक्तानां च विशेषतः । एष पूर्वं प्रभोः कार्ये संग्रामे तारकामये

Él es el otorgador de toda siddhi en el mundo, especialmente a los devotos. Antaño, en la obra del Señor, en la batalla relacionada con Tāraka—

Verse 7

संग्राममकरोद्रौद्रं न कृतं यच्च केनचित् । निहता दानवाः सर्वे संख्यया परिवर्जिताः

Libró una batalla pavorosa, cual nadie jamás había librado. Todos los Dānavas fueron abatidos, más allá de todo cómputo.

Verse 8

ततः शक्रेण तुष्टेन प्रोक्तः संग्रामभूमिपः । क्षत विक्षतसर्वांगो रुधिरेण परिप्लुतः

Entonces Śakra (Indra), complacido, le habló en el campo de batalla: todo su cuerpo estaba lacerado y herido, empapado de sangre.

Verse 9

अस्मदर्थे त्वया युद्धं यत्कृतं सुगजानन । निहता दानवाः सर्वे संख्यया परिवर्जिताः

«Por nosotros, oh noble de rostro de elefante, libraste esta batalla. Todos los Dānavas han sido muertos, más allá de toda cuenta.»

Verse 10

तस्मात्त्वं सर्वदेवानामपि पूज्यो भविष्यसि । किंपुनर्मानुषाणां च ये नित्यं विघ्नसंप्लुताः

«Por ello serás digno de adoración incluso por todos los dioses; ¡cuánto más por los hombres, siempre anegados de obstáculos!»

Verse 11

ये त्वां संपूजयिष्यंति कार्यारंभेषु सर्वतः । कार्यसिद्धिर्न संदेहस्तेषां भूयाद्गिरा मम

«Quienes te adoren al comenzar toda empresa, sin duda alguna, verán cumplidas sus obras. Ésta es mi palabra.»

Verse 12

एवमुक्त्वा सहस्राक्षो विससर्जाथ तं तदा । संमान्य बहुमानेन गौरीशंकरपार्श्वतः

Dicho esto, el de los mil ojos (Indra) lo despidió entonces, honrándolo con gran veneración, junto a Gaurī y Śaṅkara.

Verse 13

अयमर्थः पुरा पृष्टो रोहिताश्वेन धीमता । सर्वविप्रविनाशार्थं मार्कंडेयं महामुनिम्

Este mismo asunto fue preguntado antaño por el sabio Rohitāśva al gran muni Mārkaṇḍeya, con el propósito de apartar la ruina de todos los brāhmaṇas.

Verse 14

तमेवार्थं महाभागाः कथयिष्ये यथार्थतः । तच्छृणुध्वं पुरावृत्तं सर्वं सर्वे समाहिताः

Sobre ese mismo asunto, oh afortunados, hablaré con veracidad tal como es. Por ello, escuchad todos, con la mente recogida, el relato entero de tiempos antiguos.

Verse 15

रोहिताश्व उवाच । भगवन्नत्र ये मर्त्याः सर्वे विघ्नसमन्विताः । शुभकृत्येषु सर्वेषु जायंते शुचयोऽपि च

Dijo Rohitāśva: Oh Bienaventurado, los mortales que están aquí se hallan todos rodeados de obstáculos; en toda obra auspiciosa surgen impedimentos, incluso para los que son puros.

Verse 16

प्रारब्धेषु च कार्येषु धर्मजेषु विशेषतः । तानि विघ्नानि जायन्ते यैस्तत्कार्यं न सिध्यति

Especialmente en las empresas nacidas del dharma, una vez iniciado el trabajo, surgen esos mismos obstáculos por los cuales la tarea pretendida no llega a cumplirse.

Verse 17

तस्माद्विघ्नविनाशाय किंचिन्मे व्रतमा दिश । व्रतं वा नियमो वाऽथ तपो वा दानमेव च

Por ello, para la destrucción de los obstáculos, instrúyeme en alguna observancia: sea un voto sagrado (vrata), una disciplina (niyama), una austeridad (tapas) o, en verdad, un acto de caridad (dāna).

