Adhyaya 25

Verse 1

लोमश उवाच । तत्रोपविविशुः सर्वे सत्कृताश्च हिमाद्रिणा । ते देवाः सपरिवाराः सहर्षाश्च सवाहनाः

Dijo Lomaśa: Entonces todos se sentaron allí, debidamente honrados por Himādri. Aquellos dioses, con sus acompañantes, estaban jubilosos y llegaron con sus respectivos vehículos (vāhana).

Verse 2

तत्रैव च महामात्रं निर्मितं विश्वकर्मणा । दीप्त्या परमया युक्तं निवासार्थं स्वयम्भुवः

Allí mismo, Viśvakarman construyó una magnífica gran morada, colmada de suprema refulgencia, destinada a ser la residencia de Svayambhū (Brahmā).

Verse 3

तथैव विष्णोस्त्वपरं भवनं स्वयमेव हि । भास्वरं सुविचित्र च कृतं त्वष्ट्रा मनोरमम् । वण्डीगृहं मनोज्ञं च तथैव कृतवान्स्वयम्

Asimismo, para Viṣṇu se hizo otra morada—en verdad por su propia potestad—brillante y de maravillosa variedad, bellamente labrada por Tvaṣṭṛ. Y él mismo hizo también una grata Vaṇḍī-gṛha, una espléndida casa de alabanza.

Verse 4

तथैव श्वेतं परमं मनोज्ञं महाप्रभं देववरैः सुपूजितम् । कैलासलक्ष्मीप्रभया महत्या सुशोभितं तद्भवनं चकार

Asimismo, hizo una mansión blanca, suprema y encantadora, de gran resplandor, profundamente venerada por los más excelsos de los dioses. Aquel palacio quedó hermosamente adornado por una poderosa fulguración, como la misma “fortuna de Kailāsa”.

Verse 5

तत्रैव शंभुः परया विभूत्या स स्थापितस्तेन हिमाद्रिणा वै

Allí mismo, Śambhu (Śiva) fue entronizado y establecido por Himādri, con suprema majestad y gloria divina.

Verse 6

एतस्मिन्नंतरे मेना समायाता सखीगणैः । नीराजनार्थं शंभुं च ऋषिभिः परिवारिता

Entretanto, Menā llegó con grupos de sus compañeras, rodeada también por sabios ṛṣis, para realizar el nīrājana (el auspicioso ondear de luces) ante Śambhu (Śiva).

Verse 7

तदा वादित्रदिर्घोपैर्नादितं भुवनत्रयम् । नीराजनं कृतं तस्य मेनया च तपस्विनः

Entonces, con los prolongados y resonantes sones de los instrumentos, pareció retumbar el triple mundo. Y Menā realizó el nīrājana para aquel gran Señor asceta.

Verse 8

अवलोक्य परा साध्वी मेनाऽजानाद्धरं तदा । गिरिजोक्तमनुस्मृत्य मेना विस्मयमागता

Al contemplar, la virtuosísima Menā no reconoció entonces a Hara (Śiva). Luego, recordando lo dicho por Girijā (Pārvatī), Menā quedó colmada de asombro.

Verse 9

यद्वै पुरोक्तं च तया पार्वत्या मम सन्निधौ । ततोऽधिकं प्रपश्यामि सौंदर्यं परमेष्ठिनः । महेशस्य मया दृष्टमनिर्वाच्यं च संप्रति

«Lo que Pārvatī dijo antes en mi presencia: ahora contemplo algo aún mayor, la belleza suprema del Altísimo. En verdad, la majestad de Maheśa que veo en este instante es indescriptible»។

Verse 10

एवं विस्मयमापन्ना विप्रपत्नीभिरावृता । अहतां बरयुग्मेन शोभिता वरवर्णिनी

Así, llena de asombro y rodeada por las esposas de los brāhmaṇas, la noble dama de tez clara resplandecía, adornada con un par de vestiduras nuevas, aún no usadas.

Verse 11

कंचुकी परमा दिव्या नानारत्नैश्च शोभिता । अंगीकृता तदा देव्या रराज परया श्रिया

Un corpiño supremamente divino, resplandeciente con toda clase de joyas, fue entonces aceptado por la Diosa; y ella fulguró con un esplendor incomparable.

