Adhyaya 26

Verse 1

नारद उवाच । अथ ब्रह्मा महादेवमभिवाद्य कृतांजलिः । उद्वाहः क्रियतां देव इत्युवाच महेश्वरम्

Dijo Nārada: Entonces Brahmā, tras saludar a Mahādeva con las manos juntas, dijo a Maheśvara: «Oh Señor, que se realice el rito del matrimonio».

Verse 2

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्राहेदं भगवान्हरः । पराधीना वयं ब्रह्मन्हिमाद्रेस्तव चापि यत्

Al oír aquellas palabras, el Bienaventurado Hara respondió: «Oh brahmán, estamos aquí por deferencia a otros—en verdad, a Himādri y también a ti».

Verse 3

यद्युक्तं क्रियतां तद्धि वयं युष्मद्वशेऽधुना । ततो ब्रह्मा स्वयं दिव्यं पुरं रत्नमयं शुभम्

«Hágase, pues, lo que sea debido; ahora estamos bajo vuestro dominio.» Entonces Brahmā mismo dispuso una ciudad divina, auspiciosa, hecha de joyas.

Verse 4

उद्वाहार्थं महेशस्य तत्क्षणात्समकल्पयत् । शतयोजनविस्तीर्णं प्रासादशतशोभितम्

Para las nupcias de Maheśa, lo dispuso al instante: una ciudad extendida por cien yojanas, engalanada con cientos de palacios.

Verse 5

पुरेतस्मिन्महादेवः स्वयमेव व्यतिष्ठत । ततः सप्तमुनीन्देवश्चिंतिताब्यागतान्पुरः

En aquella ciudad, Mahādeva mismo tomó asiento. Luego el Señor, con solo pensarlos, vio llegar ante sí a los siete sabios.

Verse 6

प्राहिणोदंबिकायाश्च स्थिरपत्रार्थमीश्वरः । सारुंधतीकास्ते तत्र ह्लादयंतो हिमाचलम्

Para obtener las hojas firmes como prenda de buen augurio, el Señor los envió a Ambikā. Aquellos venerables—virtuosos como Arundhatī—deleitaron allí al Himācala.

Verse 7

सभार्यामीश्वरगुणैः स्थिरपत्राणि चादधुः । ततः संपूजितास्तेन पुनरागम्य तेऽचलात्

Junto con sus esposas, aseguraron aquellos firmes signos de hojas por las mismas virtudes del Señor; luego, honrados por Él, regresaron de nuevo desde la montaña.

Verse 8

न्यवेदयंस्र्यंबकाय स च तानभ्यनंदत । उद्वाहार्थं ततो देवो विश्वं सर्वं न्यमंत्रयत्

Se lo comunicaron a Tryambaka, y Él se regocijó por ellos. Luego, por causa de la boda, el Dios invitó al universo entero.

Verse 9

समागतं च तत्सव विना दैत्यैर्दुरात्मभिः । स्थावरं जंगमं यच्च विश्वं विष्णुपुरोगमम्

Y todo aquello se congregó—salvo los Dānavas de alma perversa. Cuanto hay en el universo, inmóvil o móvil, acudió, con Viṣṇu al frente.

Verse 10

सब्रह्यकं पुरारातेर्महिमानमवर्धयत् । ततस्तं विधिराहेदं गन्धमादनपर्वते

Así, junto con Brahmā, la gloria del Enemigo de las Tres Ciudades (Śiva) se acrecentó. Entonces, en el monte Gandhamādana, el Creador (Brahmā) le dijo estas palabras.

Verse 11

पुरे स्थितं विवाहस्य देव कालः प्रवर्तते । ततस्तस्य जटाजूटे चंद्रखंडं पितामहः

«En la ciudad, el tiempo divino para la boda ha comenzado ya». Entonces el Abuelo Brahmā colocó un fragmento de luna creciente sobre Su cabellera enmarañada.

Verse 12

बबंध प्रणयोदारविस्फारितविलोचनः । कपर्द्दं शोभनं विष्णुः स्वय चक्रेऽस्य हर्षतः

Con los ojos dilatados por un afecto generoso, Viṣṇu, lleno de júbilo, modeló y anudó con sus propias manos para Él un espléndido kaparda, el hermoso moño de cabellos.

Verse 13

कपालमालां विपुलां चामुण्डा मूर्ध्न्यबंधत । उवाच चापि गिरिशं पुत्रं जनय शंकर

Cāmuṇḍā sujetó sobre su cabeza una vasta guirnalda de cráneos y dijo también a Girīśa: «¡Oh Śaṅkara, engendra un hijo!»

