Adhyaya 9

Verse 1

ऋषय ऊचुः । साधुसाधु महाभाग त्वया कथितमुत्तमम् । आख्यानं पुनरन्यत्र विचित्रं वक्तुमर्हसि

Los ṛṣis dijeron: «¡Bien, bien, oh afortunado! Excelente es lo que has expuesto. Ahora debes relatar también otro maravilloso relato de otro lugar».

Verse 2

सूत उवाच । विदर्भविषये पूर्वमासीदेको द्विजोत्तमः । वेदमित्र इति ख्यातो वेद शास्त्रार्थवित्सुधीः

Sūta dijo: «Antaño, en la región de Vidarbha, vivía un brāhmaṇa excelso. Era célebre como Vedamitra, sabio y conocedor del sentido de los Vedas y de los śāstras».

Verse 3

तस्यासीदपरो विप्रः सखा सारस्वताह्वयः । तावुभौ परमस्निग्धावेकदेशनिवासिनौ

«Tenía además como amigo a otro brāhmaṇa, llamado Sārasvata. Ambos se amaban con gran afecto y habitaban en la misma comarca».

Verse 4

वेदमित्रस्य पुत्रोऽभूत्सुमेधा नाम सुव्रतः । सारस्वतस्य तनयः सोमवानिति विश्रुतः

«Vedamitra tuvo un hijo llamado Sumedhā, de votos excelentes; y el hijo de Sārasvata era célebre con el nombre de Somavān».

Verse 5

उभौ सवयसौ बालौ समवेषौ समस्थिती । समं च कृतसंस्कारौ सम विद्यौ बभूवतुः

«Ambos eran muchachos de la misma edad, semejantes en atuendo y porte; recibieron por igual los saṃskāra, y llegaron a ser iguales también en saber».

Verse 6

सांगानधीत्य तौ वेदांस्तर्कव्याकरणानि च । इतिहासपुराणानि धर्मशास्त्राणि कृत्स्नशः

Habiendo dominado los Vedas junto con sus disciplinas auxiliares, y habiendo estudiado también la lógica y la gramática, aprendieron por completo los Itihāsas y los Purāṇas, así como los Dharmaśāstras en su totalidad.

Verse 7

सर्वविद्याकुशलिनौ बाल्य एव मनीषिणौ । प्रहर्षमतुलं पित्रोर्ददतुः सकलैर्गुणैः

Diestros en toda rama del saber desde la niñez, aquellos dos sabios dieron a sus padres un gozo inconmensurable por la plenitud de sus virtudes.

Verse 8

तावेकदा स्वतनयौ तावुभौ ब्राह्मणोत्तमौ । आहूयावोचतां प्रीत्या षोड शाब्दौ शुभाकृती

Un día, aquellos dos excelentísimos brāhmanes, de figura auspiciosa, llamaron a sus dos hijos y, con afecto, les dijeron estas dieciséis palabras.

Verse 9

हे पुत्रकौ युवां बाल्ये कृतविद्यौ सुवर्चसौ । वैवाहिकोयं समयो वर्तते युवयोः समम्

«Oh, queridos hijos: desde la niñez habéis concluido vuestros estudios y resplandecéis en excelencia. Ahora ha llegado para ambos, por igual, el tiempo apropiado del matrimonio.»

Verse 10

इमं प्रसाद्य राजानं विदर्भेशं स्वविद्यया । ततः प्राप्य धनं भूरि कृतोद्वाहौ भविष्यथः

«Ganaos el favor de este rey, señor de Vidarbha, mediante vuestro propio saber; y luego, obteniendo abundante riqueza, podréis celebrar vuestros matrimonios.»

Verse 11

एवमुक्तौ सुतौ ताभ्यां तावुभौ द्विजनंदनौ । विदर्भराजमासाद्य समतोषयतां गुणैः

Así instruidos por sus padres, aquellos dos hijos—deleite de los dos veces nacidos—se acercaron al rey de Vidarbha y lo complacieron con sus virtudes.

