Adhyaya 1

Verse 1

अथ श्रीकाशीखंडोत्तरार्धं प्रारभ्यते । श्रीगणेशाय नमः । अगस्तिरुवाच । पार्वती हृदयानंद सर्वज्ञांगभव प्रभो । किंचित्प्रष्टुमनाः स्वामिंस्तद्भवान्वक्तुमर्हति

Ahora comienza la venerable segunda mitad del Kāśī Khaṇḍa. Salutación a Śrī Gaṇeśa. Dijo Agastya: Oh Señor, gozo del corazón de Pārvatī, omnisciente, oh Aṅgabhava (Skanda), deseo preguntar algo; dígnate explicarlo.

Verse 2

दक्ष प्रजापतेः पुत्री कश्यपस्य परिग्रहः । गरुत्मतः प्रसूः साध्वी कुतो दास्यमवाप सा

Ella es hija de Dakṣa Prajāpati, consorte de Kaśyapa y virtuosa madre de Garuḍa; ¿cómo, entonces, llegó a caer en servidumbre?

Verse 3

स्कंद उवाच । हंजिकात्वं यथा प्राप्ता विनता सा तपस्विनी । तदप्यहं समाख्यामि निशामय महामते

Skanda dijo: Cómo la asceta Vinatā llegó a alcanzar el estado de Haṃjikā, eso también lo relataré. Escucha con atención, oh magnánimo.

Verse 4

कद्रूरजीजनत्पुत्राञ्शतं कश्यपतः पुरा । उलूकमरुणं तार्क्ष्यमसूत विनता त्रयम्

Antaño, Kadrū engendró cien hijos de Kaśyapa; y Vinatā dio a luz a tres: Ulūka, Aruṇa y Tārkṣya (Garuḍa).

Verse 5

कौशिको राज्यमाप्यापि श्रेष्ठत्वात्पक्षिणां मुने । निर्गुणत्वाच्च तैः सर्वैः स राज्यादवरोपितः

Oh sabio, aunque Kauśika alcanzó la realeza por su excelencia entre las aves, sin embargo, por carecer de virtudes, todos ellos lo depusieron del trono.

Verse 6

क्रूराक्षोयं दिवांधोयं सदा वक्रनखस्त्वसौ । अतीवोद्वेगजनकं सर्वेषामस्य भाषणम्

Crueles son sus ojos; de día está ciego; y sus garras están siempre torcidas. Su palabra provoca extrema turbación en todos.

Verse 7

इत्थं तस्य गुणग्रामान्विकथ्य बहुशः खगाः । नाद्यापि वृण्वते राज्ये कमपि स्वैरचारिणः

Así, una y otra vez, tras relatar la multitud de sus cualidades, las aves declararon que aun hoy no eligen por rey a nadie que actúe sólo según su propio capricho.

Verse 8

कौशिकेथ तथावृत्ते पुत्रवीक्षणलालसा । अंडं प्रस्फोटयामास मध्यमं विनता तदा

Oh Kauśika, cuando las cosas sucedieron así, Vinatā, ansiosa por contemplar a su hijo, rompió entonces el huevo del medio.

Verse 9

पूर्णे वर्षसहस्रे तु प्रस्फोट्य घटसंभव । तदभेदितयौत्सुक्यादंडमष्टमके शते

Cuando se cumplieron mil años, oh nacido del cántaro, movida por la impaciencia de que aún no se hubiera abierto, hizo estallar el huevo en el octavo centenar (de años) después.

Verse 10

तावत्सर्वाणि गात्राणि तस्यातिमहसः शिशोः । ऊर्वोरुपरिसिद्धानि दंडांतर्निवासिनः

Hasta entonces, todos los miembros de aquel niño de resplandor inmenso estaban formados sólo por encima de los muslos, como si estuviera destinado a morar dentro de un bastón.

Verse 11

अंडान्निर्गतमात्रेण क्रोधारुणमुखश्रिया । अर्धनिष्पन्नदेहेन शिशुना शापिता प्रसूः

En el mismo instante en que salió del huevo, con el rostro resplandeciente y enrojecido por la ira, el niño —con el cuerpo aún a medio formarse— maldijo a su madre.

Verse 12

जनयित्रि त्वया दृष्ट्वा काद्रवेयान्स्वलीलया । खेलतो मातुरुत्संगे यदंडं व्याधित द्विधा

«Madre, al ver a los hijos de Kadrū, por mero juego, mientras yo jugueteaba en tu regazo, partiste el huevo en dos.»