Verse 14

यो दैत्येंद्रकुलं हत्वा मां रक्तैस्तर्पयिष्यति । सूर्यो ज्वलच्छिखारक्तं भाबासितजगत्त्रयम्

«Aquel que, tras matar el linaje de los señores Daitya, me saciará con ofrendas de sangre…» El sol, rojo por sus rayos ardientes, iluminó los tres mundos.

Verse 15

बबंध देवदेवस्यच स्वयमेव प्रमोदतः । शेषवासुकिमुख्याश्च ज्वलंतस्तेजसा शुभाः

Y, en su deleite, ellos mismos adornaron al Dios de los dioses. Śeṣa, Vāsuki y las serpientes más excelsas—radiantes y propicias—ardían de esplendor.

Verse 16

आत्मानं भूषणस्थाने स्वयं ते चक्रुरीश्वरे वायवश्च ततस्तीक्ष्णश्रृंगं हिमगिरिप्रभम्

Ellos mismos se convirtieron en ornamentos del Señor, ocupando su lugar como sus adornos. Luego los dioses del Viento forjaron para Él un cuerno de punta aguda, resplandeciente como el monte Himālaya.

Verse 17

वृषं विभूषयामासुर्नानारत्नोपपत्तिभिः । शक्रो गजजिनं गृह्य स्वयमग्रे व्यवस्थितः

Adornaron al Toro con muchas clases de joyas preciosas. Indra (Śakra), tomando una piel de elefante, se colocó él mismo al frente, dispuesto a ofrecerla.

Verse 18

विना भस्म समाधाय कपाले रजतप्रभम् । मनुजास्थिमयीं मालां प्रेतनाथश्च वन्दनम्

Uno se ungió con Vibhūti, la ceniza sagrada, y otro colocó el Kapāla, el cuenco-cráneo de fulgor argentado. El Señor de los espíritus (Preta-nātha) llevó también una guirnalda hecha de huesos humanos: emblema sobrecogedor de renuncia, digno de veneración.

Verse 19

वह्निस्तेजोमयं दिव्यमजिनं प्रददौ स्थितः । एवं विभूषितः सर्वैर्भृत्यैरीशो बभौ भृशम्

Agni, allí de pie, ofreció una piel divina y radiante, hecha de puro esplendor. Así, adornado por todos sus servidores, el Señor resplandeció en extremo.

Verse 20

ततो हिमाद्रेः पुरुषा वीरकं प्रोचिरे वचः । मा भूत्कालात्ययः शीघ्रं भवस्यैतन्निवेद्यताम्

Entonces los hombres del Himalaya dijeron estas palabras a Vīraka: «Que no haya demora; informa pronto de esto a Bhava (Śiva)».

Verse 21

ततो देवं प्रणम्याह वीरकः करसंपुटी । त्वरयंति महेशानं हिमाद्रेः पुरुषास्त्वमी

Entonces Vīraka, con las palmas juntas en reverencia, se postró ante el Dios y dijo: «Oh Maheśāna, los hombres del Himalaya apremian a la prisa».

Verse 22

इति श्रुत्वा वचो देवः शीघ्रमित्येव चाब्रवीत् । सप्त वारिधयस्तस्य चक्रुर्दर्पणदर्शनम्

Al oír esas palabras, el Señor respondió: «¡Pronto!», y al instante. Entonces los siete océanos le ofrecieron una visión como de espejo.

Verse 23

तत्रैक्षत महादेवः स्वरूपं स जगन्मयम् । ततो बद्धांजलिर्धीमान्स्थाणुं प्रोवाच केशवः

Allí Mahādeva contempló su propia forma, que lo impregna todo en el universo. Entonces el sabio Keśava, con las manos juntas, se dirigió a Sthāṇu, el Señor Inamovible.

Verse 24

देवदेव महादेव त्रिपुरांतक शंकर । शोभसेऽनेन रूपेण जगदानंददायिना

Oh Dios de los dioses, oh Mahādeva, oh Tripurāntaka, oh Śaṅkara: resplandeces en esta forma que otorga dicha a los mundos.

Verse 25

महेश्वर यथा साक्षादपरस्त्वं महेश्वरः । ततः स्मयन्महादेवो जयेति भुवने श्रुतः

«Oh Maheśvara, tú eres en verdad el Supremo; no hay otro fuera de ti, oh Maheśvara». Entonces Mahādeva, sonriendo, proclamó: «¡Victoria!», clamor oído por todos los mundos.

