Adhyaya 22

Verse 1

नारद उवाच । एवं विप्रकृता देवा महेंद्रसहितास्तदा । ययुः स्वायंभुवं दाम मर्करूपमुपाश्रिताः

Nārada dijo: Así, los Devas, afligidos y abatidos, junto con Mahendra (Indra), fueron entonces a la morada del Señor Autoengendrado, tomando una forma disfrazada.

Verse 2

ततश्च विस्मितो ब्रह्मा प्राह तान्सुरपुंगवान् । स्वरूपेणेह तिष्ठध्वं नात्र वस्तारकाद्भयम्

Entonces Brahmā, asombrado, habló a los más excelsos entre los dioses: «Permaneced aquí en vuestra forma verdadera; en este lugar no hay temor de Tāraka».

Verse 3

ततो देवाः स्वरूपस्थाः प्रम्लानवदनांबुजाः । तुष्टुवुः प्रणताः सर्वे पितरं पुत्रका यथा

Entonces los dioses, establecidos en su propia forma, ya no tenían marchitos sus rostros de loto. Todos, postrados, lo alabaron, como hijos que alaban a su padre.

Verse 4

नमो जगत्प्रसूत्यै ते हेतवे पालकाय च । संहर्त्रे च नमस्तुभ्यं तिस्रोऽवस्थास्तव प्रभो

Salve a Ti, causa del surgir del mundo, y salve a Ti como su protector; salve también a Ti como su reabsorbedor. Oh Señor, estas tres condiciones te pertenecen.

Verse 5

त्वमपः प्रथमं सृष्ट्वा तासु वीर्यमवासृजः । तदण्डमभवद्धैमं यस्मिल्लोकाश्चराचराः

Tú creaste primero las aguas y en ellas derramaste tu potencia. De ello surgió el huevo cósmico de oro, dentro del cual existen los mundos de seres móviles e inmóviles.

Verse 6

वेदेष्वाहुर्विराड्रूपं त्वामेकरूपमीदृशम् । पातालं पादमूलं च पार्ष्णिपादे रसातलम्

En los Vedas se proclama que Tú eres el Virāṭ, una sola forma cósmica así: Pātāla es la planta de Tu pie, y Rasātala está en Tu talón y en Tu pie.

Verse 7

महातलं चास्य गुल्फौ जंघे चापि तलातलम् । सुतलं जानुनी चास्य ऊरू च वितलातले

Mahātala se dice que está en Sus tobillos; Talātala en Sus espinillas; Sutala en Sus rodillas; y Vitala en Sus muslos.

Verse 8

महीतलं च जघनं नाभिश्चास्य नभस्तलम् । ज्योतिः पदमुरः स्थानं स्वर्लोको बाहुरुच्यते

El plano de la tierra (Mahī-tala) es Sus caderas; Su ombligo es la región del cielo. Su pecho es la morada de la luz, y Svarga-loka se dice que es Su brazo.

Verse 9

ग्रीवा महश्चवदनं जनलोकः प्रकीर्त्यते । ललाटं च तपोलोकः शीर्ष सत्यमुदाहृतम्

Su cuello es Maharloka; Su rostro es proclamado como Janaloka. Su frente es Tapoloka, y Su cabeza es declarada Satyaloka.

Verse 10

चन्द्रसूर्यौ च नयने दिशः श्रोत्रे नासिकाश्विनौ । आत्मानं ब्रह्मरंध्रस्थमाहुस्त्वां वेदवादिनः

La Luna y el Sol se dicen que son Tus dos ojos; las direcciones son Tus oídos; los Aśvins son Tus fosas nasales. Los conocedores del Veda declaran que Tú eres el Sí mismo (Ātman) que mora en el brahma-randhra, la abertura de la coronilla.

Verse 11

एवं ये ते विराड्रूपं संस्मरंत उपासते । जन्मबन्धविनिर्मुक्ता यांति त्वां परमं पदम्

Así, quienes recuerdan y adoran Tu forma Virāṭ (cósmica) quedan libres del vínculo de los nacimientos repetidos y llegan a Ti: Tu morada suprema.