Verse 13

तदनिष्पन्न सर्वांगः शपामि त्वा विहंगमे । तेषामेवैधि दासी त्वं सपत्न्यंग भुवामिह

«Por eso, pues mis miembros han quedado sin concluir, te maldigo, oh madre ave: aquí en la tierra sé esclava de ellos, oh parte de una coesposa.»

Verse 14

वेपमानाथ तच्छापादिदं प्रोवाच पक्षिणी । अनूरो ब्रूहि मे शापावसानं मातुरंगज

Temblando ante aquella maldición, la madre ave dijo: «Oh Anūru, hijo de mi propio cuerpo, dime cuándo llegará a su fin esta maldición.»

Verse 15

अनूरुरुवाच । अंडं तृतीयं मा भिंधि ह्यनिष्पन्नं ममेव हि । अस्मिन्नंडे भविष्यो यः स ते दास्यं हरिष्यति

Anūru dijo: «No rompas el tercer huevo; en verdad es mío, aún sin formarse. El que nazca de este huevo—él te quitará la esclavitud.»

Verse 16

इत्युक्त्वा सोरुणोगच्छदुड्डीयानंदकाननम् । यत्र विश्वेश्वरो दद्यादपि पंगोः शुभां गतिम्

Dicho esto, Aruṇa partió hacia el deleitoso bosque de Uḍḍīyāna, donde Viśveśvara concede incluso al cojo un rumbo auspicioso.

Verse 17

एतत्ते पृच्छतः ख्यातं विनता दास्यकारणम् । मुने प्रसंगतो वच्मि अरुणादित्यसंभवम्

Oh sabio, puesto que preguntas, he expuesto la conocida causa de la servidumbre de Vinatā. Ahora, en su debido orden, relataré la historia de Aruṇa y la manifestación de Aruṇāditya.

Verse 18

अनूरुत्वादनूरुर्योरुणः क्रोधारुणो यतः । वाराणस्यां तपस्तप्त्वा तेनाराधि दिवाकरः

Por ser ‘sin muslos’ (anūru), llegó a ser conocido como Aruṇa, enrojecido por la ira. Tras practicar austeridades en Vārāṇasī, con ello propició a Divākara, el Sol.

Verse 19

सोपि प्रसन्नो दत्त्वाथ वरांस्तस्मा अनूरवे । आदित्यस्तस्य नाम्नाभूदरुणादित्य इत्यपि

Complacido, el Sol le otorgó entonces dones a aquel Anūru. Y Āditya también llegó a ser conocido por su nombre: «Aruṇāditya».

Verse 20

अर्क उवाच । तिष्ठानूरो मम रथे सदैव विनतात्मज । जगतां च हितार्थाय ध्वांतं विध्वंसयन्पुरः

Arka (el Sol) dijo: «Permanece siempre en mi carro, oh Aruṇa, hijo de Vinatā, destruyendo la oscuridad ante mí por el bien de los mundos».

Verse 21

अत्र त्वत्स्थापितां मूर्तिं ये भजिष्यंति मानवाः । वाराणस्यां महादेवोत्तरे तेषां कुतो भयम्

Quienes aquí veneren la imagen por ti establecida—al norte de Mahādeva en Vārāṇasī—¿cómo podría haber para ellos temor alguno?

Verse 22

येर्चयिष्यंति सततमरुणादित्यसंज्ञकम् । मामत्र तेषां नो दुःखं न दारिद्र्यं न पातकम्

Quienes me adoren aquí sin cesar, conocido como Aruṇāditya, para ellos no habrá ni pena, ni pobreza, ni pecado.

Verse 23

व्याधिभिर्नाभिभूयंते नो पसर्गैश्च कैश्चन । शोकाग्निना न दह्यंते ह्यरुणादित्यसेवनात्

Por el servicio a Aruṇāditya no son vencidos por enfermedades ni por aflicción alguna; tampoco los quema el fuego del duelo.

Verse 24

अथ स्यंदनमारोप्य नीतवानरुणं रविः । अद्यापि स रथे सौरे प्रातरेव समुद्यति

Entonces Ravi, el Sol, hizo subir a Aruṇa al carro y lo condujo. Aún hoy, en el carro solar, se alza al amanecer.

Verse 25

यः कुर्यात्प्रातरुत्थाय नमस्कारं दिनेदिने । अरुणाय ससूर्याय तस्य दुःखभयं कुतः

Quien, al levantarse por la mañana, ofrezca día tras día reverente salutación a Aruṇa junto con el Sol, ¿cómo podría conocer pena o temor?