Verse 18

सकृच्चीर्णेन येनात्र यावज्जीवति मानवः । तावन्न जायते विघ्नमाजन्ममरणांतिकम्

Con sólo realizarla aquí una vez, el ser humano—mientras viva—no encontrará obstáculos, desde el nacimiento hasta el umbral final de la muerte.

Verse 19

मार्कण्डेय उवाच । अत्र ते कीर्तयिष्यामि सर्वविघ्नविनाशनम् । व्रतं सर्वगुणोपेतं सर्वपापप्रणाशनम् । विश्वामित्रेण सञ्चीर्णं यत्पुरा भावितात्मना

Dijo Mārkaṇḍeya: Aquí te proclamaré un voto que destruye todos los obstáculos, dotado de toda virtud y aniquilador de todo pecado; es el que antaño practicó Viśvāmitra, de alma disciplinada y purificada.

Verse 20

विश्वामित्र इति ख्यातो गाधिपुत्रः प्रतापवान् । वसिष्ठेन समं तस्य वैरमासीन्महात्मनः

Fue célebre con el nombre de Viśvāmitra, el poderoso hijo de Gādhi; y con Vasiṣṭha surgió enemistad contra aquel magnánimo.

Verse 21

ब्राह्मण्यार्थे न सम्प्रोक्तः कथंचित्स महातपाः । ब्राह्मणस्त्वं वसिष्ठेन ततो वैरमजायत

Aunque era un gran asceta, Vasiṣṭha no lo reconoció de modo alguno, en lo tocante al rango de brāhmaṇa, como “tú eres brāhmaṇa”; de ello nació la enemistad.

Verse 22

रोहिताश्व उवाच । कस्मान्न प्रोक्तवान्विप्रो वसिष्ठस्तु कथंचन । ब्राह्मणः स परं प्रोक्तोब्रह्मादिभिरपि स्वयम्

Rohitāśva dijo: ¿Por qué el sabio Vasiṣṭha no lo declaró de modo alguno como brāhmaṇa? Pues él es proclamado como brāhmaṇa supremo, incluso por Brahmā y por los demás dioses en persona.

Verse 23

मार्कण्डेय उवाच । क्षत्रियश्च स्थितः पूर्वं विश्वामित्रो महीपतिः । मृगयासु परिभ्रांतो वसिष्ठस्य तदाऽश्रमम् । प्रविष्टः क्षुत्पिपासार्त्तः स तेनाथ प्रपूजितः

Mārkaṇḍeya dijo: Antaño Viśvāmitra, rey establecido como kṣatriya, vagando en cacerías, entró en el āśrama de Vasiṣṭha. Afligido por el hambre y la sed, fue entonces debidamente honrado por Vasiṣṭha con la hospitalidad ritual.

Verse 24

तस्यासीन्नन्दिनीनाम धेनुः कामदुघा सदा । सा सूते वाञ्छितं सद्यो यद्वसिष्ठोऽभिवाञ्छति

Tenía una vaca llamada Nandinī, una kāmadhenu que siempre concedía los deseos. Ella producía al instante cuanto Vasiṣṭha anhelaba.

Verse 25

तत्प्रभावात्स भूपालः सभृत्यबलवाहनः । तेन तृप्तिपरा नीतो मिष्टान्नैर्विविधैस्ततः

Por su poder, el rey—junto con sus servidores, tropas y monturas—fue llevado a plena satisfacción, siendo alimentado con muchas clases de manjares dulces y excelentes.

Verse 26

पार्थिवोऽयमिति ज्ञात्वा ह्यर्घ्याद्यैर्भोजनैः स च । सोऽपि दृष्ट्वा प्रभावं तं सर्वं धेनोश्च संभवम् । प्रार्थयामास तां मूल्यैर्गजवाजिसमु द्भवैः

Al reconocer: «Este es un rey», lo honró con ofrendas como el arghya y con alimento. Y el rey, al ver aquel poder extraordinario y que todo provenía de la vaca, comenzó a solicitarla, ofreciendo como precio elefantes y caballos.