Verse 12

विद्यया परितुष्टाय तस्मै द्विजकुमारकौ । विवाहार्थं कृतोद्योगौ धनहीनावशंसताम्

Ante aquel rey, complacido por su saber, los dos jóvenes brahmanes, aunque faltos de riqueza, presentaron su ruego, diciendo que se afanaban por causa del matrimonio.

Verse 13

तयोरपि मतं ज्ञात्वा स विदर्भमहीपतिः । प्रहस्य किंचित्प्रोवाच लोकतत्त्वविवित्सया

Conociendo su intención, el rey de Vidarbha sonrió y habló un poco, deseoso de comprender la verdadera índole de las cosas del mundo.

Verse 14

आस्ते निषधराजस्य राज्ञी सीमंतिनी सती । सोमवारे महादेवं पूजयत्यंबिकायुतम्

Allí mora la casta reina Sīmantinī del rey de Niṣadha; los lunes ella venera a Mahādeva junto con Ambikā.

Verse 15

तस्मिन्दिने सपत्नीकान्द्विजाग्र्यान्वेदवित्तमान् । संपूज्य परया भक्त्या धनं भूरि ददाति च

En ese día, tras honrar con suprema devoción a los más eminentes brahmanes, versados en los Vedas, junto con sus esposas, también otorga en caridad abundantes riquezas.

Verse 16

अतोऽत्र युवयोरैको नारीविभ्रमवेषधृक् । एकस्तस्या पतिर्भूत्वा जायेतां विप्रदंपती

Por tanto, aquí uno de vosotros tome el disfraz y el porte de una mujer, y el otro, haciéndose su esposo; así pasaréis ambos por un matrimonio de brāhmaṇas.

Verse 17

युवां वधूवरौ भूत्वा प्राप्य सीमंतिनीगृहम् । भुक्त्वा भूरि धनं लब्ध्वा पुनर्यातं ममांमतिकम्

Haciéndoos novia y novio, entrad en la casa de la noble dama; comed allí, obtened abundante riqueza y luego regresad de nuevo conforme a mi designio.

Verse 18

इति राज्ञा समादिष्टौ भीतौ द्विजकुमारकौ । प्रत्यूचतुरिदं कर्म कर्तुं नौ जायते भयम्

Así ordenados por el rey, los dos jóvenes brāhmaṇas, temerosos, respondieron: «Nos da miedo llevar a cabo este acto».

Verse 19

देवतासु गुरौ पित्रोस्तथा राजकुलेषु च । कौटिल्यमाचरन्मोहात्सद्यो नश्यति सान्वयः

Si, por engaño y delirio, uno practica la astucia torcida contra las deidades, el guru, los padres o dentro de las casas reales, su linaje y su honra se arruinan de inmediato.

Verse 20

कथमंतर्गृहं राज्ञां छद्मना प्रविशेत्पुमान् । गोप्यमानमपिच्छद्म कदाचित्ख्यातिमेष्यति

¿Cómo podría un hombre entrar con engaño en los aposentos interiores de los reyes? Aun un disfraz guardado en secreto, alguna vez llegará a ser conocido.

Verse 21

ये गुणाः साधिताः पूर्वं शीलाचारश्रुतादिभिः । सद्यस्ते नाशमायांति कौटिल्य पथगामिनः

Las virtudes antes cultivadas mediante el buen carácter, la recta conducta, el estudio y lo demás—esas mismas virtudes perecen pronto en quien camina por la senda de la torcedura y el engaño.

Verse 22

पापं निंदा भयं वैरं चत्वार्येतानि देहिनाम् । छद्ममार्गप्रपन्नानां तिष्ठंत्येव हि सर्वदा

Pecado, censura, temor y enemistad—estas cuatro cosas permanecen siempre en los seres encarnados que se acogen al camino del disfraz y el engaño.

Verse 23

अत आवां शुभाचारौ जातौ च शुचिनां कुले । वृत्तं धूर्तजनश्लाघ्यं नाश्रयावः कदाचन

Por eso, nosotros—formados en la buena conducta y nacidos en un linaje puro—jamás buscaremos amparo en un modo de vida alabado por los engañosos.