Verse 26

करमालंब्य विष्णोश्च वृषभं रुरुहेशनैः । ततश्च वसवो देवाः शूलं तस्य न्यवेदयन्

Tomando la mano de Viṣṇu, subió lentamente al toro; y entonces los Vasus, los dioses, le presentaron el tridente.

Verse 27

धनदो निदिभिर्युक्तः समीपस्थस्ततोऽभवत् । स शूलपाणिर्विश्वात्मा संचचाल ततो हरः

Entonces Dhanada (Kubera), acompañado de los Nidhis, se colocó cerca. En seguida Hara—portador del tridente, el Alma misma del universo—se puso en marcha.

Verse 28

देवदुंदुभिनादैश्च पुष्पासारैश्च गीतकैः । नृत्यद्भिरप्सरोभिश्च जयेति च महास्वनैः

Con el estruendo de los timbales de los dioses, lluvias de flores, cantos, Apsaras danzantes y poderosos clamores de «¡Victoria!»—

Verse 29

सव्यदक्षिणसंस्थानौ ब्रह्मविष्णूतु जग्मतुः । हंसं च गरुडं चैव समारुह्य महाप्रभौ

Brahmā y Viṣṇu, situados a la izquierda y a la derecha, avanzaron—esos grandes señores—montando el cisne y a Garuḍa.

Verse 30

अथादितिर्दितिः सा च दनुः कद्रूः सुपर्णजा । पौलोमी सुरसा चैव सिंहिका सुरभिर्मुनिः

Luego Aditi, Diti, Danu, Kadrū, Suparṇajā, Paulomī, Surasā, Siṃhikā y Surabhi—junto con los sabios—(también acudieron).

Verse 31

सिद्धिर्माया क्षमा दुर्गा देवी स्वाहा स्वधा सुधा । सावित्री चैव गायत्री लक्ष्मीः सा दक्षिणा द्युतिः

Siddhi, Māyā, Kṣamā, Durgā Devī, Svāhā, Svadhā, Sudhā; y también Sāvitrī, Gāyatrī, Lakṣmī, Dakṣiṇā y Dyuti (estaban presentes).

Verse 32

स्पृहामतिर्धृतिर्बुद्धिर्मंथिरृद्धिः सरस्वती । राका कुहूः सिनीवाली देवी भानुमती तथा

Acudieron Spṛhā, Mati, Dhṛti, Buddhi, Manthi, Ṛddhi y Sarasvatī; y también Rākā, Kuhū, Sinīvālī y la diosa Bhānumatī.

Verse 33

धरणी धारणी वेला राज्ञी चापि च रोहिणी । इत्येताश्चान्यदेवानां मातरः पत्नयस्तथा

Dharaṇī, Dhāraṇī, Velā, Rājñī y Rohiṇī: éstas y otras más, como madres y también como esposas de otros dioses, estuvieron presentes.

Verse 34

उद्वाहं देवदेवस्य जग्मुः सर्वा मुदान्विताः । उरगा गरुडा यक्षा गंधर्वाः किंनरा नराः

Todos fueron gozosos a las bodas del Dios de los dioses: serpientes nāga, Garuḍas, Yakṣas, Gandharvas, Kinnaras y hombres.

Verse 35

सागरा गिरयो मेघा मासाः संवत्सरास्तथा । वेदा मंत्रास्तथा यज्ञाः श्रौता धर्माश्च सर्वशः

Océanos, montañas, nubes, meses y años; los Vedas, los mantras, los sacrificios y las ordenanzas śrauta del dharma en todas sus formas, todo ello estuvo presente y celebrado.

Verse 36

हुंकाराः प्रणवाश्चैव इतिहासाः सहस्रशः । कोटिशश्च तथा देवा महेंद्राद्याः सवाहनाः

Se alzaron incontables clamores de “Hūṃkāra” y el sagrado Pranava, el sonido “Oṃ”; y miles y miles de recitaciones de los itihāsa. Asimismo, los dioses—comenzando por Mahendra (Indra)—llegaron por crores, cada cual montado en su propio vehículo celestial.

Verse 37

अनुजग्मुर्महादेवं कोटिशोऽर्बुदशश्च हि । गणाश्च पृष्ठतो जग्मुः शंखवर्णाश्च कोटिशः

Siguieron a Mahādeva por crores—en verdad, por decenas de crores. Y tras Él marchaban también los gaṇas, por crores, radiantes y blancos como la concha sagrada.

