Adhyaya 20

Verse 1

अगस्त्य उवाच । कात्यायनेय कथय नंदिना विश्वनंदिना । यथा व्यापारिता देव्यो देवदेवनिदेशतः

Agastya dijo: Oh hijo de Kātyāyana, cuéntame cómo las diosas fueron comisionadas por Nandin—por Viśvanandin—conforme al mandato del Dios de los dioses.

Verse 2

अविमुक्तस्य रक्षार्थं यत्र या देवताः स्थिताः । प्रसादं कुरु मे देव ताः समाचक्ष्व तत्त्वतः

Para la protección de Avimukta, ¿qué deidades moran en qué lugares? Séme propicio, oh Señor, y descríbelas con verdad y conforme al principio esencial.

Verse 3

इत्यगस्त्युदितं श्रुत्वा महादेवतनूद्भवः । कथयामास या यत्र स्थिताऽनंदवने मुदा

Al oír lo dicho por Agastya, el nacido del propio cuerpo de Mahādeva comenzó, con gozo, a relatar qué deidad mora en cada lugar de Ānandavana.

Verse 4

स्कंद उवाच । वाराणस्यां विशालाक्षी क्षेत्रस्य परमेष्टदा । विशालतीर्थं गंगायां कृत्वा पृष्ठे व्यवस्थिता

Skanda dijo: En Vārāṇasī, Viśālākṣī es la suprema diosa regente del sagrado kṣetra. Habiendo establecido el Viśāla Tīrtha en el Gaṅgā, permanece allí como presencia guardiana.

Verse 5

स्नात्वा विशालतीर्थे वै विशालाक्षीं प्रणम्य च । विशालां लभते लक्ष्मीं परत्रेह च शर्मदाम्

En verdad, tras bañarse en el Viśāla Tīrtha y postrarse ante Viśālākṣī, se obtiene una vasta lakṣmī, prosperidad, y un bienestar que otorga paz, aquí y en el más allá.

Verse 6

भाद्रकृष्णतृतीयायामुपोषणपरैर्नृभिः । कृत्वा जागरणं रात्रौ विशालाक्षीसमीपतः

En la tercera tithi de la quincena oscura de Bhādrapada, los hombres entregados al ayuno deben velar durante la noche en las cercanías de Viśālākṣī.

Verse 7

प्रातर्भोज्याः प्रयत्नेन चतुर्दशकुमारिकाः । अलंकृता यथाशक्त्या स्रगंबरविभूषणैः

Por la mañana, con esmero, deben ser alimentadas catorce jóvenes doncellas; y, según las posibilidades, han de ser adornadas con guirnaldas, vestiduras y alhajas.

Verse 8

विधाय पारणं पश्चात्पुत्रभृत्यसमन्वितैः । सम्यग्वाराणसीवासफलं लभ्येत कुंभज

Después, habiendo realizado debidamente el pāraṇa (la comida conclusiva) junto con los hijos y los servidores, se obtiene en verdad el fruto pleno de morar en Vārāṇasī—oh Kumbhaja (Agastya).

Verse 9

तस्यां तिथौ महायात्रा कार्या क्षेत्रनिवासिभिः । उपसर्ग प्रशांत्यर्थं निर्वाणकमलाप्तये

En ese tithi sagrado, los moradores del santo kṣetra (Kāśī) deben emprender la gran yātrā en procesión, para apaciguar las calamidades y alcanzar el loto de la liberación (nirvāṇa).

Verse 10

वाराणस्यां विशालाक्षी पूजनीया प्रयत्नतः । धूपदीपैः शुभैर्माल्यैरुपहारैर्मनोहरैः

En Vārāṇasī, la Diosa Viśālākṣī debe ser adorada con esmero—con incienso y lámparas auspiciosas, guirnaldas y ofrendas deleitosas.

Verse 11

मणिमुक्ताद्यलंकारैर्विचित्रोल्लोच चामरैः । शुभैरनुपभुक्तैश्च दुकूलैर्गंधवासितैः

—con ornamentos de joyas y perlas, con abanicos variados y chāmaras (espantamoscas), y con finas vestiduras auspiciosas, sin estrenar, perfumadas con fragancia.