Verse 26

अरुणादित्यमाहात्म्यं यः श्रोष्यति नरोत्तमः । न तस्य दुष्कृतं किंचिद्भविष्यति कदाचन

El mejor de los hombres que escucha la gloria de Aruṇāditya: jamás, en tiempo alguno, surgirá en él acción malvada alguna.

Verse 27

स्कंद उवाच । वृद्धादित्यस्य माहात्म्यं शृणु ते कथयाम्यहम् । यस्य श्रवणमात्रेण नरो नो दुष्कृतं भजेत्

Skanda dijo: Escucha la grandeza de Vṛddhāditya; yo te la narraré. Con sólo oírla, el hombre no cae en obras pecaminosas.

Verse 28

पुरात्र वृद्धहारीतो वाराणस्यां महातपाः । महातपः समृद्ध्यर्थं समाराधितवान्रविम्

Antaño, en Vārāṇasī, el gran asceta Vṛddhahārīta adoró a Ravi, el Sol, para el florecimiento y éxito de sus poderosas austeridades.

Verse 29

मूर्तिं संस्थाप्य शुभदां भास्वतः शुभलक्षणाम् । दक्षिणेन विशालाक्ष्या दृढभक्तिसमन्वितः

Tras instalar una imagen auspiciosa y dadora de dones de Bhāsvat, el radiante Sol, marcada con signos sagrados, se colocó al sur de Viśālākṣī, colmado de firme devoción.

Verse 30

तुष्टस्तस्मै वरं प्रादाद्ब्रध्नो वृद्धतपस्विने । अलं विलंब्य याचस्व कस्ते देयो वरो मया

Complacido, Bradhna, el Sol, concedió un don a aquel anciano asceta: «Basta de demora: pide. ¿Qué gracia debo otorgarte?»

Verse 31

सोथ प्रसन्नाद्द्युमणेरवृणीत वरं मुनिः । यदि प्रसन्नो भगवान्युवत्वं देहि मे पुनः

Entonces el sabio eligió un don del complacido Dyumaṇi (el Sol): «Si el Señor está satisfecho, concédeme de nuevo la juventud».

Verse 32

तपःकरण सामर्थ्यं स्थविरस्य न मे यतः । पुनस्तारुण्यमाप्तोहं चरिष्याम्युत्तमं तपः

Pues, siendo anciano, no tengo fuerza para realizar tapas. Al recobrar la juventud, emprenderé de nuevo la austeridad suprema.

Verse 33

तप एव परो धर्मस्तप एव परं वसु । तप एव परः कामो निर्वाणं तप एव हि

Sólo el tapas es el dharma supremo; sólo el tapas es la riqueza suprema. Sólo el tapas es el deseo más alto; en verdad, la liberación se alcanza sólo por el tapas.

Verse 34

ऋतेन तपसः क्वापि लभ्या ऐश्वर्यसंपदः । पदं ध्रुवादिभिः प्रापि केवलं तपसो बलात्

Sin tapas, en ninguna parte se obtienen la prosperidad y los logros de señorío. Incluso el estado excelso alcanzado por Dhruva y otros se logró sólo por la fuerza del tapas.

Verse 36

धिग्जरांप्राणिनामत्र यया सर्वो विरज्यति । जरातुरेंद्रियग्रामे स्त्रियोपि नयतः स्वसात्

¡Maldita sea la vejez entre los seres, por la cual todos se desencantan! Cuando el conjunto de los sentidos es afligido por la edad, aun las mujeres se escapan del dominio de uno por su propia naturaleza.

Verse 37

वरं मरणमेवास्तु मा जरास्त्वतिशोच्यकृत् । क्षणं दुःखं च मरणं जरा दुःखं क्षणेक्षणे

Mejor sea sólo la muerte; que la vejez no cause excesiva aflicción. La muerte es pena por un instante, mas la vejez es pena a cada instante.

Verse 38

कांक्षंति दीर्घतपसे चिरमायुर्जितेंद्रियाः । धनं दानाय पुत्राय कलत्रं मुक्तये धियम्

Quienes han vencido sus sentidos anhelan largas austeridades y larga vida; buscan riqueza para el dāna, un hijo para el linaje, una esposa para el dharma, y una inteligencia discerniente para la liberación (mokṣa).

Verse 39

वृद्धस्यवार्धकं ब्रध्नस्तत्क्षणादपहृत्य वै । ददौ च चारुता हेतुं तारुण्यं पुण्यसाधनम्

Bradhna, al instante, arrebató al anciano la flaqueza de la vejez, y le otorgó vigor juvenil, junto con la hermosura, causa misma de emprender obras meritorias (puṇya).