Verse 38

दशभिः केकराख्याश्च विद्युतोऽष्टाभिरेव च । चतुःषष्ट्या विशाखाश्च नवभिः पारियात्रिकाः

Las huestes llamadas Kekara llegaron en decenas; las huestes Vidyut (Relámpago), en ochos; los Viśākhas, en sesenta y cuatro; y los Pāriyātrikas, en nueves.

Verse 39

षड्भिः सर्वांतकः श्रीमांस्तथैव विकृताननः । ज्वालाकेशो द्वादशभिः कोटिभिः संवृतो ययौ

El glorioso Sarvāntaka avanzó con seis compañías, y lo mismo Vikṛtānana. Jvālākeśa prosiguió, rodeado por doce crores de seguidores.

Verse 40

सप्तभिः समदः श्रीमान्दुंदुभोष्ठाभिरेव च । पंचभिश्च कपालीशः षड्भिः संह्रादकः शुभः

El espléndido Samada llegó con siete compañías, y también Duṃdubhoṣṭha. Kapālīśa vino con cinco, y el auspicioso Saṃhrādaka con seis.

Verse 41

कोटिकोटिभिरेवैकः कुंडकः कुंभकस्तथा । विष्टंभोऽष्टाभिरेवेह गणपः सर्वसत्तमः

Kuṃḍaka, él solo, iba acompañado por crores sobre crores, y lo mismo Kuṃbhaka. Aquí llegó Viṣṭambha con ocho compañías: un gaṇapa, el mejor entre todos los seres.

Verse 42

पिप्पलश्च सहस्रेण सन्नादश्च तथा बली । आवेशनस्तथाष्टाभिः सप्तभिश्चंद्रतापनः

Pippala llegó con mil, y también Sannāda, poderoso en fuerza. Āveśana vino con ocho huestes, y Candratāpana con siete.

Verse 43

महाकेशः सहस्रेण नंदिर्द्वादशभिस्तथा । नगः कालः करालश्च महाकालः शतेन च

Mahākeśa llegó con mil; y Nandi asimismo con doce huestes. Naga, Kāla y Karāla también vinieron; mientras Mahākāla llegó con cien.

Verse 44

अग्निकः शतकोट्या वै कोट्याग्निमुख एव च । आदित्यमूर्धा कोट्या च कोट्या चैव धनावहः

Agnika llegó con cien koṭis; y Agnimukha también con un koṭi. Ādityamūrdhā vino con un koṭi, y Dhanāvaha igualmente con un koṭi.

Verse 45

सन्नागश्च शतेनैव कुमुदः कोटिभिस्त्रिभिः । अमोघः कोकिलश्चैव कोटिकोट्या सुमंत्रकः

Sannāga llegó con cien; Kumuda con tres koṭis. Amogha y Kokila también vinieron; y Sumaṃtraka con koṭis sobre koṭis.

Verse 46

काकपादस्तता षष्ट्या षष्ट्या संतानको गणः । महाबलश्च नवभिर्मधुपिंगश्च पिंगलः

Kākapāda, luego Tatā y Saṃtānaka—cada uno acompañado por sesenta asistentes. Mahābala llegó con nueve, y Madhupiṅga junto con Piṅgala.

Verse 47

नीलो नवत्या सप्तत्या चतुर्वक्त्रश्च पूर्वपात् । वीरभद्रश्चश्चतुःषष्ट्या करणो बालकस्तथा

Nīla llegó con noventa; (otro) con setenta; y Caturvaktra arribó desde el oriente. Vīrabhadra vino con sesenta y cuatro; y así también Karaṇa y Bālaka.

Verse 48

पंचाक्षः शतमन्युश्च मेघमन्युश्च विंशतिः । काष्ठकोटिश्चतुःषष्ट्या सुकोशो वृषभस्तथा

Pañcākṣa, Śatamanyu y Meghamanyu también llegaron—(Meghamanyu) con veinte. Kāṣṭhakoṭi arribó con sesenta y cuatro; igualmente Sukośa y Vṛṣabha.

Verse 49

विश्वरूपस्तालकेतुः पंचाशच्च सिताननः । ईशानो वृद्धदेवश्च दीप्तात्मा मृत्युहा तथा

Viśvarūpa y Tālaketu llegaron, y Sitānana vino con cincuenta. Īśāna, Vṛddhadeva, Dīptātmā y Mṛtyuhā también arribaron.