Verse 12

बिभ्रती च तदा हारं दिव्यरत्नविभूषितम् । वलयानि महार्हाणि शुद्धचामीकराणि च

Luego llevó un collar adornado con gemas celestiales, y también brazaletes preciosos de oro puro.

Verse 13

तत्रोपविष्टा सुभगा ध्यायंती परमेश्वरम् । सखीभिः सेव्यमाना सा विप्रपत्नीभिरेव च

Sentada allí, aquella afortunada dama meditaba en el Señor Supremo; era atendida por sus compañeras y también por las esposas de los brāhmaṇas.

Verse 14

एतस्मिन्नंतरे तत्र गर्गो वाक्यमभाषत । पाणिग्रहार्थं शंभुं च आनयध्वं स्वमंदिरम् । त्वरितेनैव वेलायामस्यामेव विचक्षणाः

Entretanto, allí Garga pronunció estas palabras: «Traed a Śambhu a vuestra morada para el rito de tomar la mano (matrimonio). ¡Deprisa, en esta misma hora propicia, oh prudentes!»

Verse 15

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य गर्गस्य च महात्मनः । अभ्युत्थानपराः सर्वे पर्वताः सकलत्रकाः

Al oír las palabras de Garga, el magnánimo, todos los señores de las montañas—con todo su séquito—se dispusieron a levantarse y partir en señal de honra.

Verse 16

महाविभूत्या संयुक्ताः सर्वे मंगलपाणयः । सालंकृतास्तदा तेषां पत्न्योलंकारमंडिताः

Todos, dotados de gran majestad y llevando en sus manos dones auspiciosos, quedaron entonces ricamente ataviados; y sus esposas, engalanadas con espléndidos ornamentos.

Verse 17

उपायनान्यनेकानि जगृहुः स्निग्धलोचनाः । तदा वादित्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा

Aquellos de mirada tierna tomaron numerosos presentes; y luego, entre el estruendo de los instrumentos y un clamor aún mayor de cánticos védicos,

Verse 18

आजग्मुः सकलात्रास्ते यत्र देवो महेश्वरः । प्रमथैरावृतस्तत्र चंड्या चैवाभिसेवितः

Todos aquellos grupos llegaron al lugar donde estaba el Señor Maheśvara; allí se hallaba rodeado por los Pramathas y también atendido por Caṇḍī.

Verse 19

तथा महर्षिभिस्तत्र तथा देवगणैः सह । एभिः परिवृतः श्रीमाञ्छंकरो लोकशंकरः

Allí también, rodeado por los grandes sabios y acompañado asimismo por las huestes de los dioses, se veía al glorioso Śaṅkara—bienhechor de los mundos—cercado por todos ellos.

Verse 20

श्रुत्वा वादित्रनिर्घोषं सर्वे शंकरसेवकाः । उत्थिता ऐकापद्येन देवैरृषिभिरावृताः

Al oír el resonante estruendo de los instrumentos musicales, todos los servidores devotos de Śaṅkara se alzaron al instante, rodeados por dioses y sabios ṛṣis.

Verse 21

तथोद्यतो योगिनाचक्रयुक्ता गणा गणानां गणानां पतिरेकवर्चसाम् । शिवंपुरस्कृत्य तदानुभावास्तथैव सर्वे गणनायकाश्च

Entonces los Gaṇa avanzaron, unidos al Yoginī-cakra; y el señor de los Gaṇa—radiante con un esplendor sin par—salió también. Poniendo a Śiva al frente, todos aquellos poderosos, así como los jefes de los Gaṇa, prosiguieron su marcha.

Verse 22

तद्योगिनी चक्रमतिप्रचंडं टंकारभेरीरवनिस्वनेन । चंडीं पुरस्कृत्य भयानकां तदा महाविभूत्या समलंकृतां तदा

Entonces aquel círculo de Yoginīs, feroz y formidable, irrumpió en medio del trueno de los tambores y el bramido de los instrumentos de guerra. Poniendo al frente a la temible Caṇḍī, aparecieron adornadas con una gran majestad sobrenatural.