Verse 40

एवं स वृद्धहारीतो वाराणस्यां महामुनिः । संप्राप्य यौवनं ब्रध्नात्तप उग्रं चचार ह

Así, el gran muni Hārīta, antes cargado por la vejez, al recobrar la juventud de Bradhna, practicó severas austeridades (tapas) en Vārāṇasī.

Verse 41

वृद्धेनाराधितो यस्माद्धारीतेन तपस्विना । आदित्यो वार्धकहरो वृद्धादित्यस्ततः स्मृतः

Porque el asceta Hārīta, en su vejez, adoró a Āditya, ese Āditya que quita la aflicción del envejecimiento es recordado por ello como Vṛddhāditya.

Verse 42

वृद्धादित्यं समाराध्य वाराणस्यां घटोद्भव । जरा दुर्गति रोगघ्नं बहवः सिद्धिमागताः

Oh Ghaṭodbhava, tras venerar debidamente a Vṛddhāditya en Vārāṇasī, muchos han alcanzado la perfección: él destruye la vejez, el mal destino y la enfermedad.

Verse 43

वृद्धादित्यं नमस्कृत्य वाराणस्या रवौ नरः । लभेदभीप्सितां सिद्धिं न क्वचिद्दुर्गतिं लभेत्

Quien se inclina ante Vṛddhāditya—el Sol en Vārāṇasī—obtiene la siddhi deseada y en ningún lugar cae en la desgracia.

Verse 44

स्कंद उवाच । अतः परं शृणु मुने केशवादित्यमुत्तमम् । यथा तु केशवं प्राप्य सविता ज्ञानमाप्तवान्

Skanda dijo: Ahora escucha, oh sabio, acerca del supremo Keśavāditya: cómo Savitṛ alcanzó el conocimiento verdadero tras llegar a Keśava.

Verse 45

व्योम्नि संचरमाणेन सप्ताश्वेनादिकेशवः । एकदा दर्शिभावेन पूजयंल्लिंगमैश्वरम्

Ādikeśava, llevado por el de siete caballos a través del cielo, una vez—movido por el anhelo de contemplar—adoró el soberano Liṅga de Īśvara.

Verse 46

कौतुकादिव उत्तीर्य हरे रविरुपाविशत् । निःशब्दो निश्चलः स्वस्थो महाश्चर्यसमन्वितः

Como por puro asombro, Ravi se acercó y se sentó junto a Hari: silencioso, inmóvil, sereno y colmado de profunda maravilla.

Verse 47

प्रतीक्षमाणोवसरं किंचित्प्रष्टुमना हरिम् । हरिं विसर्जितार्चं च प्रणनाम कृतांजलिः

Aguardando el momento propicio y deseando preguntar algo, se postró ante Hari con las manos juntas, después de concluir la adoración.

Verse 48

स्वागतं ते हरिः प्राह बहुमानपुरःसरम् । स्वाभ्याशं आसयामास भास्वंतं नतकंधरम्

Hari le dio la bienvenida con palabras de honor; acercándolo, sentó junto a Sí al radiante Sūrya, que inclinaba el cuello con reverencia.

Verse 49

अथावसरमालोक्य लोकचक्षुरधोक्षजम् । नत्वा विज्ञापयामास कृतानुज्ञोऽसुरारिणा

Entonces, viendo el momento oportuno, el Ojo del mundo (Sūrya) se inclinó ante Adhokṣaja; y, con el permiso del Enemigo de los asuras, presentó su súplica.

Verse 50

रविरुवाच । अंतरात्मासि जगतां विश्वंभर जगत्पते । तवापि पूज्यः कोप्यस्ति जगत्पूज्यात्र माधव

Ravi (Sūrya) dijo: «Tú eres el Ser interior de los seres, oh Sustentador del universo, oh Señor del mundo. Y, sin embargo, ¿hay aquí alguien a quien incluso Tú adores, oh Mādhava, Tú a quien el mundo entero venera?»

Verse 51

त्वत्तश्चाविर्भवेदेतत्त्वयि सर्वं प्रलीयते । त्वमेव पाता सर्वस्य जगतो जगतांनिधे

«De Ti, en verdad, surge este universo, y en Ti todo se disuelve. Sólo Tú eres el protector de todo, oh tesoro de los mundos.»

Verse 52

इत्याश्चर्यं समालोक्य प्राप्तोस्म्यत्र तवांतिकम् । किमिदं पूज्यते नाथ भवता भवतापहृत्

Al contemplar este prodigio, he venido aquí a Tu presencia. ¿Qué es aquello que Tú adoras, oh Señor, Tú que apartas el sufrimiento de quienes acuden a Ti?