Verse 50

विषादो यमहा चैव गणो भृंगरिटिस्तथा । अशनी हासकश्चैव चतुःषष्ट्या सहस्रपात्

Viṣāda, Yamahā y el gaṇa llamado Bhṛṅgariṭi también llegaron. Aśanī y Hāsaka arribaron, y Sahasrapāt vino con sesenta y cuatro.

Verse 51

एते चान्ये च गणपा असंख्याता महाबलाः । सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारीणः

Estos y muchos otros jefes de gaṇas—innumerables y de gran poder—llegaron allí. Todos eran de mil manos y llevaban coronas de jaṭā, las trenzas enmarañadas sagradas.

Verse 52

चंद्रलेखावतंसाश्च नीलकंठास्त्रिलोचनाः । हारकुंडलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः

Llevaban como adorno la media luna, eran de garganta azul y de tres ojos, y estaban engalanados con collares, pendientes, brazaletes, coronas y otras joyas.

Verse 53

अणिमादिगुणैर्युक्ताः शक्ताः शापप्रसादयोः । सूर्यकोटिप्रतीकाशास्तत्राजग्मुर्गणेश्वराः

Dotados de poderes como aṇimā y los demás, capaces tanto de maldecir como de otorgar gracia, los señores de las gaṇas—radiantes como diez millones de soles—llegaron allí.

Verse 54

पातालांबरभूमिस्थाः सर्वलोकनिवासिनः । तुंबुरुर्नारदो हाहा हूहूश्चैव तु सामगाः

Desde Pātāla, desde el cielo y desde la tierra—en verdad, desde todos los mundos—llegaron los moradores de todos los reinos: Tumburu, Nārada, Hāhā y Hūhū, cantores de los himnos Sāman.

Verse 55

तंत्रीमादाय वाद्यांश्चाऽवादयञ्छंकरोत्सवे । ऋषयः कृत्स्नशश्चैव वेदगीतांस्तपोधनाः

Tomando la vīṇā y otros instrumentos, tocaron música en la festividad de Śaṅkara; y los sabios ascetas, ricos en tapas, entonaron íntegros los himnos védicos.

Verse 56

पुण्यान्वैवाहिकान्मंत्राञ्जेषुः संहृष्टमानसाः । एवं प्रतस्थेगिरिशो वीज्यमानश्च गंगया

Con el corazón jubiloso recitaron los mantras auspiciosos del matrimonio. Así partió Girīśa (Śiva), mientras la Diosa Gaṅgā lo abanicaba y lo acompañaba.

Verse 57

तथा यमुनया चापांपतिना धृतच्छत्रया । स्त्रीभिर्नानाविधालापैलाजाभिश्चानुमोदितः

Asimismo, Yamunā y Varuṇa, señor de las aguas, sostuvieron el parasol real; y él fue recibido con aprobación por mujeres que pronunciaban diversas palabras festivas y por ofrendas de lājā, grano tostado.

Verse 58

महोत्सवेन देवेशो गिरिस्थानं विवेश सः । प्रभासत्स्वर्णकलशं तोरणानां शतैर्युतम्

En medio de la gran festividad, el Señor de los dioses entró en la morada de la montaña, engalanada con cientos de toraṇas, arcos de entrada coronados por relucientes remates de oro.

Verse 59

वैडूर्यबद्धभूमिस्थं रत्नजैश्च गृहैर्युतम् । तत्प्रविश्य स्तूयमानो द्वारमभ्याससाद ह

Sus patios estaban engastados con vaidūrya (gema ojo de gato) y provistos de casas hechas de joyas. Al entrar allí, alabado por todas partes, se acercó a la puerta.

Verse 60

ततो हिमाचलस्तत्र दृश्यते व्याकुलाकुलः । आदिशदात्मभृत्यानां महादेव उपस्थिते

Entonces se vio allí a Himācala (el Himālaya), inquieto y agitado. Con Mahādeva presente, comenzó a dar instrucciones a sus propios servidores.

Verse 61

ततो ब्रह्माणमचलो गुरुत्वे प्रार्थयत्तदा । कृत्यानां सर्वभारेषु वासुदेवं च बुद्धिमान्

Entonces el sabio Señor de la montaña rogó a Brahmā que asumiera el papel de anciano presidente, y a Vāsudeva (Viṣṇu) que cargara con la responsabilidad de todos los deberes necesarios.