Verse 12

एवं स्थूलं प्राणिमध्यं च शूक्ष्मं भावेभावे भावितं त्वां गृणंति । सर्वत्रस्थं त्वामतः प्राहुर्वेदास्तस्मै तुभ्यं पदम्ज इद्विधेम

Así te himnan: contemplándote como lo burdo, como la Presencia interior en los seres y como lo sutil, meditado en cada estado de experiencia. Por ello los Vedas proclaman que estás en todas partes; a Ti —nacido del trono de loto— ofrecemos este acto reverente de alabanza.

Verse 13

एवं स्तुतो विरंचिस्तु कृपयाभिपरिप्लुतः । जानन्नपि तदा प्राह तेषामाश्वासहेतवे

Así, alabado Virañci (Brahmā), inundado de compasión, habló entonces —aunque ya lo sabía— para darles consuelo.

Verse 14

सर्वे भवन्तो दुःखार्ताः परिम्लानमुखांबुजाः । भ्रष्टायुदास्तथाऽकस्माद्भ्रष्टा भरणवाससः

Todos vosotros estáis afligidos por el dolor: vuestros rostros de loto se han marchitado. Vuestras armas se os han resbalado, y de pronto vuestras joyas y vestiduras han caído de vosotros.

Verse 15

ममैवयं कृतिर्देवा भवतां यद्वडम्बना । यद्वैराजशरीरे मे भवन्तो बाहुसंज्ञकाः

Oh Devas, esta humillación vuestra es, en verdad, obra mía; pues dentro de mi cuerpo cósmico (Vairāja) sois conocidos como mis «brazos».

Verse 16

यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं धार्मिकं चोर्जितं महत् । तत्रासीद्बाहुनाशो मे बाहुस्थाने च ते मम

Dondequiera que había un ser dotado de poder y prosperidad—justo, fuerte y grande—allí fueron destruidos mis brazos; y vosotros también, que ocupáis el lugar de mis brazos, fuisteis abatidos.

Verse 17

तन्नूनं मम भग्नौ च बाहू तेन दुरात्मना । येन चोपहृतं देवास्तन्ममाख्यातु मर्हथ

Sin duda mis dos brazos han sido quebrados por ese malvado; y los Devas han sido oprimidos por él. Decidme de ello—quién lo hizo—debéis declarármelo.

Verse 18

देवा ऊचुः । योऽसौ वज्रांगतनयस्त्वया दत्तवरः प्रभो । भृशं विप्रकृतास्तेन तत्त्वं जानासि तत्त्वतः

Los Devas dijeron: «Es aquel hijo de Vajrāṅga—a quien tú concediste un don, oh Señor. Por él hemos sido gravemente ultrajados; y sin embargo tú conoces la verdad en su plenitud».

Verse 19

यत्तन्महीसमुद्रस्य तटं शार्विकतीर्थकम् । तदाक्रम्य कृतं तेन मरुभूमिसमं प्रभोः

La orilla del gran océano—el Tīrtha Śārvika—la ha hollado y la ha convertido en una tierra semejante al desierto, oh Señor.

Verse 20

ऋद्धयः सर्वदेवानां गृहीतास्तेन सर्वतः । महाभूतस्वरूपेण स एव च जगत्पतिः

Ha arrebatado los poderes y las prosperidades de todos los dioses por doquier; asumiendo la forma misma de los grandes elementos, él solo ha venido a erigirse como señor del mundo.

Verse 21

चंद्रसूर्यौ ग्रहास्तारा यच्चान्यद्देवपक्षतः । तच्च सर्वं निराकृत्य स्थापितो दैत्यपक्षकः

Aun la Luna y el Sol, los planetas y las estrellas—y cuanto pertenecía al bando de los dioses—todo lo rechazó y lo desplazó, estableciendo en su lugar el dominio de la hueste de los daitya.