Verse 53

इति श्रुत्वा हृषीकेशः सहस्रांशोरुदीरितम् । उच्चैर्माशंस सप्ताश्वं वारयन्करसंज्ञया

Al oír estas palabras pronunciadas por el Sol de mil rayos, Hṛṣīkeśa lo alabó en voz alta y, con un gesto de Su mano, contuvo suavemente al de los siete caballos.

Verse 54

श्रीविष्णुरुवाच । देवदेवो महादेवो नीलकंठ उमापतिः । एक एव हि पूज्योत्र सर्वकारणकारणम्

Śrī Viṣṇu dijo: «El Dios de los dioses—Mahādeva, Nīlakaṇṭha, el Señor de Umā—Él solo debe ser adorado aquí, la Causa detrás de todas las causas»

Verse 55

अत्र त्रिलोचनादन्यं समर्चयतियोल्पधीः । सलोचनोपि विज्ञेयो लोचनाभ्यां विवर्जितः

Aquí, quien—por escaso entendimiento—adora a otro distinto del Señor de los Tres Ojos, aunque tenga ojos, debe ser tenido por privado de la verdadera visión.

Verse 56

एको मृत्युंजयः पूज्यो जन्ममृत्युजराहरः । मृत्युंजयं किलाभ्यर्च्य श्वेतो मृत्युंजयोभवत्

Sólo Mṛtyuñjaya debe ser adorado: el que elimina nacimiento, muerte y decrepitud. En verdad, al venerar a Mṛtyuñjaya, Śveta llegó a ser vencedor de la muerte.

Verse 57

कालकालं समाराध्य भृंगी कालं जिगायवै । शैलादिमपि तत्याज मृत्युर्मृत्युंजयार्चकम्

Al propiciar a Kāla-kāla, el Matador del Tiempo, Bhṛṅgī venció de veras al Tiempo. Aun la Muerte abandonó a Śailādi, adorador de Mṛtyuñjaya.

Verse 58

विजिग्ये त्रिपुरं यस्तु हेलयैकेषु मोक्षणात् । तं समभ्यर्च्य भूतेशं को न पूज्यतमो भवेत्

¿Quién no se volvería el más devoto en la adoración tras honrar a Bhūteśa (Śiva), aquel que venció a Tripura y que, aun con un gesto casual, concede liberación a algunos?

Verse 59

त्रिजगज्जयिनो हेतोस्त्र्यक्षस्याराधनं परम् । को नाराधयति ब्रध्नसारस्य स्मरविद्विषः

Para conquistar los tres mundos, suprema es la adoración del Señor de los Tres Ojos. ¿Quién no adoraría al enemigo de Kāma, al de esencia resplandeciente?

Verse 60

यस्याक्षिपक्ष्मसंकोचाज्जगत्संकोचमेत्यदः । विकस्वरं विकासाच्च कस्य पूज्यतमो न सः

Por el cierre de sus párpados este mundo se contrae, y por su apertura se expande y florece. ¿Quién no lo tendría por el más digno de adoración?

Verse 61

शंभोर्लिंगं समभ्यर्च्य पुरुषार्थचतुष्टयम् । प्राप्नोत्यत्र पुमान्सद्यो नात्र कार्या विचारणा

Al adorar debidamente aquí el liṅga de Śambhu, la persona alcanza de inmediato los cuatro fines de la vida—dharma, artha, kāma y mokṣa; de ello no hay que dudar.

Verse 62

समर्च्य शांभवं लिंगमपिजन्मशतार्जितम् । पापपुंजं जहात्येव पुमानत्र क्षणाद्ध्रुवम्

Al adorar aquí el liṅga de Śāmbhava, el hombre, sin duda, desecha en un instante el cúmulo de pecados acumulados aun en cien nacimientos.

Verse 63

किंकिं न संभवेदत्र शिवलिंगसमर्चनात् । पुत्राः कलत्र क्षेत्राणि स्वर्गो मोक्षोप्यसंशयम्

¿Qué es lo que no puede suceder aquí mediante la adoración del Śiva-liṅga? Hijos, esposa, tierras, cielo, e incluso la liberación (mokṣa), sin duda.

Verse 64

त्रैलोक्यैश्वर्यसंपत्तिर्मया प्राप्ता सहस्रगो । शिवलिंगार्चनादेकात्सत्यंसत्यं पुनःपुनः

Por un solo acto de adoración del Śiva-liṅga, alcancé mil veces la soberanía y la prosperidad de los tres mundos; verdad, verdad, lo repito una y otra vez.