Verse 62

प्रत्याह च विवाहऽस्मिन्कुमारीभ्रातरं विना । भविष्यति कथं विष्णो लाजहोमादिकर्मसु

Él respondió: «En esta boda, sin el hermano de la doncella, ¿cómo podrán realizarse los ritos —comenzando por la ofrenda de lājā y el homa—, oh Viṣṇu?»

Verse 63

सुतो हि मम मैनाकः स प्रविष्टोऽर्णवे स्थितः । इति चिंताविषण्णं तं विष्णुराहमहामतिः

«Mi hijo Maināka ha entrado y permanece en el océano». Al verlo abatido por la preocupación, Viṣṇu, de gran ánimo, le habló.

Verse 64

अत्र चिंता न कर्तव्या गिरिराज कथंचन । अहं भ्राता जगन्मातुरेतदे वं च नान्यथा

«No debes preocuparte aquí de ningún modo, oh rey de las montañas. Yo mismo soy el hermano de la Madre del mundo: así es, y no de otra manera.»

Verse 65

ततः प्रमुदितः शैलः पार्वतीं च स्वलंकृताम् । सखीभिः कोटिसंख्याभिर्वृतां प्रवेशयत्सदः

Entonces el señor de la montaña, colmado de júbilo, condujo a Pārvatī—adornada con su propio esplendor—al salón de la asamblea, rodeada de compañeras que se contaban por crores.

Verse 66

ततो नीलमयस्तंभं ज्वलत्कांचनकुट्टिमम् । मुक्ताजालपरिष्कारं ज्वलितौ षधिदीपितम्

Luego (contempló) un pabellón nupcial con columnas de brillo azul profundo, un pavimento de oro resplandeciente, engalanado con celosías de perlas y alumbrado por hierbas radiantes que ardían con fulgor.

Verse 67

रत्नासनसहस्राढ्यं शतयोजनविस्तृतम् । विवाहमंडपं शर्वो विवेशानुचरावृतः

Rico en miles de asientos enjoyados y extendido por cien yojanas, Śarva (Śiva) entró en aquel pabellón nupcial, rodeado de sus servidores.

Verse 68

ततः शैलः सपत्नीकः पादौ प्रक्षाल्य हर्षितः । भवस्य तेन तोयेन सिषिचे स्वं जगत्तथा

Entonces Śaila (el Himālaya), junto con su consorte, lavó gozoso los pies de Bhava (Śiva); y con esa misma agua roció también su propio mundo, otorgándole bendición.

Verse 69

पाद्यमाचमनं दत्त्वा मधुपर्कं च गां तथा । प्रदानस्य प्रयोगं च संचिंतयंति ब्राह्मणाः

Tras ofrecer el agua para los pies y el agua para sorber, así como el madhuparka y una vaca, los brāhmaṇas deliberaron sobre el rito correcto para el acto formal de la dádiva.

Verse 70

दौहित्रीं कव्यवाहानां दद्मि पुत्रीं स्वकामहम् । इत्युक्त्वा तस्थिवाञ्छैलो न जानाति हरस्य सः

Diciendo: «Por mi propia voluntad entrego a mi hija, nieta de los portadores de la oblación (los dioses del Fuego)», Śaila quedó en pie, dispuesto; mas no conocía la verdadera condición de Hara (Śiva).

Verse 71

ततः सर्वानपृच्छत्स कुलं कोऽपि न वेद तत् । ततो विष्णुरिदं प्राह पृछ्यंतेऽन्ये किमर्थतः

Entonces preguntó a todos por el linaje (del novio), pero nadie lo conocía. Luego Viṣṇu dijo: «¿Por qué se pregunta a otros? ¿Con qué propósito?»

Verse 72

अज्ञातकुलतां तस्य पृछ्यतामयमेव च । अहिरेव अहेः पादान्वेत्ति नान्यो हिमाचल

Que sólo a éste se le pregunte por su linaje desconocido; pues sólo una serpiente conoce las huellas de otra serpiente—nadie más, oh Himācala.

Verse 73

स्वगोत्रं यदि न ब्रूते न देया भगिनी मम । ततो हासस्तदा जज्ञे सर्वेषां सुमहास्वनः

«Si no declara su propio gotra, no debe entregarse a mi hermana (en matrimonio)». Entonces estalló entre todos una gran carcajada, de resonancia poderosa.