Verse 27

न ददौ स तदा विप्रः साम्ना दानेन वा पुनः । भेदेन च ततो दण्डं योजयामास वै नृपः

Entonces el brāhmana no la entregó, ni por conciliación ni por dádivas. Por ello el rey, recurriendo a la coerción, dispuso imponer el castigo.

Verse 28

कालयामास तां धेनुं ततः कोपात्स पार्थिवः

Luego, airado, el rey expulsó a aquella vaca.

Verse 29

साऽब्रवीन्नीयमानाऽथ वसिष्ठं किं त्वया विभो । दत्ताहमस्य नृपतेर्यन्मां नयति यत्नतः

Mientras la llevaban, dijo a Vasiṣṭha: «¡Oh Señor! ¿Qué has hecho? ¿Me has entregado a este rey, para que con tanto empeño me conduzca?»

Verse 30

वसिष्ठ उवाच । न मया त्वं महाभागे दत्ता चास्य महीपतेः । बलान्नयति यद्येष तस्माद्युक्तं समाचर

Vasiṣṭha dijo: «Oh afortunada, yo no te he entregado a este rey. Si él te lleva por la fuerza, obra entonces como es debido.»

Verse 31

तच्छ्रुत्वा कोपसंयुक्ता नन्दिनी धेनुरुत्तमा । जृंभां चकार तत्सैन्यं समुद्दिश्य नृपोद्भवम्

Al oír esto, Nandinī, la vaca excelsa, colmada de ira, realizó una poderosa manifestación dirigida contra el ejército del rey.

Verse 32

धूमावर्तिस्ततो जाता तस्या वक्त्रात्ततः परम् । ततो ज्वाला महारौद्रास्ततो योधाः सहस्रशः

Entonces surgió de su boca un remolino de humo; después aparecieron llamas feroces y terribles; y luego, por millares, brotaron guerreros.

Verse 33

नानाशस्त्रधरा रौद्रा यमदूता यथा च ते । पुलिन्दा बर्बराभीराः किराता यवनाः शकाः

Fieros, portando armas de muchas clases—como mensajeros de Yama—aparecieron Pulindas, Barbaras, Ābhīras, Kirātas, Yavanas y Śakas.

Verse 34

ते प्रोचुस्तां वदास्माकं कस्मात्सृष्टा वयं शुभे

Ellos le dijeron: «Oh señora auspiciosa, dinos: ¿por qué causa fuimos creados?»

Verse 35

नन्दिन्युवाच । एते मां ये बलात्पापा नयंति नृपसेवकाः । तान्निघ्नन्तु समादेशान्नान्यद्वांछामि किंचन

Dijo Nandinī: «Estos siervos pecadores del rey, que me arrastran por la fuerza—que sean abatidos por mandato. No deseo nada más.»

Verse 36

ततस्तैस्तस्य तत्सैन्यं विश्वामित्रस्य सूदितम् । युध्यमानं महाराज दशरात्रेण संयुगे

Entonces, por obra de ellos, aquel ejército de Viśvāmitra fue aplastado en la batalla; oh gran rey, mientras el combate se prolongaba durante diez noches.

Verse 37

विश्वामित्रोऽपि तद्दृष्ट्वा ब्राह्म्यं बलमनुत्तमम् । प्रतिज्ञामकरोत्तत्र तारेण सुस्वरेण च

Viśvāmitra también, al contemplar aquel poder insuperable de la brahmanidad, hizo allí un voto, con voz clara y de resonancia armoniosa.

Verse 38

अथाहं संभविष्यामि ब्राह्मणो नात्र संशयः । ममापि जायते येन प्रभावश्चेदृशोऽद्भुतः

«Ahora llegaré a ser un brāhmaṇa—sin duda alguna—para que también en mí nazca una potencia espiritual tan maravillosa.»