Verse 65

अयमेव परोयोगस्त्विदमेव परं तपः । इदमेव परं ज्ञानं स्थाणुलिंगं यदर्च्यते

Éste es el yoga supremo; ésta es la austeridad más alta; éste es el conocimiento supremo: la adoración del liṅga de Sthāṇu.

Verse 66

यैर्लिंगं सकृदप्यत्र पूजितं पार्वतीपतेः । कुतो दुःखभयं तेषां संसारे दुःखभाजने

Para quienes han adorado aquí, aunque sea una vez, el liṅga del Señor de Pārvatī, ¿cómo podría haber temor al dolor en este mundo, receptáculo del sufrimiento?

Verse 67

सर्वं परित्यज्य रवे यो लिंगं शरणं गतः । न तं पापानि बाधंते महांत्यपि दिवाकर

Oh Sol, quien, abandonándolo todo, se acoge como refugio al Liṅga, a él no lo afligen los pecados, aun los más graves, oh Hacedor del Día.

Verse 68

लिंगार्चने भवेद्वृद्धिस्तेषामेवात्र भास्कर । येषां पुनर्भवच्छेदं चिकीर्षति महेश्वरः

Oh Bhāskara, en este campo sagrado el culto al Liṅga otorga verdadero crecimiento espiritual precisamente a aquellos cuya rueda de renacimientos Maheśvara desea cortar.

Verse 69

न लिंगाराधनात्पुण्यं त्रिषुलोकेषु चापरम् । सर्वतीर्थाभिषेकः स्याल्लिंगस्नानांबु सेवनात्

En los tres mundos no hay mérito superior al culto del Liṅga; al beber el agua con que se baña el Liṅga, se obtiene el fruto de las abluciones en todos los tīrthas sagrados.

Verse 70

तस्माल्लिंगं त्वमप्यर्क समर्चय महेशितुः । संप्राप्तं परमां लक्ष्मीं महातेजोभि जृंभणीम्

Por eso, oh Arka, tú también debes adorar el Liṅga del Gran Señor; así alcanzas la suprema prosperidad, un esplendor excelso que se expande con gran fulgor.

Verse 71

इति श्रुत्वा हरेर्वाक्यं तदारभ्य सहस्रगुः । विधाय स्फाटिकं लिंगं मुनेद्यापि समर्चयेत्

Al oír las palabras de Hari, Sahasragu, desde entonces, modeló un Liṅga de cristal; y aun hoy, oh sabio, lo adora.

Verse 72

गुरुत्वेन तदाकल्य विवस्वानादिकेशवम् । तत्रोपतिष्ठतेद्यापि उत्तरेणादिकेशवात्

Reconociendo a Ādikeśava como su superior espiritual, Vivasvān, el Sol, permanece allí en servicio aún hoy, de pie al norte de Ādikeśava.

Verse 73

अतः स केशवादित्यः काश्यां भक्ततमोनुदः । समर्चितः सदा देयान्मनसो वांछितं फलम्

Por ello, ese Keśavāditya en Kāśī, disipador de la oscuridad que aflige a los devotos, cuando es adorado, concede siempre el fruto que el corazón anhela.

Verse 74

केशवादित्यमाराध्य वाराणस्यां नरोत्तमः । परमं ज्ञानमाप्नोति येन निर्वाणभाग्भवेत्

Habiendo adorado a Keśavāditya en Vārāṇasī, el mejor de los hombres alcanza el conocimiento supremo, por el cual llega a participar del nirvāṇa, la liberación final.

Verse 75

तत्र पादोदके तीर्थेकृतसर्वोदकक्रियः । विलोक्य केशवादित्यं मुच्यते जन्मपातकैः

Allí, en el Pādodaka Tīrtha, quien ha cumplido plenamente los ritos de las aguas sagradas queda libre de los pecados acumulados por nacimientos, con solo contemplar a Keśavāditya.

Verse 76

अगस्ते रथसप्तम्यां रविवारो यदाप्यते । तदा पादोदके तीर्थे आदिकेशव सन्निधौ

Cuando, en el mes de Agasta (Bhādrapada), la Ratha-saptamī coincide con un domingo, entonces en el Pādodaka Tīrtha, junto a Ādikeśava, se manifiesta una ocasión sagrada especial.

Verse 77

स्नात्वोषसि नरो मौनी केशवादित्यपूजनात् । सप्तजन्मार्जितात्पापान्मुक्तो भवति तत्क्षणात्

Bañándose al alba y guardando silencio, el hombre—al adorar a Keśavāditya—queda al instante liberado de los pecados acumulados en siete nacimientos.