Verse 22

वयं च विधृता स्तेन बहूपहसितास्तथा । प्रसादान्मुक्ताश्च कथंचिदिव कष्टतः

También nosotros fuimos apresados por él y una y otra vez escarnecidos; sólo por tu gracia logramos, de algún modo, ser liberados—apenas, y con gran penuria.

Verse 23

तद्वयं शरणं प्राप्ताः पीडिताः क्षुत्तृषार्दिताः । धर्मरक्षा कराश्चेति संचिंत्य त्रातुमर्हसि

Por ello hemos venido a ti en busca de refugio—afligidos, atormentados por el hambre y la sed. Considerando que eres protector del dharma, debes salvarnos.

Verse 24

इत्युक्तः स्वात्मभूर्देवः सुरैर्दैत्यविचेष्टितम् । सुरानुवाच भगवानतः संचिंत्य तत्त्वतः

Así, cuando los dioses le expusieron las tropelías de los daitya, el Bienaventurado Señor Autoengendrado (Brahmā), tras meditar en la verdad del asunto, habló a los Devas.

Verse 25

अवध्यस्तारको दैत्यः सर्वैरपि सुरासुरैः । यस्य वध्यश्च नाद्यापि स जातो भगवान्पुनः

Tāraka, el daitya, es invulnerable para todos, sean dioses o asuras. Pero ahora el Señor ha nacido de nuevo: aquel destinado a dar muerte a Tāraka, aunque esa muerte aún no se haya consumado hasta hoy.

Verse 26

मया च वरदानेन च्छन्दयित्वा निवारितः

Y por mí—al concederle una gracia—fue aplacado y contenido.

Verse 27

तपसा स हिदीप्तोऽभूत्त्रैलोक्यदहनात्मकः । स च वव्रे वधं दैत्यः शिशतः सप्तवासरात्

En verdad, por la austeridad ardió con fulgor, con poder de abrasar los tres mundos. Y aquel demonio pidió como muerte destinada que le viniera de un simple niño de siete días.

Verse 28

स च सप्तदिनो बालः शंकराद्यो भविष्यति । तारकस्य च वीरस्य वधकर्ता भविष्यति

Y ese niño de siete días surgirá como el más excelso nacido de Śaṅkara; será el matador del valeroso Tāraka.

Verse 29

सतीनामा तु या देवी विनष्टा दक्षहेलया । सा भविष्यति कल्याणी हिमाचलशरीरजा

Y la Diosa llamada Satī, que pereció por la afrenta de Dakṣa, renacerá como la auspiciosa Kalyāṇī, hija de Himācala.

Verse 30

शंकरस्य च तस्याश्च यत्नः कार्यः समागमे । अहमप्यस्य कार्यस्य शेषं कर्ता न संशयः

Para la unión de Śaṅkara y de Ella, es preciso hacer un esfuerzo. Y yo también cumpliré la parte restante de esta empresa, sin duda alguna.

Verse 31

इत्युक्तास्त्रिदशास्तेन साक्षात्कलयोनिना । जग्मुर्मेरुं प्रणम्येशं मर्करूपेण संवृताः

Así instruidos por él—Brahmā, fuente manifiesta de las eras—los dioses partieron hacia el Meru. Tras postrarse ante el Señor, avanzaron ocultos bajo la forma de monos.

Verse 32

ततो गतेषु देवेषु ब्रह्मा लोकपितामहः । निशां सस्मार भगवान्स्वां तनुं पूर्वसंभवाम्

Cuando los dioses hubieron partido, Brahmā, el abuelo de los mundos, recordó a la Noche, su propia forma surgida en tiempos antiguos.

Verse 33

ततो भगवती रात्रिरुपतस्थे पितामहम् । तां विविक्ते समालोक्य तथोवाच विभावरीम्

Entonces la bienaventurada Diosa Noche se acercó al Grandsire. Al verla en un lugar apartado, le habló así a Vibhāvarī (la Noche).

Verse 34

विभावरि महाकार्यं विबुधानामुपस्थितम् । तत्कर्तव्यं त्वया देवि श्रृणु कार्यस्य निश्चयम्

Oh Vibhāvarī, ha surgido un gran asunto concerniente a los dioses. Debe ser cumplido por ti, oh Diosa; escucha ahora la determinación de esta empresa.