Verse 39

तस्मात्तपः करिष्यामि यदसाध्यं सुरैरपि । स्वपुत्रं स्वे पदे धृत्वा ततश्चक्रे तपो महत्

«Por eso practicaré una austeridad (tapas) que ni siquiera los dioses pueden alcanzar.» Tras colocar a su propio hijo en su puesto, emprendió entonces un gran tapas.

Verse 40

ब्राह्मण्यार्थं महारौद्रं सुमहद्दुष्करं तपः । ब्राह्मण्यं तेन नैवाप्तं वैलक्ष्यं परमं गतः

Por alcanzar la brāhmanidad, realizó una austeridad sumamente feroz, grandísima y difícil. Sin embargo, con ello no obtuvo la brāhmanidad y cayó en una extrema desolación.

Verse 41

ततः कैलासमासाद्य देवदेवं महेश्वरम् । सम्यगाराधयामास गौरीयुक्तं महेश्वरम्

Entonces, al llegar a Kailāsa, adoró debidamente a Maheśvara, el Dios de los dioses: Maheśvara unido a Gaurī.

Verse 42

अहं तपः करिष्यामि ब्राह्मण्यस्य कृते प्रभो । त्वदीये पर्वतश्रेष्ठे कैलासे शरणं गतः

¡Oh Señor! Practicaré austeridades por causa del brāhmaṇya. En tu propia montaña suprema, el Kailāsa, he venido buscando refugio.

Verse 43

तस्माद्विघ्नस्य मे रक्षां देवदेवः प्रयच्छतु । यथा नो नाशमायाति तपः सर्वं कृतं महत्

Por ello, que el Dios de los dioses me conceda protección contra los obstáculos, para que no se arruine toda esta gran austeridad que he emprendido.

Verse 44

श्रीभगवानुवाच । शुद्ध्यर्थं चैव यत्कार्यं कार्येस्मिन्नृपसत्तम । विनायकसमुद्भूतां तत्त्वं पूजां समाचर

El Bienaventurado Señor dijo: “Oh el mejor de los reyes, para la purificación en esta empresa, realiza el culto que brota del principio de Vināyaka (Gaṇeśa).”

Verse 45

येन ते जायते सिद्धिः सम्यग्ब्राह्मण्यसंभवा

Por medio de ello alcanzarás la siddhi: el éxito que nace verdaderamente del brāhmaṇya correcto y de la pureza.

Verse 46

विश्वामित्र उवाच । तद्वदस्व सुरश्रेष्ठ तथा तस्य करोम्यहम् । पूर्वं पूजां गणेशस्य सर्वविघ्नप्रशान्तये

Viśvāmitra dijo: “Dímelo, oh el mejor entre los dioses; así lo haré. Primero rendiré culto a Gaṇeśa, para la completa apaciguación de todos los obstáculos.”

Verse 47

श्रीभगवानुवाच । एष गौर्या पुरा कृत्वा निजांगोद्वर्तनं कृतः । निर्मलेन कृतः पश्चान्नराकारश्चतुर्भुजः

El Bienaventurado Señor dijo: «En tiempos antiguos, la Diosa Gaurī, tras preparar la pasta del frotamiento de sus propios miembros, lo modeló. Luego, de esa sustancia pura, fue formado: de figura humana y de cuatro brazos.»

Verse 49

ततोऽहमनया प्रोक्तः सजीवः क्रियतामयम् । पुत्रको मे यथा भावी लोके पूज्य तमो विभो

«Entonces ella me habló: “Que éste sea hecho viviente. Que llegue a ser mi hijo, y que sea venerado en el mundo, oh Señor.”»

Verse 50

ततो मयापि संस्पृष्टः सृष्टिसूक्तेन पार्थिव । जीवसूक्तेन सम्यक्स प्राणवान्समजायत

«Luego yo también lo toqué, oh rey, con el Sṛṣṭi-sūkta, y debidamente con el Jīva-sūkta. Así llegó a estar dotado del aliento vital.»