Verse 23

कंठे कर्कोटकं नागं हारभूतं च कार सा । पदकं वृश्चिकानां च दंदशूकांश्च बिभ्रती

En torno a su cuello llevaba como guirnalda a la serpiente Karkoṭaka; también portaba un adorno hecho de escorpiones y lucía serpientes venenosas como ornamentos.

Verse 24

कर्णावतंसान्सा दध्रे पाणिपादमयांस्तथा । रणे हतानां वीराणां शिरांस्युरसिचापरान्

Llevaba pendientes hechos de manos y pies; y sobre su pecho ostentaba otros trofeos: las cabezas de los héroes caídos en la batalla.

Verse 25

द्वीपिचर्मपरीधाना योगिनीचक्रसंयुता । क्षेत्रपालावृता तद्वद्भैरवैः परिवारिता

Vestida con piel de leopardo y unida al círculo de las Yoginīs, estaba rodeada por los Kṣetrapālas, guardianes del campo sagrado, y asimismo acompañada por los Bhairavas como su séquito.

Verse 26

तथा प्रेतैश्च भूतैश्च कपटैः परिवारिता । वीरभद्रादयश्चैव गणाः परमदारुणाः । ये दक्षयज्ञनाशार्थे शिवेनाज्ञापितास्तदा

También estaba rodeada de Pretas y Bhūtas, y de seres engañosos y aterradores. Vīrabhadra y los demás Gaṇas—sumamente terribles—eran aquellos a quienes Śiva había ordenado entonces destruir el sacrificio de Dakṣa.

Verse 27

तथा काली भैरवी च माया चैव भयावहा । त्रिपुरा च जया चैव तथा क्षेमकरी शुभा

Allí estaban también Kālī y Bhairavī, y Māyā, portadora de espanto; asimismo Tripurā y Jayā, y la auspiciosa Kṣemakarī, dadora de bienestar.

Verse 28

अन्याश्चैव तथा सर्वाः पुरस्कृत्य सदाशिवम् । गंतुकामाश्चोग्रतरा भूतैः प्रेतैः समावृताः

Y muchas otras diosas también—todas ellas—poniendo a Sadāśiva al frente, deseaban avanzar; sumamente feroces, estaban rodeadas de Bhūtas y Pretas.

Verse 29

एताः सर्वा विलोक्याथ शिवभक्तो जनार्द्दनः । महर्षीश्च पुरस्कृत्य ह्यमरांश्च तथैव च । अनसूयां पुरस्कृत्य तथैव च ह्यरुंधतीम्

Al contemplarlas a todas, Janārdana—devoto de Śiva—avanzó, poniendo al frente a los grandes sabios y también a los dioses; y honró asimismo a Anasūyā, y del mismo modo a Arundhatī.

Verse 30

विष्णुरुवाच । चण्डीं कुरु समीपस्थां लोकपालनतां प्रभो

Dijo Viṣṇu: «Oh Señor, dispone que Caṇḍī permanezca cerca, encomendada a la protección y al gobierno de los mundos».

Verse 31

तदुक्तं विष्णुना वाक्यं निशम्य जगदीश्वरः । उवाच प्रहसन्नेव चंडीं प्रति सदाशिवः

Al oír las palabras de Viṣṇu, el Señor del universo—Sadāśiva—sonrió y respondió a Caṇḍī.

Verse 32

अत्रैव स्थीयतां चंडीं यावदुद्वहनं भवेत् । मम भावान्विजानासि कार्याकार्ये सुशोभने

«Que Caṇḍī permanezca aquí mismo hasta que llegue el momento de llevarse (a la novia). Oh hermosa, tú conoces mi intención sobre lo que debe hacerse y lo que no debe hacerse.»

Verse 33

एवमाकर्ण्य वचनं शंभोरमिततेजसः । उवाच कुपिता चंडी विष्णुमुद्दिश्य सादरम्

Así, al oír las palabras de Śaṃbhu, de esplendor inconmensurable, Caṇḍī, airada, habló dirigiéndose a Viṣṇu, aunque con el debido respeto.

Verse 34

तथान्ये प्रमथाः सर्वे विष्णुमूचुः प्रकोपिताः । यत्रयत्र शिवो भाति तत्रतत्र वयं प्रभो

Entonces todos los demás Pramathas también, enfurecidos, dijeron a Viṣṇu: «Dondequiera que Śiva resplandezca y se manifieste, allí estamos también nosotros, oh Señor».