Verse 12

मोक्षलक्ष्मी समृद्ध्यर्थं यत्रकुत्र निवासिभिः । अप्यल्पमपि यद्दत्तं विशालाक्ष्यै नरोत्तमैः

Para el aumento de la mokṣa-lakṣmī, la fortuna de la liberación, cuantoquiera que den—aunque sea poco—los mejores de los hombres a Viśālākṣī, dondequiera que habiten,

Verse 13

तदानंत्याय जायंत मुने लोकद्वयेपि हि । विशालाक्षी महापीठे दत्तं जप्तं हुतं स्तुतम्

Eso se vuelve inagotable, oh sabio, ciertamente en ambos mundos. Todo lo que se da, se recita, se ofrece al fuego o se alaba en el gran pīṭha de Viśālākṣī produce fruto sin fin.

Verse 14

मोक्षस्तस्य परीपाको नात्र कार्या विचाणा । विशालाक्षी समर्चातो रूपसंपत्तियुक्पतिः

La liberación es el fruto maduro de ello; aquí no hay lugar para duda. Por la debida adoración de Viśālākṣī se alcanza también belleza y prosperidad.

Verse 15

प्राप्यतेत्र कुमारीभिर्गुणशीलाद्यलंकृतः । गुर्विणीभिः सुतनयो वंध्याभिगर्भसंभवः

Aquí, las doncellas obtienen un esposo digno, adornado con virtudes y buena conducta; las mujeres encintas obtienen un buen hijo; y aun las estériles alcanzan la gracia de la concepción.

Verse 16

असौभाग्यवतीभिश्च सौभाग्यं महदाप्यते । विधवाभिर्न वैधव्यं पुनर्जन्मांतरे क्वचित्

Las mujeres afligidas por la mala fortuna obtienen gran buena fortuna; y las viudas no vuelven a encontrar viudez en ningún nacimiento posterior.

Verse 17

सीमंतिनीभिः पुंभिर्वा परं निर्वाणमिच्छुभिः । श्रुता दृष्टार्चिता काश्यां विशालाक्ष्यभिलाषदा

Por mujeres casadas y también por hombres—por quienes desean el supremo nirvāṇa—Viśālākṣī en Kāśī, al ser oída, vista y adorada, concede el anhelado fin.

Verse 18

ततोन्यल्ललितातीर्थं गंगाकेशवसन्निधौ । तत्रास्ति ललिता देवी क्षेत्ररक्षाकरी परा

Luego viene otro vado sagrado, el Lalitā-tīrtha, junto al Gaṅgā y Keśava. Allí mora la Diosa Lalitā, suprema protectora del santo kṣetra de Kāśī.

Verse 19

सा च पूज्या प्रयत्नेन सर्वसंपत्समृद्धये । ललितापूजकानां च जातु विघ्नो न जायते

A Ella debe rendírsele culto con esmero para que florezca plenamente toda prosperidad; y para quienes veneran a Lalitā, jamás surgen obstáculos en ningún tiempo.

Verse 20

इषे कृष्णद्वितीयायां ललितां परिपूज्य वै । नारी वा पुरुषो वापि लभते वांछितं पदम्

En la Dvitīyā, el segundo día lunar de la quincena oscura del mes de Īṣa, quienquiera que adore debidamente a Lalitā—sea mujer u hombre—alcanza el estado y fruto deseados.

Verse 21

स्नात्वा च ललिता तीर्थे ललितां प्रणिपत्य वै । लभेत्सर्वत्र लालित्यं यद्वा तद्वाऽनुलप्य च

Tras bañarse en el Lalitā-tīrtha y postrarse ante Lalitā, uno obtiene gracia y hermosura en todas partes; y al pronunciar cualesquiera palabras de oración que broten en devoción, recibe aún más bendición.

Verse 22

मुने विश्वभुजा गौरी विशालाक्षी पुरः स्थिता । संहरंती महाविघ्नं क्षेत्रभक्तिजुषां सदा

Oh sabio, Gaurī—Viśvabhujā, la Diosa de anchos ojos—permanece ante los devotos, destruyendo siempre los grandes obstáculos de quienes cultivan devoción al sagrado kṣetra de Kāśī.

Verse 23

शारदं नवरात्रं च कार्या यात्रा प्रयत्नतः । देव्या विश्वभुजाया वै सर्वकामसमृद्धये

Durante el Navarātra otoñal, debe emprenderse con diligencia la peregrinación (yātrā) a la Diosa Viśvabhujā, ciertamente, para la plena realización y aumento de todos los deseos.

Verse 24

यो न विश्वभुजां देवीं वाराणस्यां नमेन्नरः । कुतो महोपसर्गेभ्यस्तस्य शांतिर्दुरात्मनः

Si un hombre en Vārāṇasī no se inclina ante la Diosa Viśvabhujā, ¿cómo podría esa alma extraviada hallar paz frente a grandes calamidades y aflicciones?