Verse 35

तारकोनाम दैत्येंद्रः सुरकेतुरनिर्ज्जितः । तस्याभावाय भगवाञ्जनयिष्यति यं शिवः

Hay un señor de los demonios llamado Tāraka, estandarte de los enemigos de los dioses, inconquistable. Para su destrucción, el bienaventurado Śiva engendrará a uno (un hijo).

Verse 36

सुतः स भविता तस्य तारकस्यांतकारकः । अहं त्वादौ यदा जातस्तदापश्यं पुरःस्थितम्

Ese hijo será quien traiga el fin de Tāraka. Y cuando yo mismo nací por vez primera, vi al Señor de pie ante mí.

Verse 37

अर्धनारीश्वरं देवं व्याप्य विश्वमवस्थितम् । दृष्ट्वा तमब्रुवं देवं भजस्वेति च भक्तितः

Contemplé al Dios Ardhanārīśvara, que lo penetra todo y permanece en el universo. Al ver a ese Señor, dije con devoción: «Adoradlo».

Verse 38

ततो नारी पृथग्जाता पुरुषश्च तथा पृथक् । तस्याश्चैवांशजाः सर्वाः स्त्रियस्त्रिभुवने स्मृताः

Entonces la Mujer nació por separado, y asimismo el Varón por separado. Y todas las mujeres de los tres mundos son recordadas como surgidas de Su porción.

Verse 39

एकादश च रुद्राश्च पुरुषास्तस्य चांशजाः । तां नारीमहामालोक्य पुत्रं दक्षमथा ब्रवम्

Y los once Rudras, así como los demás seres varones, nacen de Su porción. Entonces, al contemplar a aquella gran Mujer, hablé a mi hijo Dakṣa.

Verse 40

भजस्व पुत्रीं जगती ममापि च तवापि च । पुंदुःखनकात्त्रात्री पुत्री ते भाविनी त्वियम्

«Oh Señor del mundo, honra y ampara a esta hija: pues es mía y también tuya. Ella llegará a ser tu hija, y será la salvadora que libra a los seres del dolor de la existencia encarnada».

Verse 41

एवमुक्तो मया दक्षः पुत्रीत्वे परि कल्पिताम् । रुद्राय दत्तवान्भक्त्या नाम दत्त्वा सतीति यत्

Así, tras ser amonestado por mí, Dakṣa—habiéndola aceptado como hija—con devoción la entregó a Rudra y le otorgó el nombre de «Satī».

Verse 42

ततः काले चं कस्मिंश्चिदवमेने च तां पिता । मुमूर्षुः पापसंकल्पो दुरात्मा कुलकज्जलः

Luego, en cierto tiempo posterior, su padre la ultrajó. Con intención pecaminosa y deseando daño—de mente perversa, mancha de su linaje—actuó con desprecio.

Verse 43

ये रुद्रं नैव मन्यंते ते स्फुटं कुलकज्जलाः । पिशाचास्ते दुरात्मानो भवंति ब्रह्मराक्षसाः

Quienes no reconocen a Rudra son, sin duda, una mancha de su linaje. Esos de mente perversa se vuelven piśācas y llegan a ser brahma-rākṣasas.

Verse 44

अवमानेन तस्यापि यथा देवी जहौ तनुम् । यथा यज्ञः स च ध्वस्तो भवेन विदितं हि ते

A causa de su ultraje, la Diosa abandonó su cuerpo; y aquel sacrificio también fue destruido por Bhava (Śiva), como bien te es sabido.

Verse 45

अधुना हिमशैलस्य भवित्री दुहिता च सा । महेश्वरं पतिं सा च पुनः प्राप्स्यति निश्चितम्

Ahora ella nacerá como hija del Himalaya; y con certeza alcanzará de nuevo a Maheśvara como esposo.