Verse 35

त्वया निवारिताः कस्माद्वयमाभ्युदये परे । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा केशवोवाक्यमब्रवीत्

«¿Por qué nos has contenido en el momento de la gran empresa?» Al oír sus palabras, Keśava habló en respuesta.

Verse 36

चण्डीमुद्दिश्य प्रमथानन्यांश्चैव तथाविधान् । यूयं चैव मया प्रोक्ता मा कोपं कर्त्तुमर्हथ

Dirigiéndose a Caṇḍī, a los Pramathas y a otros semejantes, Keśava dijo: «Yo os he instruido; no debéis ceder a la ira».

Verse 37

एवमुक्तास्तदा तेन चंडीमुख्या गणास्तदा । एकांतमाश्रिताः सर्वे विष्णुवाक्याज्ज्वलद्धृदः

Así amonestados por él, aquellos gaṇas encabezados por Caṇḍī se retiraron a un lugar apartado; todos, con el corazón aún ardiente, por las palabras de contención de Viṣṇu.

Verse 38

तावत्सर्वे समायाताः पर्वतेंद्रस्य मंत्रिणः । सकलत्राः संभ्रमेण महेशं प्रति सत्वरम्

Entretanto, llegaron todos los ministros del Señor de las Montañas, con sus familias, apresurándose con gran agitación hacia Maheśa.

Verse 39

पंचवाद्यप्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा । योषिद्भिः संवृतास्तत्र गीतशब्देन भूयसा

Allí resonaba el estruendo de los cinco tipos de instrumentos y, más aún, el canto de las recitaciones védicas; rodeado de mujeres, el lugar volvía a sonar una y otra vez con cánticos auspiciosos.

Verse 40

एवं प्राप्ता यत्र शंभुः सकलैः परिवारितः । आगत्य कलशैः साकं स्नापितो हि सदाशिवः । स्त्रीभिर्मंगलगीतेन सर्वाभरणभूषितः

Así llegaron al lugar donde estaba Śambhu, rodeado por todos sus acompañantes. Entonces Sadāśiva fue bañado con agua sagrada traída en cántaros (kalaśa), mientras las mujeres entonaban cantos auspiciosos; resplandecía, adornado con toda clase de ornamentos.

Verse 41

ऋषयो देवगंधर्वास्तथान्ये पर्वतोत्तमाः । शंभ्यग्रगास्तदा जग्मुः स्त्रियश्चैव सुपूजिताः । बभौ छत्रेण महता ध्रिमाणेन मूर्द्धनि

Entonces los ṛṣis, los Gandharvas divinos y otros seres excelsos nacidos de las montañas avanzaron al frente en honor de Śambhu; y también marcharon las mujeres, debidamente veneradas. Él resplandecía con un gran parasol sostenido sobre su cabeza.

Verse 42

चामरै वीर्ज्यमानोऽसौ मुकुटेन विराजितः । ब्रह्मा विष्णुस्तथा चंद्रो लोकपालस्तथैव च

Era abanico con cāmaras (cāmara) y resplandecía con una corona; allí estaban también Brahmā, Viṣṇu, la Luna y los Lokapālas, guardianes de los mundos.

Verse 43

अग्रगा ह्यपि शोभंतः श्रिया परमया युताः । तथा शंखाश्च भेर्यश्च पटहानकगोमुखाः

Quienes iban al frente eran espléndidos, colmados de gloria suprema; y resonaban las caracolas (śaṅkha), los tambores bherī, los paṭaha, los tambores ānaka y las trompas gomukha.

Verse 44

तथैव गायकाः सर्वे परममंगलम् । पुनः पुनरवाद्यंत वादित्राणि महोत्सवे

Asimismo, todos los cantores entonaban cantos sumamente auspiciosos; y en la gran festividad, los instrumentos musicales se tocaban una y otra vez.

Verse 45

अरुंधती महाभागा अनसूया तथैव च । सावित्री च तथा लक्ष्मीर्मातृभिः परिवारिताः

Allí estaban la muy afortunada Arundhatī, Anasūyā, Sāvitrī y también Lakṣmī, rodeadas por las Madres divinas (Mātrikās).