Verse 25

यैस्तु विश्वभुजा देवी वाराणस्यां स्तुतार्चिता । न हि तान्विघ्नसंघातो बाधते सुकृतात्मनः

Pero aquellos por quienes la Devī Viśvabhujā es alabada y adorada en Vārāṇasī, a esos de alma meritoria no los aflige jamás ninguna multitud de obstáculos.

Verse 26

अन्यास्ति काश्यां वाराही क्रतुवाराहसन्निधौ । तां प्रणम्य नरो भक्त्या विपदब्धौ न मज्जति

Hay otra (Diosa) en Kāśī: Vārāhī, junto al Kratuvārāha. Al postrarse ante ella con devoción, el hombre no se hunde en el océano de las desgracias.

Verse 27

शिवदूती तु तत्रैव द्रष्टव्याऽपद्विनाशिनी । आनंदवनरक्षार्थमुद्यच्छूलारितर्जनी

Allí mismo debe contemplarse a Śivadūtī, destructora de la aflicción, alzando su tridente y su gesto amenazante para la protección de Ānandavana (Kāśī).

Verse 28

वज्रहस्ता तथा चैंद्री गजराज रथास्थिता । इंद्रेशाद्दक्षिणेभागेऽर्चिता संपत्करी सदा

Asimismo, Aindrī, con el rayo en la mano y sentada en un carro tirado por el rey de los elefantes, es adorada al lado sur de Indreśa, otorgando siempre prosperidad.

Verse 29

स्कंदेश्वर समीपे तु कौमारी बर्हियानगा । प्रेक्षणीया प्रयत्नेन महाफलसमृद्धये

Cerca de Skandeśvara está la Diosa Kaumārī, montada en el pavo real. Debe ser contemplada con esmero, para alcanzar y acrecentar los grandes frutos espirituales.

Verse 30

महेश्वराद्दक्षिणतो देवी माहेश्वरी नरैः । वृषयानवती पूज्या महावृषसमृद्धिदा

Al sur de Maheśvara está la Diosa Māheśvarī. Montada en el toro, debe ser adorada por los hombres, pues concede abundante prosperidad en ganado y poderosos toros (fuerza y aumento).

Verse 31

निर्वाणनरसिंहस्य समीपे मोक्षकांक्षिभिः । नारसिंही समर्च्या च समुद्यच्चक्र रम्यदोः

Cerca de Nirvāṇa-Narasiṃha, los que anhelan la liberación deben adorar debidamente a Nārasiṃhī, cuya hermosa mano porta el disco alzado. Ella guía al aspirante hacia el mokṣa.

Verse 32

हंसयानवती ब्राह्मी ब्रह्मेशात्पश्चिमे स्थिता । गलत्कमंडलुजल चुलका ताडिता हिता

Al oeste de Brahmeśa se halla Brāhmī, montada en el cisne. Auspiciosa y benéfica, se la describe con agua que gotea de su kamandalu, como si la esparciera a puñados para el bien de los seres.

Verse 33

ब्रह्मविद्या प्रबोधार्थं काश्यां पूज्या दिनेदिने । ब्राह्मणैर्यतिभिर्नित्यं निजतत्त्वावबोधिभिः

Para el despertar del conocimiento de Brahman, la Brahmavidyā en Kāśī debe ser venerada día tras día, siempre por brāhmaṇas y renunciantes, constantes en realizar su propia esencia verdadera.

Verse 34

शार्ङ्गचापविनिर्मुक्त महेषुभिरितस्ततः । उत्सादयंतीं प्रत्यूहान्काश्यां नारायणीं श्रयेत्

En Kāśī debe uno acogerse a Nārāyaṇī, quien, con las poderosas flechas soltadas del arco Śārṅga, destruye los obstáculos por todas partes.

Verse 35

प्रतीच्यांगोपिगोविंदाद्भ्राम्यच्चक्रोच्च तर्जनीम् । नारायणीं यः प्रणमेत्तस्य काश्यां महोदयः

Al occidente de Gopīgovinda está Nārāyaṇī, con su disco girando y el índice alzado. Quien se postra ante ella alcanza en Kāśī gran elevación y florecimiento.

Verse 36

ततो गौरीं विरूपाक्ष देवयान्या उदग्दिशि । पूजयित्वा नरो भक्त्या वांछितां लभते श्रियम्

Luego, hacia el norte, debe adorarse con devoción a Gaurī en Virūpākṣa-Devayānī. Quien la venera con bhakti obtiene la prosperidad y el bienestar deseados.