Verse 51

ततो मया प्रहृष्टेन प्रोक्ता देवी हिमाद्रिजा । चतुर्थीदिवसे प्राप्ते मयाऽद्यायं विनिर्मितः

«Entonces, lleno de júbilo, hablé a la Diosa, hija del Himālaya: “Cuando llegue el día de Caturthī, éste ha sido hoy debidamente traído a la existencia por mí”.»

Verse 52

पुत्रस्तव महाभागे जीवसूक्तप्रभावतः । एष सर्वागणानां च मदीयानां सुरेश्वरि । भविष्यति सदाऽध्यक्ष स्तस्माच्च गणनायकः

«Oh Diosa de gran fortuna, por el poder del Jīva-sūkta, éste será tu hijo. Y, oh Reina de los dioses, será por siempre el supervisor de todas mis huestes de gaṇas; por ello será llamado Gaṇa-nāyaka, el guía de las compañías.»

Verse 53

पठ्यमानेन यश्चैनं जीवसूक्तेन सुन्दरि । पूजयिष्यति सद्भक्त्या चतुर्थीदिवसे शुभे

Oh hermosa, quienquiera que lo adore con verdadera devoción en el día auspicioso de Caturthī, mientras se recita el Jīva-sūkta…

Verse 54

तस्य सर्वेषु कृत्येषु सर्वविघ्रानि कृत्स्नशः । प्रयास्यंति क्षयं देवि तमः सूर्योदये यथा

Para él, en todas sus empresas, todos los obstáculos se destruyen por completo, oh Diosa, como la oscuridad se desvanece al amanecer.

Verse 55

नमो लंबोदरायेति नमो गणविभो तथा । कुठारधारिणे नित्यं तथा वाक्संगताय च

¡Salve a Lambodara, el de gran vientre! ¡Salve al Señor de las Gaṇas! Salve por siempre al que empuña el hacha, y también a Aquel que concede armonía y recto orden a la palabra.

Verse 56

नमो मोदकभक्षाय नमो दन्तैकधारिणे

Salve al que come modakas; salve al que porta un solo colmillo.

Verse 57

एभिर्मन्त्रैः समभ्यर्च्य पश्चान्मोद कजंशुभम् । नैवेद्यं च प्रदातव्यं ततश्चार्घ्यं निवेदयेत्

Habiendo rendido culto debidamente con estos mantras, debe ofrecerse después el modaka auspicioso como naivedya; y luego presentar el arghya, la ofrenda reverente de agua.

Verse 58

अहं कर्म करिष्यामि यत्किचिच्छंभुसंभवम् । अविघ्नं तत्र कर्तव्यं सर्वदैव त्वया विभो

«Yo realizaré el rito—cualquier tarea que surja en relación con Śambhu (Śiva). Oh Señor Poderoso, por ti debe quedar siempre libre de obstáculos.»

Verse 59

ततस्तु ब्राह्मणानां च भोजनं मोदकोद्भवम् । यथाशक्त्या प्रदातव्यं वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

«Luego debe ofrecerse comida a los brāhmaṇas, con preparaciones de modaka. Debe darse según la propia capacidad, evitando la mezquindad con la riqueza.»

Verse 60

एवमुक्तं मया पूर्वं स्वयमेव नृपोत्तम । गणनाथं समुद्दिश्य गौर्याः पुरत एव च

«Así lo declaré antes, oh el mejor de los reyes—dirigiendo el rito a Gaṇanātha (Gaṇeśa), y en verdad en la misma presencia de Gaurī (Pārvatī).»

Verse 61

ततः प्रहृष्टा सा देवी वाक्यमेतदुवाच ह । अद्यप्रभृति यः पुत्रं मदीयं गणनाय कम्

«Entonces la Diosa, llena de júbilo, pronunció estas palabras: “Desde hoy en adelante, quienquiera que (venere) a mi hijo Gaṇanāyaka, el Guía de los Gaṇas…”»

Verse 62

अनेन विधिना सम्यक्चतुर्थ्यां पूजयिष्यति । तस्य विघ्नानि सर्वाणि नाशं यास्यंत्यसंशयम्

«Quien lo venere debidamente en la Caturthī según este método—todos sus obstáculos se destruirán, sin duda.»