Verse 46

एभिः समेतो जगदेकबंधुर्बभौ तदानीं परमेण वर्चसा । सचंद्रसूर्यानिलवायुना वृतः सलोकपालप्रवरैर्महर्षिभिः

Unido a ellos, el único pariente del mundo resplandeció entonces con suprema gloria, rodeado por la Luna, el Sol, el Viento (Anila/Vāyu), los más excelsos guardianes de los mundos y los grandes ṛṣis.

Verse 47

स वीज्यमानः पवनेनः साक्षाच्छत्रं च तस्मै शशिना ह्यधिष्ठितम् । सूर्यः पुरस्तादभवत्प्रकाशकः श्रियान्वितो विष्णुरभूच्च सन्निधौ

El Viento mismo lo abanicaba; y para él la Luna hacía las veces de sombrilla real. El Sol se colocó al frente como iluminador, y Viṣṇu, colmado de esplendor, estaba presente cerca.

Verse 48

पुष्पैर्ववर्षुर्ह्यवकीर्यमाणा देवास्तदानीं मुनिभिः समेताः । ययौ गृहं कांचनकुट्टिमं महन्महावि भूत्यापरिशोभितं तदा । विवेश शंभुः परया सपर्यया संपूज्यमानो नरदेवदानवैः

Entonces los dioses, reunidos con los sabios, hicieron llover flores que se esparcían por doquier. Śambhu se dirigió a una gran morada de pavimento dorado, embellecida por inmensa majestad; y entró en ella, siendo adorado con suprema reverencia por reyes, dioses y dānavas.

Verse 49

एवं समागतः शंभुः प्रविष्टो यज्ञमण्डपम् । संस्तूयमानो विबुधैः स्तुतिभिः परमेश्वरः

Así, Śambhu llegó y entró en el pabellón del sacrificio (yajña-maṇḍapa). El Señor Supremo, Parameśvara, era ensalzado por los dioses con himnos de alabanza.

Verse 50

गजादुत्तारयामास महेशं पर्वतोत्तमः । उपविश्य ततः पीठे कृत्वा नीराजनं महत्

El más excelso de los montes ayudó a Maheśa a descender del elefante. Luego, sentándolo en un trono, realizaron un gran rito de nīrājana (ārati).

Verse 51

मेनया सखिभिः साकं तथैव च पुरोधसा । मधुपर्कादिकं सर्वं यत्कृतं चैव तत्र वै

Allí, Menā, junto con sus compañeras y también con el sacerdote familiar, dispuso todas las ofrendas, comenzando por el madhuparka y las demás.

Verse 52

ब्रह्मणा नोदितः सद्यः पुरोधाः कृतवान्प्रभुः । मंगलं शुभकल्याणं प्रस्तावसदृशं बहु

Impulsado por Brahmā, el sacerdote realizó de inmediato muchos ritos auspiciosos—bendiciones y buenos augurios—acordes con la ocasión.

Verse 53

अंतर्वेद्यां संप्रवेश्य यत्र सा पार्वती स्थिता । वेदिकोपरि तन्वंगी सर्वाभरणभूषिता

Fue conducido al recinto interior consagrado, donde estaba Pārvatī: de miembros esbeltos, sobre la plataforma del altar, adornada con todas las joyas.

Verse 54

तत्रानीतो हरः साक्षाद्विष्णुना ब्रह्मणा सह । लग्नं निरीक्षमाणास्ते वाचस्पतिपुरोगमाः

Allí, Hara en persona fue conducido por Viṣṇu junto con Brahmā; y ellos—con Vācaspati a la cabeza—comenzaron a observar el lagna, el momento propicio.

Verse 55

गर्गो मुनिश्चोपविष्टस्तत्रैव घटिकालये । यावत्पूर्णा घटी जाता तावत्प्रणवभाषणम्

El sabio Garga permaneció sentado allí, en el lugar donde se mide el tiempo; hasta que se cumplió una ghaṭī, continuó la recitación del Praṇava, el sagrado “Oṃ”.