Verse 37

शैलेश्वरी समभ्यर्च्या शैलेश्वर समीपगा । तर्जयंती च तर्जन्या संसर्गमुपसर्गजम्

Śaileśvarī, que mora cerca de Śaileśvara, debe ser venerada con reverencia. Con su índice alzado ahuyenta el contagio dañino y las aflicciones nacidas de influencias malignas.

Verse 38

चित्रकूपे नरः स्नात्वा विचित्रफलदे नृणाम् । चित्रगुप्तेश्वरं वीक्ष्य चित्रघंटां प्रपूज्य च

Habiéndose bañado en Citrakūpa, que otorga frutos maravillosos a los hombres, debe contemplar a Citragupt-eśvara y también rendir culto a Citraghaṇṭā.

Verse 39

बहुपातकयुक्तोपि त्यक्तधर्मपथोपि वा । न चित्रगुप्तलेख्यः स्याच्चित्रघंटार्चको नरः

Aunque un hombre esté cargado de muchos pecados, o se haya apartado del sendero del dharma, quien adora a Citraghaṇṭā no ha de ser inscrito por Citragupta en el registro de Yama.

Verse 40

योषिद्वा पुरुषो वापि चित्रघंटां न योर्चयेत् । काश्यां विघ्नसहस्राणि तं सेवंते पदेपदे

Sea mujer u hombre, quien no adore a Citraghaṇṭā en Kāśī, a ese le sirven miles de obstáculos a cada paso.

Verse 41

चैत्रशुक्लतृतीयायां कार्या यात्रा प्रयत्नतः । महामहोत्सवः कार्यो निशि जागरणं तथा

En la tercera tithi de la quincena luminosa de Caitra, debe emprenderse con esmero la procesión de peregrinación; ha de celebrarse un gran festival y observarse también la vigilia nocturna.

Verse 42

महापूजोपकरणैश्चित्रघंटां समर्च्य च । शृणोति नांतकस्येह घंटां महिषकंठगाम्

Habiendo adorado debidamente a Citraghaṇṭā con todos los grandes requisitos de la pūjā, aquí en Kāśī no se oye la campana de Antaka (Yama), la campana que cuelga del cuello del búfalo, su montura.

Verse 43

चित्रांगदेश्वरप्राच्यां चित्रग्रीवां प्रणम्य च । न जातु जंतुर्वीक्षेत विचित्रां यमयातनाम्

Habiéndose postrado ante Citragrīvā en el recinto oriental de Citrāṅgadeśvara, ningún ser contemplará jamás los terribles y múltiples tormentos de Yama.

Verse 44

भद्रकालीं नरो दृष्ट्वा नाभद्रं पश्यति क्वचित् । भद्रनागस्य पुरतो भद्रवाप्यां कृतोदकः

Al contemplar a Bhadrakālī, el hombre no ve inauspicio alguno en parte alguna. Y tras ofrecer el agua en Bhadravāpī ante Bhadranāga, queda siempre bendecido.

Verse 45

हरसिद्धिं प्रयत्नेन पूजयित्वा नरोत्तमः । महासिद्धिमवाप्नोति प्राच्यां सिद्धिविनायकात्

El mejor de los hombres, habiendo adorado con empeño a Harasiddhi, alcanza la gran siddhi, por la gracia de Siddhivināyaka en el oriente.

Verse 46

विधिं संपूज्य विधिवद्विविधैरुपहारकैः । विविधां लभते सिद्धिं विधीश्वरसमीपगाम्

Habiendo venerado perfectamente a Vidhi según el rito prescrito, con diversas ofrendas, se obtienen múltiples siddhis, que conducen a la cercanía de Vidhīśvara.

Verse 47

प्रयागतीर्थे सुस्नातो जनो निगडभंजनीम् । सभाजयित्वा नो जातु निगडैः परिबाध्यते

Quien se ha bañado bien en el tīrtha de Prayāga y ha honrado debidamente a la Devī Nigaḍabhañjanī, jamás, en ningún tiempo, es afligido por grilletes.

Verse 48

भौमवारे सदा पूज्या देवीनिगडभंजनी । कृत्वैकभुक्तं भक्त्यात्र बंदीमोक्षणकाम्यया

Los martes debe venerarse siempre a Devī Nigaḍabhañjanī. Aquí, con devoción, obsérvese el voto de una sola comida, deseando la liberación de los cautivos y la ruptura de las ataduras.