Verse 74

निवृत्तश्च क्षणाद्भूयः किं वक्ष्यति हरस्त्विति । ततो विमृश्य बहुधा किंचिद्भीताननो यता

Luego, al cabo de un instante, la risa se aquietó; y de nuevo se preguntaron: «¿Qué dirá Hara?» Entonces, tras cavilar de muchas maneras, uno se acercó con el rostro levemente temeroso.

Verse 75

लज्जाजडः स्मितं चक्रे ततः पार्थ स वै हरः । ततो विशिष्टा ब्रुवति शीघ्रं कालोऽतिवर्तते

Entonces Hara (Śiva), inmóvil por pudor, se limitó a sonreír. Luego una dama distinguida dijo: «¡Deprisa—el tiempo se está yendo!»

Verse 76

हरिः प्राह महेशानं बिभ्यदावेद्मयहं तव । मातामहं च पितरं प्रयोगं श्रृणु भूधर

Hari habló a Maheśāna: «Con reverencia te lo presento. Oh Bhūdhara (Montaña), escucha el rito debido: yo actuaré como abuelo materno y también como padre, para disponer la ceremonia.»

Verse 77

आत्मपुत्राय ते शंभो आत्मदौहित्रकाय ते । इत्युक्ते विष्णुना सर्वे साधुसाध्विति ते जगुः

Cuando Viṣṇu dijo: «Oh Śambhu, (ella es) para tu propio hijo, para tu propio nieto», todos allí exclamaron: «¡Bien dicho! ¡Bien dicho!»

Verse 78

देवोऽप्युदाहरेद्वुद्धिं सर्वेभ्योऽप्यधिकां वराम् । ततः शैलस्तथा चोक्त्वा दत्त्वा देवीं च सोदकम्

El dios (Viṣṇu) proclamó también un consejo excelente, superior a todos los demás. Entonces la Montaña (Himālaya), tras hablar conforme a ello, entregó a la Diosa junto con el agua ritual (sodaka).

Verse 79

आत्मानं चापि देवाय प्रददौ सोदकं नगः । ततः सर्वे तुष्टुवुस्तं विवाहं विस्मयान्विताः

Y la Montaña, con el agua ritual, se ofreció también a sí misma al Dios, en servicio y alianza. Entonces todos, llenos de asombro, alabaron aquella boda.

Verse 80

दाता महीभृतां नाथो होता देवश्चतुर्मुखः । वरः पशुपतिः साक्षात्कन्या विश्वरणिस्तथा

El dador fue el señor de las montañas; el sacerdote oficiante, el dios de cuatro rostros (Brahmā). El novio fue Paśupati en persona, y la novia fue asimismo Viśvaraṇī (Pārvatī).

Verse 81

ततः स्तुवत्सु मुनिषु पुष्पवर्षे महत्यपि । नदत्सु देवतूर्येषु करं जग्राह त्र्यम्बकः

Entonces, mientras los sabios entonaban alabanzas, mientras caía una gran lluvia de flores y resonaban los instrumentos divinos, Tryambaka tomó su mano.

Verse 82

देवो देवीं समालोक्य सलज्जां हिमशैलजाम् । न तृप्यति न चाह्लादत्सा च देवां वृषध्वजम्

El Señor, al contemplar a la Diosa—hija del Himālaya, pudorosa por la timidez—no se saciaba jamás, siempre se deleitaba; y ella también se regocijaba al ver al Dios, el de la enseña del Toro.

Verse 83

तत्र ब्रह्मादिमुनयो देवीमद्भुतरूपिणीम् । पश्यंतः शरणं जग्मुर्मनसा परमेश्वरम्

Allí, Brahmā y los sabios, al contemplar a la Diosa de forma maravillosa, buscaron refugio en Parameśvara con la mente.

Verse 84

मा मुह्याम पार्वतीं च यथा नारदपर्वतौ । ततस्तथैव तच्चक्रे सर्वेषामीप्सितं वचः

«No nos confundamos respecto de Pārvatī, como una vez se confundieron Nārada y Parvata». Entonces, de ese mismo modo, hizo que se cumplieran las palabras deseadas por todos.

Verse 85

ततो देवैश्च मुनिभिः संस्तुतः परमेश्वरः । प्रविवेश शुभां वेदीं मूर्तिमज्ज्वलनाश्रिताम्

Entonces Parameśvara, alabado por los dioses y los sabios, entró en el altar auspicioso y tomó asiento en el fuego sagrado hecho forma, resplandeciente.