Verse 56

ओंपुण्येति प्रणिगदन्गर्गो वध्वंजलिं दधे । पार्वत्यक्षतपूर्णं च शिवोपरि ववर्ष वै

Pronunciando “Oṃ, puṇya!”, Garga juntó las manos de la novia en añjali; y Pārvatī, con las palmas colmadas de akṣata—granos de arroz intactos—los derramó sobre Śiva.

Verse 57

तया संपूजितो रुद्रो दध्यक्षतकुशादिभिः । मुदा परमया युक्ता पार्वती रुचिरानना

Ella adoró debidamente a Rudra con cuajada, akṣata, hierba kuśa y otros ofrecimientos; y Pārvatī, de rostro encantador, colmada de suprema dicha, realizó la veneración.

Verse 58

विलोकयंती शंभुं तं यदर्थे परमं तपः । कृतं पुरा महादेव्या परेषां परमं महत्

Ella contemplaba a aquel Śambhu—por cuya causa la Gran Diosa, en tiempos antiguos, emprendió la austeridad suprema, inmensamente grande más allá de todas las demás.

Verse 59

तपसा तेन संप्राप्तो जगज्जीवनजीवनः । नारदेन ततः प्रोक्तो महादेवो वृषध्वजः

Por esa austeridad alcanzó al Señor que es la vida misma de todos los seres vivientes del universo. Entonces Nārada reveló a Mahādeva, el Vṛṣadhvaja, el Señor del estandarte del toro.

Verse 60

तथा गंगादिभिश्चन्यैर्मुनिभिः सनकादिभिः । प्रति पूजां कुरु क्षिप्रं पार्वत्याश्च त्रिलोचन । तदा शिवेन सा तन्वी पूजितार्घ्याक्षतादिभिः

Asimismo, junto con Gaṅgā y los demás seres santos, y con los munis como Sanaka y los otros, realiza pronto el culto recíproco, oh Trílocana, también para Pārvatī. Entonces aquella Señora esbelta fue venerada por Śiva con ofrendas como el arghya y el akṣata (arroz intacto), y otras más.

Verse 61

एवं परस्परं तौ च पार्वतीपरमेश्वरौ । अर्च्यमानौ तदानीं च शुशुभाते जगन्मयौ

Así, Pārvatī y Parameśvara se adoraban mutuamente. En aquel momento, ambos—que penetran el universo entero—resplandecían con esplendor mientras eran venerados.

Verse 62

त्रैलोक्यलक्ष्म्या संवीतौ निरीक्षंतौ परस्परम् । तदा नीराजितौ लक्ष्म्या सावित्र्या च विशेषतः । अरुंधत्या तदा तौ च दंपती परमेश्वरौ

Revestidos del esplendor de la fortuna de los tres mundos, se miraban el uno al otro. Entonces Lakṣmī y, de modo especial, Sāvitrī realizaron para ellos el nīrājana (el auspicioso ondear de las luces); y en aquel momento Arundhatī también honró a esa pareja divina, los Señores Supremos.

Verse 63

अनसूया तथा शंभुं पार्वतीं च यशस्विनीम् । दृष्ट्वा नीराजयामास प्रीत्युत्कलितलोचना

Del mismo modo, Anasūyā, al ver a Śambhu y a la ilustre Pārvatī, les realizó el nīrājana; sus ojos, desbordantes y muy abiertos, temblaban de gozo.

Verse 64

तथैव सर्वा द्विजयोषितश्च नीराजयामासुरहो पुनः पुनः । सतीं च शंभुं च विलोकयंत्यस्तथैव सर्वा मुदिता हसंत्यः

Del mismo modo, todas las esposas de los brāhmaṇas allí realizaron una y otra vez el nīrājana. Contemplando a Satī (Pārvatī) y a Śambhu, todas se regocijaban, sonriendo y riendo con deleite.

Verse 65

लोमश उवाच । एतस्मिन्नंतरे तत्र गर्गाचार्यप्रणोदितः । हिमवान्मेनया सार्द्धं कन्यां दातुं प्रचक्रमे

Lomaśa dijo: Entretanto, allí, instigado por el maestro Garga, Himavān, junto con Menā, comenzó los preparativos para entregar a la doncella en matrimonio.