Verse 46

तदिदं च त्वया कार्यं मेनागर्भे प्रविश्य च । तस्याश्छविं कुरु कृष्णां यथा काली भवेत्तु सा

Así pues, esto debes hacer: entra en el seno de Menā y vuelve oscura su tez, para que ella llegue a ser verdaderamente Kālī.

Verse 47

यदा रुद्रोपहसिता तपस्तप्स्यति सा महत् । समाप्तनियमा देवी यदा चोग्रा भविष्यति

Cuando, por causa de Rudra, sea objeto de burla, emprenderá una gran austeridad; cuando la Diosa complete sus observancias y se vuelva fiera en su determinación…

Verse 48

स्वयमेव यदा रूपं सुगौरं प्रतिपत्स्यते । विरहेण हरश्चास्या मत्वा शून्यं जगत्त्रयम्

Cuando ella misma recobre una forma sumamente bella y clara, entonces Hara también—por la separación de ella—considerará vacíos los tres mundos.

Verse 49

तस्यैव हिमशैलस्य कंदरे सिद्धसेविते । प्रतीक्षमाणस्तां देवीमुग्रं संतप्स्यते तपः

En una cueva de ese mismo Himalaya, frecuentada por los Siddhas, aguardando a la Diosa, él practicará una austeridad feroz.

Verse 50

तयोः सुतप्ततपसोर्भविता यो महान्सुतः । भविष्यति स दैत्यस्य तारकस्य निवारकः

De esos dos, entregados a un tapas intensamente ardiente, nacerá un gran hijo; él será quien contenga y destruya al demonio Tāraka.

Verse 51

तपसो हि विना नास्ति सिद्धिः कुत्रापि शोभने । सर्वासां कर्मसिद्धीनां मूलं हि तप उच्यते

Oh, bienaventurada: sin tapas (austeridad sagrada) no hay logro en parte alguna; en verdad, el tapas es proclamado como la raíz misma del éxito en todas las acciones.

Verse 52

त्वयापि दानवो देवि देहनिर्गतया तदा । चंडमुंडपुरोगाश्च हंतव्या लोकदुर्जयाः

Y tú también, oh Diosa—habiendo entonces surgido del cuerpo—debes abatir a los dánavas, encabezados por Caṇḍa y Muṇḍa, a quienes los mundos no pueden vencer.

Verse 53

यस्माच्चंडं च मुंडं च त्वं देवि निहनिष्यसि । चामुंडेति ततो लोके ख्याता देवि भविष्यसि

Porque tú, oh Diosa, darás muerte a Caṇḍa y a Muṇḍa; por ello, en el mundo serás célebre, oh Diosa, con el nombre de “Cāmuṇḍā”.

Verse 54

ततस्त्वां वरदे देवी लोकः संपूजयिष्यति । भेदेर्बहुविधाकारैः सर्वगां कामसाधनीम्

Después, oh Diosa dadora de dones, el mundo te venerará plenamente—en muchas formas diferenciadas—presente en todas partes y capaz de cumplir los deseos.

Verse 55

ओंकारवक्त्रां गायत्रीं त्वामर्चंति द्विजोत्तमाः । ऊर्जितां बलदां पापि राजानः सुमहाबलाः

Los mejores de los dos veces nacidos te adoran como Gāyatrī, cuyo rostro es el Oṃkāra; y los reyes de gran poder te veneran como la Potente, dadora de fuerza, oh Señora que destruyes el pecado.

Verse 56

वैश्याश्च भूतिमित्येव शिवां शूद्रास्तथा शुभे । क्षांतिर्मुनीनामक्षोभ्या दया नियमिनामपि

¡Oh Bienaventurada! Los vaiśyas te veneran como “Bhūti” (prosperidad) y los śūdras como “Śivā”; tú eres la paciencia inconmovible de los sabios, y también la compasión de los que se dominan a sí mismos.

Verse 57

त्वं महोपाय सन्दोहा नीतिर्नयविसर्पिणाम् । परिस्थितिस्त्वमर्थानां त्वमहो प्राणिका मता

Tú eres el gran tesoro de los medios eficaces, la nīti que guía a quienes dominan la estrategia; tú eres el justo arreglo de los asuntos, y en verdad eres tenida por la misma fuerza vital entre los seres vivientes.