Verse 78

यद्यज्जन्मकृतं पापं मया सप्तसु जन्मसु । तन्मे रोगं च शोकं च माकरी हंतु सप्तमी

Cualquier pecado que haya cometido en cada una de mis siete vidas—que Mākarī Saptamī lo destruya para mí, junto con mi enfermedad y mi pena.

Verse 79

एतज्जन्मकृतं पापं यच्च जन्मांतरार्जितम् । मनोवाक्कायजं यच्च ज्ञाताज्ञाते च ये पुनः

El pecado cometido en esta misma vida, y el acumulado en otras vidas; y cuanto nace de la mente, de la palabra y del cuerpo—ya sea a sabiendas o sin saberlo—

Verse 80

इति सप्तविधं पापं स्नानान्मे सप्तसप्तिके । सप्तव्याधिसमायुक्तं हर माकरि सप्तमि

Así, el pecado séptuple—por mi baño en el rito de ‘siete por siete’—apártalo, oh Mākarī Saptamī; y aparta también el conjunto de siete aflicciones que con él se enlazan.

Verse 81

एतन्मंत्रत्रयं जप्त्वा स्नात्वा पादोदके नरः । केशवादित्यमालोक्य क्षणान्निष्कलुषो भवेत्

Habiendo recitado este triple mantra y bañado en pādodaka, el agua que ha lavado los pies, el hombre—al contemplar a Keśavāditya—queda en un instante sin mancha.

Verse 82

केशवादित्यमाहात्म्यं शृण्वञ्श्रद्धासमन्वितः । नरो न लिप्यते पापैः शिवभक्तिं च विंदति

Quien escucha con fe la grandeza de Keśavāditya no queda manchado por los pecados, y alcanza también la devoción a Śiva.

Verse 83

स्कंद उवाच । अतः परं शृणु मुने विमलादित्यमुत्तमम् । हरिकेशवने रम्ये वाराणस्यां व्यवस्थितम्

Skanda dijo: Ahora, oh sabio, escucha acerca del excelso Vimalāditya, establecido en el hermoso bosque de Hari–Keśava en Vārāṇasī.

Verse 84

उच्चदेशेभवत्पूर्वं विमलो नाम बाहुजः । स प्राक्तनात्कर्मयोगाद्विमले पथ्यपि स्थितः

Antaño, en una región elevada, hubo un hombre del linaje Bāhuja llamado Vimala. Por la fuerza del karma pasado, quedó en un estado ‘puro’ sólo de nombre, mas contrario al bienestar.

Verse 85

कुष्ठरोगमवाप्योच्चैस्त्यक्त्वा दारान्गृहं वसु । वाराणसीं समासाद्य ब्रध्नमाराधयत्सुधीः

Afligido gravemente por la lepra, abandonó esposa, hogar y riquezas; y al llegar a Vārāṇasī, aquel prudente adoró a Bradhna, el Sol.

Verse 86

करवीरैर्जपाभिश्च गंधकैः किंशुकैः शुभैः । रक्तोत्पलैरशोकैश्च स समानर्च भास्करम्

Con adelfas, hibiscos, flores fragantes, auspiciosas kiṃśuka, lotos rojos y flores de aśoka, veneró debidamente a Bhāskara, el Sol.

Verse 87

विचित्ररचनैर्माल्यैः पाटलाचंपकोद्भवैः । कुंकुमागुरुकर्पूरमिश्रितैः शोणचंदनैः

Con guirnaldas de diseños variados, hechas de flores de pāṭalā y campaka, y con sándalo rojo mezclado con azafrán, agaru y alcanfor—

Verse 88

देवमोहनधूपैश्च बह्वामोदततांबरैः । कर्पूरवर्तिदीपैश्च नैवेद्यैर्घृतपायसैः

Le rindió culto a Sūrya con inciensos que hechizan, con vestiduras ricamente perfumadas, con lámparas cuyas mechas eran de alcanfor, y con ofrendas de ghee y arroz dulce.

Verse 89

अर्घदानैश्च विधिवत्सौरेः स्तोत्रजपैरपि । एवं समाराधयतस्तस्यार्को वरदोभवत्

Y ofreciendo arghya conforme al rito, y también recitando himnos y repitiendo los mantras de Sūrya, así lo aplacó; de modo que Arka, el Sol, se volvió para él dador de dones.

Verse 90

उवाच च वरं ब्रूहि विमलामलचेष्टित । कुष्ठश्च ते प्रयात्वेष प्रार्थयान्यं वरं पुनः

Y (el Sol) dijo: «Habla tu don, oh Vimala, de conducta pura e inmaculada. Esta lepra tuya se irá; ahora pide de nuevo otro don».