Verse 66

हैमं कलशमादाय मेना चार्द्धां गामाश्रिता । हिमाद्रेश्च महाभागा सर्वाभरणभूषिता

Tomando un jarro de agua de oro, Menā se acercó al rito, apoyándose en una vaca. Aquella afortunada señora de Himādri estaba adornada con todas las joyas.

Verse 67

तदा हिमाद्रिणा प्रोक्तो विश्वनाथो वरप्रदः । ब्रह्मणा सह संगत्य विष्णुना च तथैव च

Entonces Himādri se dirigió a Viśvanātha, el dador de dones. Brahmā había acudido junto a él, y del mismo modo también Viṣṇu.

Verse 68

सार्द्धं पुरोधसा चैव गर्गेण सुमहात्मना । कन्यादानं करोम्यद्य देवदेवस्य शूलिनः

Junto con el sacerdote familiar y con el magnánimo Garga, hoy realizaré el kanyādāna, la entrega de la hija, al Dios de los dioses: el Señor portador del tridente.

Verse 69

प्रयोगो भण्यतां ब्रह्मन्नस्मिन्समय आगते । तथेति मत्वा ते सर्वे कालज्ञा द्विजसत्तमाः

«Oh brahmán, ya que ha llegado el momento oportuno, declara el procedimiento del rito». Pensando «Así sea», todos aquellos excelentes brahmanes, conocedores del tiempo propicio, asintieron.

Verse 70

कथ्यतां तात गोत्रं स्वं कुलं चैव विशेषतः । कथयस्व महाभाग इत्याकर्ण्य वचस्तथा । सुमुखेन विमुखः सद्यो ह्यशोच्यः शोच्यतां गतः

«Querido, dinos tu gotra y, en particular, tu linaje; decláralo, oh afortunado». Al oír tales palabras, el de hermoso semblante se volvió de inmediato; aunque más allá del duelo, a sus ojos fue hecho digno de lamentación.

Verse 71

एवंविधः सुरवरैरृषिभिस्तदानीं गंधर्वयक्षमुनिसिद्धगणैस्तथैव । दृष्टो निरुत्तरमुखो भगवान्महेशो हास्यं चकार सुभृशं त्वथ नारदश्च

Entonces Bhagavān Maheśa fue visto por los mejores de los dioses, por los ṛṣis y asimismo por las huestes de Gandharvas, Yakṣas, Munis y Siddhas, de pie con el rostro silencioso e incapaz de responder. Maheśa rió con fuerza; y luego Nārada también rió.

Verse 72

वीणां प्रकटयामास ब्रह्मपुत्रोऽथ नारदः । तदानीं वारितो धीमान्वीणां मा वादय प्रभो

Entonces Nārada, hijo de Brahmā, sacó a la vista su vīṇā. En ese instante el sabio fue contenido: «Oh señor, no hagas sonar la vīṇā».

Verse 73

इत्युक्तः पर्वतेनैव नारदो वाक्यमब्रवीत् । त्वया पृष्टो भवः साक्षात्स्वगोत्रकथनं प्रति

Así interpelado por Parvata, Nārada dijo: «Tú has preguntado directamente a Bhava (Śiva) acerca de declarar su propio gotra».

Verse 74

अस्य गोत्रं कुलं चैव नाद एव परं गिरे । नादे प्रतिष्ठितः शंभुर्नादो ह्यस्मिन्प्रतिष्ठितः

«Para él, tanto el gotra como el linaje no son sino Nāda, el Sonido sagrado, oh el mejor de las montañas. Śambhu está establecido en Nāda, y Nāda, en verdad, está establecido en él.»

Verse 75

तस्मान्नादमयः शंभुर्नादाच्च प्रतिलभ्यते । तस्माद्वीणा मया चाद्य वादिता हि परंतप

Por ello, Śambhu está hecho de Nāda, y por el Nāda se le alcanza. Así pues, hoy he tañido en verdad la vīṇā, oh domador de enemigos.

Verse 76

अस्य गोत्रं कुलं नाम न जानंति हि पर्वत । ब्रह्मादयो हि विवुधा अन्येषां चैव का कथा

Oh Parvata, no se conocen su gotra, su linaje ni siquiera su “nombre”. Ni Brahmā ni los demás dioses lo saben; ¿qué podría decirse entonces de otros?