Verse 49

संसारबंधविच्छित्तिमपि यच्छति सार्चिता । गणना शृंखलादीनां का च तस्याः समर्चनात्

Cuando se la adora con la debida reverencia, concede incluso el cortar los lazos de la existencia mundana. ¿Para qué contar frutos menores—como soltarse de cadenas y cosas así—cuando se la ha venerado rectamente?

Verse 50

दूरस्थोपि हि यो बंधुः सोपि क्षिप्रं समेष्यति । बंदी पदजुषां पुंसां श्रद्धया नात्र संशयः

Aun un pariente que esté lejos acudirá pronto al encuentro. Para quienes se acogen a los sagrados pies, la ayuda y la fortuna quedan aseguradas por la fe; de ello no hay duda.

Verse 51

किंचिन्नियममालंब्य यदि सा परिषेविता । कामान्पूरयति क्षिप्रं काशी संदेहहारिणी

Si se la sirve sosteniéndose aunque sea en una pequeña disciplina y observancia, Kāśī—la que disipa las dudas—cumple pronto los deseos legítimos.

Verse 52

घनटंककरा देवी भक्तबंधनभेदिनी । कं कं न पूरयेत्कामं तीर्थराजसमीपगा

La Diosa, cuya mano porta una pesada hacha, que rompe las ataduras de los devotos y mora cerca del Rey de los Tīrthas: ¿qué deseo no habría de cumplir?

Verse 53

देवी पशुऽपतेः पश्चादमृतेश्वर सन्निधौ । स्नात्वा चैवामृते कूपे नमनीया प्रयत्नतः

Detrás del santuario de Paśupati, cerca de Amṛteśvara, debe uno bañarse en el pozo de Amṛta; y luego, con esmero, postrarse ante la Diosa con reverencia.

Verse 54

पूजयित्वा नरो भक्त्या देवताममृतेश्वरीम् । अमृतत्वं भजेदेव तत्पादांबुज सेवनात्

Habiendo adorado con devoción a la Diosa Amṛteśvarī, el hombre alcanza en verdad la inmortalidad, por el servicio a Sus pies de loto.

Verse 55

धारयंतीं महामायाममृतस्य कमंडलुम् । दक्षिणेऽभयदां वामे ध्यात्वा को नाऽमृतत्वभाक्

Meditando en Mahāmāyā, que porta el kamandalu del néctar; que con la diestra concede la ausencia de temor y con la izquierda lo sostiene, ¿quién no participaría de la inmortalidad?

Verse 56

सिद्धलक्ष्मी जगद्धात्री प्रतीच्याममृतेश्वरात् । प्रपितामह लिंगस्य पुरतः सिद्धिदार्चिता

Siddhalakṣmī, sustentadora del mundo, está al occidente de Amṛteśvara; ante el liṅga de Prapitāmaha es adorada como dadora de siddhi (logro).

Verse 57

प्रासादं सिद्धलक्ष्म्याश्च विलोक्य कमलाकृतिम् । लक्ष्मीविलाससंज्ञं च को न लक्ष्मीं समाप्नुयात्

¿Quién no alcanzaría a Lakṣmī al contemplar el templo de Siddhalakṣmī, con forma de loto, célebre como ‘Lakṣmīvilāsa’?

Verse 58

ततः कुब्जा जगन्माता नलकूवरलिंगतः । पूजनीया पुरोभागे प्रपितामहपश्चिमे

Después, Kūbjā —la Madre del mundo— debe ser adorada al frente, en relación con el liṅga de Nalakūvara, en el lado occidental del recinto de Prapitāmaha.

Verse 59

उपसर्गा न शेषांश्च कुब्जा हरति पूजिता । तस्मात्कुब्जा प्रयत्नेन पूज्या काश्यां शुभार्थिभिः

Cuando es debidamente adorada, Kubjā elimina las calamidades y también las aflicciones restantes. Por ello, en Kāśī, quienes buscan lo auspicioso deben venerar a Kubjā con empeño.

Verse 60

कुब्जांबरेश्वरं लिंगं नलकूबर पश्चिमे । त्रिलोकसुंदरी गौरी तत्रार्च्याभीष्टदायिनी

Al occidente de Nalakūbara se halla el liṅga llamado Kubjāmbareśvara. Allí debe adorarse a Gaurī como Trilokasundarī, pues concede los dones deseados.

Verse 61

त्रिलोकसुंदरी सिद्धिं दद्यात्त्रैलोक्यसुंदरीम् । वैधव्यं नाप्यते क्वापि तस्या देव्याः समर्चनात्

Trilokasundarī otorga el siddhi de la “belleza en los tres mundos”. Por la devota adoración de esa Diosa, no se encuentra la viudez en ninguna parte.