Verse 86

वेधाः श्रुतीरितैर्मं त्रैर्मूर्तिमद्भिरुपस्थितैः । मूर्तमग्निं जुहाव त्रिः परिक्रम्य च तं हरः

Luego Vedhā (Brahmā), asistido por mantras encarnados proclamados en los Vedas, ofreció oblaciones tres veces en el fuego sagrado manifiesto; y Hara (Śiva) también circunvaló ese fuego tres veces.

Verse 87

लाजाहोम उमाभ्राता प्राह तं सस्मितं हरिः । बहवो मिलिताः संति लोकाः संमर्द ईश्वर

En el momento del lājā-homa (ofrenda de grano tostado), Hari (Viṣṇu), sonriendo, habló al hermano de Umā, Hara (Śiva): «Muchos mundos se han reunido aquí; hay gran apiñamiento, oh Señor»

Verse 88

सावधानेन रक्ष्याणि भूषणानि त्वया हर । ततो हरश्च तं प्राह स्वजने माऽतिगोपय

«Oh Hara, debes guardar las joyas con suma atención.» Entonces Hara le respondió: «No lo ocultes en exceso a los tuyos.»

Verse 89

किंचित्प्रार्थय दास्यामि प्राह विष्णुस्ततो वरम् । त्वयि भक्तिर्दृढा मेऽस्तु स च तद्दुर्लभं ददौ

Entonces Viṣṇu dijo: «Pide algo; te concederé un don.» Él pidió: «Que mi devoción hacia Ti sea firme.» Y Viṣṇu le otorgó ese don, verdaderamente difícil de obtener.

Verse 90

ददतुः सृष्टिसंरक्षां ब्रह्मणे दक्षिणामुभौ । अग्नये यज्ञभागांश्च प्रीतौ हरजनार्दनौ

Complacidos, Hara y Janārdana dieron juntos a Brahmā, como dakṣiṇā (honorario sacerdotal), el encargo de salvaguardar la creación; y a Agni le concedieron las porciones debidas del sacrificio.

Verse 91

भृग्वादीनां ततो दत्त्वा श्रुतिरक्षणदक्षिणाम् । ततो गीतैश्च नृत्यैश्च भोजनैश्च यथेप्सितैः

Luego, tras dar a Bhṛgu y a los demás sabios una dakṣiṇā para la custodia de la Śruti (la tradición védica), dispusieron después cantos, danzas y banquetes según el deseo.

Verse 92

महोत्सवैरनेकैश्च विस्मयं समपद्यत । विसृज्य लोकं तं सर्वं किमिच्छादानकैर्भवः

Con muchos grandes festivales, todos quedaron colmados de asombro. Luego de despedir a toda aquella asamblea de mundos, Bhava (Śiva) continuó otorgando dones conforme a cuanto se le pedía.

Verse 93

सरस्वत्या च पितरौ देव्याश्चाऽश्वास्य दुःखितौ । आमंत्र्य हिमशैलेंद्रं ब्रह्मणं च सकेशवम्

Sarasvatī consoló a los afligidos padres de la Diosa. Luego, tras despedirse del Himālaya y de Brahmā junto con Keśava (Viṣṇu), se dispusieron a partir.

Verse 94

जगाम मंदरगिरिं गिरिणा यानुगोर्चितः

Entonces se dirigió al monte Mandara, honrado y acompañado por la montaña (Himālaya) que le rendía servicio.

Verse 95

ततो गते भगवति नीललोहिते सहोमया गिरिममलं हि भूधरः । सबांधवो रुदिति हि कस्य नो मनो विसंष्ठंलं जगति हि कन्यकापितुः

Cuando el Bienaventurado Nīlalohita (Śiva) partió con Umā, el señor de las montañas (Himālaya), con todos sus parientes, lloró amargamente sobre su monte inmaculado. En verdad, ¿de quién no se estremece el corazón en este mundo ante la pena del padre de una hija?

Verse 96

इमं विवाहं गिरिराजपुत्र्याः श्रृणोति चाध्येति च यो नरः शुचिः । विशेषतश्चापि विवाहमंगले स मंगलं वृद्धिमवाप्नुते चिरम्

Cualquier persona de mente pura que escuche y también estudie este relato del matrimonio de la hija del Rey de las Montañas (Pārvatī)—especialmente en un día nupcial auspicioso—alcanza auspiciosidad perdurable y prosperidad creciente por largo tiempo.