Verse 77

त्वं हि मूढत्वमापन्नो न जानासि हि किंचन । वाच्यावाच्यं महेशस्य विषया हि बहिर्मुखाः

Has caído en la ilusión y no sabes nada. Pues lo que puede—o no puede—decirse de Maheśa está, en verdad, más allá del alcance de los objetos de los sentidos vueltos hacia afuera.

Verse 78

येये आगमिकाश्चाद्रे नष्टास्ते नात्र संशयः । अरूपोयं विरूपाक्षो ह्यकुलीनोऽयमुच्यते

Oh Adri, cualesquiera autoridades “Āgámicas” que imagines en esta montaña se han perdido; de ello no hay duda. Este Ser es sin forma; aunque se le llame Virūpākṣa, se dice que está más allá de todo linaje.

Verse 79

अगोत्रोऽयं गिरिश्रेष्ठ जामाता ते न संशयः । न कर्त्तव्यो विमर्शोऽत्र भवता विबुधेन हि

Oh el mejor de los montes, Este Ser está más allá de todo linaje; Él es en verdad tu yerno, sin duda. Por tanto, oh sabio, no debes seguir deliberando ni cuestionando este asunto.

Verse 80

न जानंति हरं सर्वे किं बहूक्त्या मम प्रभो । यस्याज्ञानान्महाभाग मोहिता ऋषयो ह्यमी

No todos conocen a Hara (Śiva); ¿para qué, entonces, tantas palabras, oh mi Señor? ¡Oh afortunado!, incluso estos ṛṣis han sido confundidos por el engaño a causa de no conocerlo.

Verse 81

ब्रह्मापि तं न जानाति मस्तकं परमेष्ठिनः । विष्णुर्गतो हि पातालं न दृष्टो हि तथैव च

Ni siquiera Brahmā conoce su cumbre, la misma corona del Supremo Creador. Y Viṣṇu, descendiendo a Pātāla, tampoco vio allí su límite.

Verse 82

तेन लिंगेन महता ह्यगाधेन जगत्त्रयम् । व्याप्तमस्तीति तद्विद्धि किमनेन प्रयोजनम्

Sabe, pues: por ese Liṅga inmenso e insondable, los tres mundos están penetrados. ¿Qué propósito tendría indagar más en ello?

Verse 83

अनयाराधितं नूनं तव पुत्र्या हिमालय । तत्त्वतो हि न जानासि कथं चैव महागिरे

Oh Himālaya, sin duda Él ha sido adorado por tu hija. Pero tú no lo conoces en su verdadera realidad; ¿cómo podrías, oh gran montaña?

Verse 84

आभ्यामुत्पाद्यते विश्वमाभ्यां चैव प्रतिष्ठितम् । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य नारदस्य महात्मनः

De esos dos nace el universo, y por esos dos también queda establecido y sostenido. Al oír estas palabras del magnánimo Nārada...

Verse 85

हिमाद्रिप्रमुखाः सर्वे तथा चेंद्रपुरोगमाः । साधुसाध्विति ते सर्वे ऊचुर्विस्मितमानसाः

Todos ellos—encabezados por Himādri (el Himalaya) y también los que iban bajo Indra—hablaron con asombro, diciendo: «¡Bien dicho, bien dicho!»

Verse 86

ईश्वरस्य तु गांभीर्यं ज्ञात्वा सर्वे विचक्षणाः । विस्मयेन समाश्लिष्टा ऊचुः सर्वे परस्परम्

Al comprender la hondura del Señor, todos los prudentes, sobrecogidos de asombro, se hablaron unos a otros.

Verse 87

ऋषय ऊचुः । यस्याज्ञया जगदिदं च विशालमेव जातं परात्परमिदं निजबोधरूपम् । सर्वं स्वतंत्रपरमेश्वरभागम्यं सोऽसौ त्रिलोकनिजरूपयुतो महात्मा

Dijeron los sabios: «Por cuyo mandato ha nacido este vasto universo—Él, más allá de lo más allá, cuya esencia es la pura conciencia de Sí. Todo pertenece a ese Supremo Señor, soberano e independiente; ese gran Ser lleva en Sí los tres mundos como su propia forma».