Verse 58

त्वं युक्तिः सर्वभूतानां त्वं गतिः सर्वदेहिनाम् । रतिस्त्वं रतिचित्तानां प्रीतिस्त्वं हृद्यदर्शिनाम्

Tú eres la lúcida sabiduría de todos los seres, y la meta-refugio de todos los encarnados; tú eres deleite para quienes buscan deleite, y eres gozo amoroso para quienes contemplan lo que les es querido.

Verse 59

त्वं कांतिः शुभरूपाणां त्वं शांति शुभकर्मिणाम् । त्वं भ्रांतिर्मूढचित्तानां त्वं फलं क्रतुयाजिनाम्

Tú eres el resplandor de quienes tienen forma auspiciosa; tú eres la paz de quienes realizan obras propicias. Incluso eres la ilusión de los de mente torpe, y eres el fruto alcanzado por quienes adoran mediante sacrificios.

Verse 60

जलधीनां महावेला त्वं च लीला विलासिनाम् । संभूतिस्त्वं पदार्थानां स्थितिस्त्वं लोकपालिनी

Tú eres la poderosa orilla de los océanos, y eres la līlā, el deleite del juego divino, de quienes se recrean en el gozo. Tú eres el surgir de todas las cosas y su firme permanencia, ¡oh Guardiana de los mundos!

Verse 61

त्वं कालरात्रिर्निःशेष भुवनावलिनाशिनी । प्रियकंठग्रहानन्ददायिनी त्वं विभावरी

Tú eres Kālārātri, el poder que disuelve toda la sucesión de los mundos. Tú otorgas dicha mediante el abrazo del amado—oh Vibhāvarī, Noche radiante.

Verse 62

प्रसीद प्रणतानस्मान्सौम्यदृष्ट्या विलोकय

Sé propicia; míranos a nosotros, que nos postramos ante ti, con una mirada suave y auspiciosa.

Verse 63

इति स्तुवंतो ये देवि पूजयिष्यंति त्वां शुभे । ते सर्वकामानाप्स्यंति नियता नात्र संशयः

Oh Diosa, oh Bienaventurada: quienes así te alaben y te adoren alcanzarán sin falta todos sus anhelos; de ello no hay duda.

Verse 64

इत्युक्ता तु निशादेवी तथेत्युक्त्वा कृताञ्जलिः । जगाम त्वरिता पूर्वं गृहं हिमगिरेर्महत्

Así interpelada, Niśādevī respondió: «Así sea», y, con las manos juntas en añjali, se apresuró primero hacia la gran morada de Himagiri.

Verse 65

तत्राऽसीनां महाहर्म्ये रत्नभित्तिसमाश्रये । ददर्श मेनामापांडुच्छविवक्त्रसरोरुहाम्

Allí vio a Menā sentada en un gran palacio, recostada contra muros engastados de gemas; su rostro de loto resplandecía con un fulgor pálido y luminoso.

Verse 66

किंचिच्छयाममुखोदग्रस्तनभागावनामिताम् । महौषधिगणबद्धमंत्रराजनिषेविताम्

Su rostro se veló levemente de sombra, y su cuerpo se inclinaba un poco por la plenitud de sus pechos; era atendida por grandes hierbas medicinales y servida con mantras regios de poderoso influjo.

Verse 67

ततः किंचित्प्रमिलिते मेनानेत्रांबुजद्वये । आविवेशमुखं रात्रिर्ब्रह्मणो वचनात्तदा

Luego, cuando los dos ojos de loto de Menā se cerraron un poco, la Noche entró en su boca en ese instante, conforme a la palabra de Brahmā.

Verse 68

जन्मदाया जगन्मातुः क्रमेण जठरांतरम् । अरंजयच्छविं देव्या गुहमातुर्विभावरी

Como dadora del nacimiento a la Madre del mundo, Vibhāvarī entró poco a poco en el seno, y acrecentó el resplandor de aquella Diosa—la futura madre de Guha.