Verse 63

स्मृत्वा वा पूजयित्वा वा यः कार्याणि करिष्यति । भविष्यंति न संदेहस्ततोस्याविचलानि च

Ya sea con sólo recordarlo o con adorarlo, quien emprenda sus obras—éstas alcanzarán el éxito; no hay duda, y permanecerán firmes e inconmovibles.

Verse 64

न सन्देहस्ततोऽस्य श्रीरचलैव भविष्यति

No hay duda: desde entonces su prosperidad será, en verdad, firme e inquebrantable.

Verse 65

श्रीभगवानुवाच । तस्मात्त्वं हि महाभाग चतुर्थ्यां सम्यगाचर । विनायकोद्भवां पूजां येनाभीष्टेन युज्यसे

El Bienaventurado Señor dijo: Por ello, oh afortunado, observa debidamente la sagrada Caturthī; realiza la adoración nacida de Vināyaka. Así quedarás unido al fruto deseado de tu intención.

Verse 66

मार्कण्डेय उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो महीपतिः । गणनाथसमुद्भूतां पूजां कृत्वा यथोचिताम्

Mārkaṇḍeya dijo: Al oír aquellas palabras, el rey Viśvāmitra realizó, como era debido, la adoración nacida de Gaṇanātha (Gaṇeśa).

Verse 67

तपश्चचार विपुलं सर्वविघ्नविवर्जितम् । ब्राह्मण्यं च ततः प्राप्तं सर्वेषामपि दुर्लभम् ओ

Luego practicó una gran austeridad, libre de todo obstáculo; y después alcanzó la brahminidad (brāhmaṇya), difícil de obtener para todos.

Verse 68

तस्मात्त्वं हि महाभाग विनायकसमुद्भवाम् । पूजां कुरु चतुर्थ्यां च संप्राप्तायां विशेषतः । संप्राप्नोषि महाभोगान्हृदिस्थान्नात्र संशयः

Por ello, oh afortunado, realiza la adoración vinculada a Vināyaka—en especial cuando ha llegado la Caturthī. Alcanzarás grandes deleites y cumplimientos queridos en el corazón; de ello no hay duda.

Verse 69

यो यं काममभिध्याय गणनाथं प्रपूजयेत् । स तं सर्वमवाप्नोति महेश्वरवचो यथा

Quienquiera que, meditando cualquier deseo, adore a Gaṇanātha, alcanza todo eso—tal como lo declara la palabra de Maheśvara.

Verse 70

अपुत्रो लभते पुत्रं धनहीनो महद्धनम् । शत्रूञ्जयति संग्रामे स्मृत्वा तं गणनायकम्

El que no tiene hijos obtiene un hijo; el que carece de riqueza obtiene gran fortuna. Recordando a Gaṇanāyaka, se vence a los enemigos en la batalla.

Verse 71

या नारी पतिना त्यक्ता दुर्भगा च विरूपिता । सा सौभाग्यमवाप्नोति गणनाथस्य पूजया

Una mujer abandonada por su esposo—desdichada y deforme—alcanza la buena fortuna mediante la adoración de Gaṇanātha.

Verse 72

य इदं पठते नित्यं शृणुयाद्वा समाहितः । न विघ्नं जायते तस्य सर्वकृत्येषु सर्वदा

Quien lo recita a diario, o lo escucha con atención recogida, jamás encuentra obstáculo en ninguna acción, en todo tiempo.

Verse 214

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रोपाख्यानप्रसंगेन गणपतिपूजाविधिमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुर्दशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Así, en el Śrī Skanda Mahāpurāṇa—en la saṃhitā de ochenta y un mil ślokas—éste es el capítulo 214, en el sexto Nāgarakhaṇḍa, en el Māhātmya del sagrado territorio de Hāṭakeśvara, que describe la grandeza del rito de adoración a Gaṇapati en relación con el episodio de Viśvāmitra.