Verse 62

दीप्ता नाम महाशक्तिः सांबादित्यसमीपगा । देदीप्यमान लक्ष्मीका जायंते तत्समर्चनात्

Hay una gran Śakti llamada Dīptā, situada cerca de Sāmbāditya. Por su debida adoración, surgen prosperidades y esplendores radiantes.

Verse 63

श्रीकंठ सन्निधौ देवी महालक्ष्मीर्जगज्जनिः । स्नात्वा श्रीकुंड तीर्थे तु समर्च्या जगदंबिका

Cerca de Śrīkaṇṭha está la Diosa Mahālakṣmī, Madre que engendra el mundo. Tras bañarse en el tīrtha de Śrīkuṇḍa, debe adorarse con devoción a esa Jagadambikā.

Verse 64

पितॄन्संतर्प्य विधिवत्तीर्थे श्रीकुंडसंज्ञिते । दत्त्वा दानानि विधिवन्न लक्ष्म्या परिमुच्यते

En el tīrtha llamado Śrīkuṇḍa, tras satisfacer debidamente a los Pitṛs según el rito y dar limosnas conforme a la norma, uno no se separa de Lakṣmī, la prosperidad.

Verse 65

लक्ष्मीक्षेत्रं महापीठं साधकस्यैव सिद्धिदम् । साधकस्तत्र मंत्रांश्च नरः सिद्धिमवाप्नुयात्

Este Lakṣmī-kṣetra es un gran pīṭha que concede siddhi, sobre todo al sādhaka. Allí, el practicante, mediante mantras, alcanza la realización.

Verse 66

संति पीठन्यनेकानि काश्यां सिद्धिकराण्यपि । महालक्ष्मीपीठसमं नान्यल्लक्ष्मीकरं परम्

En Kāśī hay en verdad muchos pīṭhas que otorgan siddhi; pero nada es supremo en conceder Lakṣmī como el pīṭha de Mahālakṣmī.

Verse 67

महालक्ष्म्यष्टमीं प्राप्य तत्र यात्रा कृतां नृणाम् । संपूजितेह विधिवत्पद्मा सद्म न मुंचति

Quienes, al llegar la Mahālakṣmī Aṣṭamī, peregrinan allí y adoran debidamente, Padmā (Lakṣmī) no abandona su morada.

Verse 68

उत्तरे तु महालक्ष्म्या हयकंठीकुठारधृक् । काशीविघ्रमहावृक्षांश्छिनत्ति प्रतिवासरम्

Al norte de Mahālakṣmī está Hayakaṇṭhī, portadora del hacha; día tras día corta los grandes “árboles” de los obstáculos que estorban la peregrinación a Kāśī y el bienestar.

Verse 69

कौर्मी शक्तिर्महालक्ष्मी दक्षिणे पाशपाणिका । बध्नाति विघ्नसंघातं क्षेत्रस्यास्य प्रतिक्षणम्

En el lado sur está Mahālakṣmī, la Śakti Kaurmī, con un lazo en la mano; a cada instante ata y refrena la multitud de obstáculos que amenaza este campo sagrado, Kāśī.

Verse 70

सा पूजितास्तुता मर्त्यैः क्षेत्रसिद्धिं प्रयच्छति । वायव्यां च शिखी चंडी क्षेत्ररक्षाकरी परा

Cuando los mortales la adoran y la alaban, concede el logro en el kṣetra (Kāśī). Y en el cuadrante noroeste está Śikhī Caṇḍī, la suprema protectora del campo sagrado.

Verse 71

खादंती विघ्नसंघातं शिखी शब्दं करोति च । तस्याः संदर्शनात्पुंसां नश्यंति व्याधयोखिलाः

Devorando la masa de obstáculos, Śikhī también alza su clamor; con solo su darśana, se destruyen todas las enfermedades de los hombres.

Verse 72

भीमचंड्युत्तरद्वारं सदा रक्षेदतंद्रिता । भीमेश्वरस्य पुरतः पाशमुद्गरधारिणीम्

Bhīma-Caṇḍī, siempre vigilante e incansable, guarda sin cesar la puerta del norte; ante Bhīmeśvara permanece en pie, llevando un lazo y una maza.

Verse 73

भीमचंडीं नरो दृष्ट्वा भीमकुंडे कृतोदकः । भीमाकृतीन्न वै पश्येद्याम्यान्दूतान्क्वचित्कृती

Habiendo contemplado a Bhīma-Caṇḍī y realizado el rito del agua en Bhīma-kuṇḍa, el hombre de mérito jamás contempla en ningún tiempo a los terribles mensajeros de Yama.