Verse 69

ततो जगन्मं गलदा मेना हिमगिरेः प्रिया । ब्राह्मे मुहूर्ते सुभगे प्रासूयत शुभाननाम्

Entonces Menā, amada de Himagiri—portadora de auspicio para el mundo—dio a luz, en el bendito Brāhma-muhūrta, a un niño de hermoso rostro.

Verse 70

तस्यां तु जायमानायां जंतवः स्थाणुजंगमाः । अभवन्सुखिनः सर्वे सर्वलोकनिवासिनः

Cuando ella estaba dando a luz, todos los seres—móviles e inmóviles—se volvieron dichosos; en verdad, cuantos habitaban en todos los mundos quedaron colmados de bienestar.

Verse 71

अभवत्क्रूरसत्त्वानां चेतः शांतं च देहिनाम् । ज्योतिषामपि तेजस्त्वमभवत्सुतरां तदा

Entonces, aun la mente de las criaturas feroces se aquietó, y los seres encarnados quedaron en paz; incluso los astros resplandecieron con un fulgor mucho mayor en aquel tiempo.

Verse 72

वनाश्रिताश्चौषधयः स्वादवंति फलानि च । गंधवंति च माल्यानि विमलं च नभोऽभवत्

Las hierbas del bosque se volvieron más eficaces, los frutos más dulces, las guirnaldas más fragantes, y el cielo mismo quedó claro e inmaculado.

Verse 73

मारुतश्च सुखस्पर्शो दिशश्च सुमनोहराः । विस्मृता नि च शास्त्राणि प्रादुर्भावं प्रपेदिरे

La brisa se volvió de grato contacto, las direcciones se mostraron sumamente encantadoras; y aun las enseñanzas olvidadas volvieron a manifestarse.

Verse 74

प्रभावस्तीर्थमुख्यानां तदा पुण्यतमोऽभवत् । सत्ये धर्मे चाध्ययने यज्ञे दाने तपस्यपि

Entonces, el poder de los principales tīrthas se volvió supremamente meritorio; asimismo, en la veracidad, en el dharma, en el estudio, en el yajña, en la caridad y aun en la austeridad, el mérito creció grandemente.

Verse 75

सर्वेषामभवच्छ्रद्धा जन्मकाले गुहारणेः । अंतरिक्षेमराश्चापि प्रहर्षोत्फुल्ललोचनाः

En el momento del nacimiento de Guha (Skanda), surgió la śraddhā en todos; y los seres celestiales en el cielo intermedio también tenían los ojos florecidos de júbilo y exaltación.

Verse 76

हरिब्रह्ममहेंद्रार्कवायुवह्निपुरोगमाः । पुष्पवृष्टिं प्रमुमुचुस्तस्मिन्मेनागृहे शुभे

Guiados por Hari, Brahmā, Mahendra, el Sol, el Viento y el Fuego, derramaron una lluvia de flores sobre la casa auspiciosa de Menā.

Verse 77

मेरुप्रभृतयश्चापि मूर्तिमंतो महानगाः । तस्मिन्महोत्सवे प्राप्ता वीरकांस्योपशोभिताः

Meru y las demás grandes montañas también, como si hubiesen tomado cuerpo, llegaron a aquella gran festividad, resplandecientes con ornamentos heroicos de brillo broncíneo.

Verse 78

सागराः सरितश्चैव समाजग्मुश्च सर्वशः

Los océanos y los ríos también se congregaron desde todas las direcciones.

Verse 79

हिमशैलोऽभवल्लोके तदा सर्वैश्चराचरैः । सेव्यश्चाप्यभिगम्यश्च पूजनीयश्च भारत

Oh Bhārata, entonces en el mundo el Himālaya se volvió—para todos los seres, móviles e inmóviles—digno de servicio, de acercamiento y de adoración.

Verse 80

अनुभूयोत्सवं ते च जग्मुः स्वानालयांस्तदा

Tras haber participado de aquella festividad sagrada, partieron entonces hacia sus propias moradas.