Verse 91

आकर्ण्य विमलश्चेत्थमालापं रश्मिमालिनः । प्रणतो दंडवद्भूमौ संप्रहष्टतनूरुहः

Al oír tales palabras del Coronado de Rayos, Vimala se postró en tierra como un bastón, y su cuerpo se estremeció con gozoso arrobamiento.

Verse 92

शनैर्विज्ञापयांचक्र एकचक्ररथं रविम् । जगच्चक्षुरमेयात्मन्महाध्वांतविधूनन

Entonces, con suave humildad, se dirigió a Ravi, cuyo carro lleva una sola rueda: «¡Oh Ojo del mundo, oh Ser inconmensurable, oh disipador de la gran oscuridad!»

Verse 93

यदि प्रसन्नो भगवन्यदि देयो वरो मम । तदा त्वद्भक्तिनिष्ठा ये कुष्ठं मास्तु तदन्वये

«Si estás complacido, oh Señor, y si puede concedérseme un don, entonces que quienes permanecen firmes en tu devoción jamás padezcan lepra, ni surja en su linaje.»

Verse 94

अन्येपि रोगा मा संतु मास्तु तेषां दरिद्रता । मास्तु कश्चन संतापस्त्वद्भक्तानां सहस्रगो

«Que tampoco haya otras enfermedades; que no haya pobreza para ellos. Que ningún sufrimiento, de mil maneras, caiga jamás sobre tus devotos.»

Verse 95

।श्रीसूर्य उवाच । तथास्त्विति महाप्राज्ञ शृण्वन्यं वरमुत्तमम् । त्वयेयं पूजिता मूर्तिरेवं काश्यां महामते

Śrī Sūrya dijo: «Así sea, oh sapientísimo. Escucha otro don excelente: de este mismo modo, oh magnánimo, esta imagen ha sido adorada por ti aquí en Kāśī.»

Verse 96

अस्याः सान्निध्यमत्राहं न त्यक्ष्यामि कदाचन । प्रथिता तव नाम्ना च प्रतिमैषा भविष्यति

«Aquí jamás abandonaré mi presencia junto a (esta imagen). Y este icono llegará a ser célebre por tu nombre.»

Verse 97

विमलादित्य इत्याख्या भक्तानां वरदा सदा । सर्वव्याधि निहंत्री च सर्वपापक्षयंकरी

Conocida como Vimalāditya, ella concede siempre dones a los devotos: destruye toda enfermedad y hace menguar todos los pecados.

Verse 98

इति दत्त्वा वरान्सूर्यस्तत्रैवांतरधीयत । विमलो निर्मलतनुः सोपि स्वभवनं ययौ

Así, tras conceder los dones, el Sol se desvaneció en aquel mismo lugar. Vimalā, de cuerpo puro e inmaculado, regresó también a su propia morada.

Verse 99

इत्थं स विमलादित्यो वाराणस्यां शुभप्रदः । तस्य दर्शनमात्रेण कुष्ठरोगः प्रणश्यति

Así, en Vārāṇasī, Vimalāditya otorga auspiciosidad; con solo contemplarlo (darśana), se destruye la lepra.

Verse 100

यश्चैतां विमलादित्यकथां वै शृणुयान्नरः । प्राप्नोति निर्मलां शुद्धिं त्यज्यते च मनोमलैः

Quienquiera que escuche este sagrado relato de Vimalāditya alcanza una pureza inmaculada y queda libre de las impurezas de la mente.

Verse 110

यमेशं च यमादित्यं यमेन स्थापितं नमन् । यमतीर्थे कृतस्नानो यमलोकं न पश्यति

Quien, con reverencia, se inclina ante Yameśa y ante Yamāditya—establecido por Yama—y se baña en el Yama-tīrtha, no contempla el mundo de Yama.

Verse 118

श्रुत्वाध्यायानिमान्पुण्यान्द्वादशादित्यसूचकान् । श्रावयित्वापि नो मर्त्यो दुर्गतिं याति कुत्रचित्

Habiendo escuchado estos capítulos meritorios que proclaman a los Doce Ādityas—y aun haciéndolos recitar a otros—ningún mortal cae en destino funesto en parte alguna.

Verse 383

ततस्तपश्चरिष्यामि लोकद्वयमहत्त्वदम् । प्राप्य त्वद्वरदानेन यौवनं सर्वसंमतम्

Después emprenderé austeridades que otorgan grandeza en ambos mundos; pues, por la gracia del don que me has concedido, he alcanzado una juventud aprobada por todos.