Verse 74

छागवक्त्रेश्वरी देवी दक्षिणे वृषभध्वजात् । अहर्निशं भक्षयति विघ्नौघतरुपल्लवान्

Al sur de Vṛṣabhadhvaja (Śiva) está la diosa Chāgavaktreśvarī; día y noche devora los tiernos brotes del bosque de los obstáculos.

Verse 75

तस्या देव्याः प्रसादेन काशीवासः प्रलभ्यते । अतश्छागेश्वरीं देवीं महाष्टम्यां प्रपूजयेत्

Por la gracia de esa diosa se obtiene la morada en Kāśī. Por ello, en Mahāṣṭamī debe adorarse a la diosa Chāgeśvarī.

Verse 76

तालजंघेश्वरी देवी तालवृक्षकृतायुधा । उत्सादयति विघ्नौघानानंदवन मध्यगान्

Tālajaṅgheśvarī Devī, cuya arma está hecha del árbol de palma, destruye las oleadas de obstáculos que surgen en medio de Ānandavana.

Verse 77

संगमेश्वर लिंगस्य दक्षिणे विकटाननाम् । तालजंघेश्वरीं नत्वा न विघ्नैरभिभूयते

Al sur del Liṅga de Saṅgameśvara está Tālajaṅgheśvarī, de semblante formidable; habiéndose inclinado ante ella, uno no es vencido por los obstáculos.

Verse 78

उद्दालकेश्वराल्लिंगात्तीर्थं उद्दालकाभिधे । याम्यां च यमदंष्ट्राख्या चर्वयेद्विघ्नसंहतिम्

Del Liṅga de Uddālakeśvara procede el tīrtha llamado Uddālaka. Y en el rumbo del sur está la Devī llamada Yamadaṃṣṭrā, que mastica la acumulación de los obstáculos.

Verse 79

प्रणता यमदंष्ट्रायैस्तीर्थेचोद्दालकाभिधे । कृत्वापि पापसंघातं न यमाद्बिभ्यतीहते

En el vado sagrado llamado Uddālaka, quien se postra ante Yamadaṃṣṭrā—aunque cargue un montón de pecados—no teme aquí a Yama.

Verse 80

दारुकेश्वर तीर्थे तु दारुकेशसमीपतः । पातालतालुवदनामाकाशोष्ठीं धराधराम्

En el Darukeśvara Tīrtha, cerca del Señor Darukeśa, (se alza una Devī) cuya boca es como el paladar de Pātāla, cuyos labios alcanzan el cielo, y que es firme como el sostén de la tierra, la montaña.

Verse 81

कपालकर्त्रीं हस्तां च ब्रह्मांडकवलप्रियाम् । शुष्कोदरीं स्नायुबद्धां चर्ममुंडेति विश्रुताम्

En su mano empuña una segadora de cráneos; se deleita en tragar incluso el ‘huevo cósmico’; es de vientre enjuto, ceñida de tendones, y es célebre con el nombre de Carmamuṇḍā.

Verse 82

क्षेत्रस्य पूर्वदिग्भागं रक्षंती विघ्नसंघतः । लसत्सहस्रदोर्दंडां ज्वलत्केकरवीक्षणाम्

Ella guarda la parte oriental del sagrado kṣetra, aplastando la masa de obstáculos: aquella cuyos miles de brazos resplandecen y cuya mirada arde con fiereza.

Verse 83

पारावारप्रसृमर हस्त न्यस्तारि मोदकाम् । द्वीपि कृत्तिपरीधानां कटुकाट्टाट्टहासिनीम्

Con su mano de vasto alcance sostiene el “bocado dulce” del enemigo; vestida con piel de leopardo, ríe con una carcajada áspera y estallante.

Verse 84

मृणालनालवत्तीव्रं चर्वंतीमस्थि पापिनः । शूलाग्रप्रोत दुर्वृत्त क्षेत्रद्रोहिकलेवराम्

Mastica los huesos del pecador, agudos como el tallo del loto; y en la punta del tridente empala los cuerpos de los malvados, los que traicionan el sagrado kṣetra.

Verse 85

कपालमालाभरणां महाभीषणरूपिणीम् । चर्ममुंडां नरो नत्वा क्षेत्रविघ्नैर्न बाध्यते

El hombre que se postra ante Carmamuṇḍā, adornada con una guirnalda de cráneos y de forma sumamente terrible, no es afligido por obstáculos dentro del recinto sagrado.

Verse 86

यथैव चर्ममुंडैषा महारुंडापि तादृशी । एतावानेव भेदोस्या रुंडस्रग्भूषणात्वियम्

Así como ésta es Carmamuṇḍā, así también Mahāruṇḍā es de la misma índole; sólo ésta es la diferencia: que ella está adornada con una guirnalda de cabezas cercenadas.

Verse 87

क्षेत्ररक्षां प्रकुरुत उभेदेव्यौ महाबले । हसंत्यौ करतालीभिरन्योन्यं दोः प्रसारणात्

Esas dos diosas de gran poder realizan la protección del sagrado kṣetra; riendo, aplauden con las palmas y extienden sus brazos la una hacia la otra.

Verse 88

हयग्रीवेश्वरे तीर्थे लोलार्कादुत्तरे सदा । महारुंडा प्रचंडास्या तिष्ठते भक्तविघ्नहृत्

En el Tīrtha de Hayagrīveśvara, siempre al norte de Lolārka, permanece Mahāruṇḍā, de rostro fiero, la que aparta los obstáculos de los devotos.

Verse 89

चर्ममुंडा महारुंडा कथिते ये तु देवते । तयोरंतरतस्तिष्ठेच्चामुंडा मुंडरूपिणी

Se han descrito las dos diosas llamadas Carmamuṇḍā y Mahāruṇḍā. Entre ambas se halla Cāmuṇḍā misma, tomando la forma de una cabeza cercenada.

Verse 90

एतास्तिस्रः प्रयत्नेन पूज्याः क्षेत्रनिवासिभिः । धनधान्यप्रदाश्चैताः पुत्रपौत्रप्रदा इमाः

Estas tres deben ser adoradas con esmero por quienes habitan el sagrado kṣetra (Kāśī). Otorgan riqueza y grano, y conceden también hijos y nietos.

Verse 91

उपसर्गानमूर्घ्नंति दद्युर्नैःश्रेयसीं श्रियम् । स्मृता दृष्टा न ताः स्पृष्टाः पूजिताः श्रद्धया नरैः

Destruyen las calamidades y otorgan la dicha prosperidad que conduce al sumo bien. Recordadas, contempladas y adoradas con fe por los hombres—sin siquiera ser tocadas—derraman su gracia.

Verse 92

महारुंडा प्रतीच्यां च देवी स्वप्नेश्वरी शुभा । भविष्यं कथयेत्स्वप्ने भक्तस्याग्रे शुभाशुभम्

En el occidente está Mahāruṇḍā, la auspiciosa Diosa Svapneśvarī. En sueños revela al devoto lo que ha de venir, sea favorable o desfavorable.

Verse 93

तत्र स्वप्नेश्वरं लिंगं देवीं स्वप्नेश्वरीं तथा । स्नात्वासिसंगमे पुण्ये यस्मिन्कस्मिंस्तिथावपि

Allí debe venerarse el Liṅga de Svapneśvara y asimismo a la Diosa Svapneśvarī. Tras bañarse en el sagrado Asi-saṅgama, en cualquier tithi que sea, uno queda apto para ese culto.

Verse 94

उपोषणपरो धीमान्नारीवा पुरुषोपि वा । संपूज्य स्थंडिलशयः स्वप्ने भावि विलोकयेत्

Sea una mujer sabia o un hombre, entregado al ayuno: tras rendir plena adoración, debe recostarse sobre un lecho de tierra desnuda; y en el sueño podrá contemplar lo venidero.

Verse 95

अद्यापि प्रत्ययस्तत्र कार्य एष विजानता । भूतं भावि भवत्सर्वं वदेत्स्वप्नेश्वरी निशि

Aún hoy, quien lo comprende debe realizar allí esta práctica confirmatoria. De noche Svapneśvarī habla: de lo pasado, de lo por venir y de todo lo relativo al estado presente de uno.

Verse 96

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां नवम्यां निशि वा दिवा । प्रयत्नतः समर्च्या सा काश्यां ज्ञानार्थिभिर्नरैः

En el octavo, el decimocuarto y el noveno tithi—de noche o de día—debe ser adorada con empeño en Kāśī por quienes buscan el conocimiento espiritual.

Verse 97

स्वप्नेश्वर्याश्च वारुण्यां दुर्गादेवी व्यवस्थिता । क्षेत्रस्य दक्षिणं भागं सा सदैवाभिरक्षति

Y en el sector de Varuṇā de Svapneśvarī está establecida la Diosa Durgā. Ella protege siempre la porción meridional del sagrado campo, el Kāśī-kṣetra.