Verse 24

राजोवाच । दैवतानां गुरूणां च पित्रोश्च पृथिवीपतेः । शासनस्याप्यलंघ्यत्वात्प्रत्यादेशो न कर्हिचित्

Dijo el rey: «Puesto que los mandatos de los dioses, de los gurús, de los padres y del señor de la tierra no deben ser transgredidos, nunca ha de haber negativa».

Verse 25

एतैर्यद्यत्समादिष्टं शुभं वा यदि वाऽशुभम् । कर्तव्यं नियतं भीतैरप्रमत्तैर्बुभूषुभिः

Cuantoquiera que éstos ordenen—sea auspicioso o no—debe hacerse sin falta por quienes, temerosos, vigilantes y deseosos de preservar la vida y la seguridad, permanecen atentos.

Verse 26

अहो वयं हि राजानः प्रजा यूयं हि संमताः । राजाज्ञया प्रवृत्तानां श्रेयः स्यादन्यथा भयम्

En verdad, nosotros somos los reyes, y vosotros sois el pueblo sujeto a nuestro asentimiento. Para quienes obran conforme al mandato del rey, nace el bienestar; de otro modo, hay temor.

Verse 27

अतो मच्छासनं कार्यं भव द्भ्यामविलंबितम् । इत्युक्तौ नरदेवेन तौ तथेत्यूचतुर्भयात्

Por tanto, mi mandato debe ser cumplido por vosotros dos sin demora. Así interpelados por el rey, ambos respondieron: «Así sea», por temor.

Verse 28

सारस्वतस्य तनयं सामवन्तं नराधिपः । स्त्रीरूपधारिणं चक्रे वस्त्राकल्पां जनादिभिः

El rey hizo que Sāmavant, hijo de Sārasvata, asumiera forma de mujer, y mandó a la gente disponer vestidos y adornos para aquel disfraz.

Verse 29

स कृत्रिमोद्भूतकलत्रभावः प्रयुक्तकर्णाभरणांगरागः । स्निग्धाञ्जनाक्षः स्पृहणीयरूपो बभूव सद्यः प्रमदोत्तमाभः

Con una apariencia de esposa asumida artificialmente—orejas adornadas, el cuerpo ungido con cosméticos, los ojos oscurecidos con suave colirio—al instante se volvió hermoso y deseable, como una doncella excelente.

Verse 30

तावुभौ दंपती भूत्वा द्विजपुत्रौ नृपाज्ञया । जग्मतुर्नैषधं देशं यद्वा तद्वा भवत्विति

Así, aquellos dos hijos de brāhmaṇa, convertidos en «esposos» por orden del rey, partieron a la tierra de Naiṣadha, diciendo: «Que suceda lo que haya de suceder».

Verse 31

उपेत्य राजसदनं सोमवारे द्विजोत्तमैः । सपत्नीकैः कृतातिथ्यौ धौतपादौ बभूवतुः

Al llegar a la morada real en lunes, fueron acogidos con hospitalidad por eminentes brāhmaṇas junto con sus esposas; y, tras lavarles los pies, a ambos se les honró debidamente como huéspedes sagrados.

Verse 32

सा राज्ञी ब्राह्मणान्सर्वानुपविष्टान्वरासने । प्रत्येकमर्चयांचक्रे सपत्नीकान्द्विजोत्तमान्

La reina, al ver a todos los brāhmaṇas sentados en asientos excelentes, rindió culto a cada uno de aquellos brāhmaṇas preeminentes, uno por uno, junto con sus esposas.

Verse 33

तौ च विप्रसुतौ दृष्ट्वा प्राप्तौ कृतकदंपती । ज्ञात्वा किंचिद्विहस्याथ मेने गौरीमहेश्वरौ

Al ver llegar a aquellos dos hijos de brāhmaṇa como una ‘pareja casada’ artificiosamente preparada, Gaurī y Maheśvara comprendieron la situación y sonrieron levemente.

Verse 34

आवाह्य द्विजमुख्येषु देवदेवं सदाशिवम् । पत्नीष्वावाहयामास सा देवीं जगदंबिकाम्

Habiendo invocado al Dios de dioses, Sadāśiva, en los brāhmaṇas principales, invocó a la Diosa Jagadambikā, la Madre del mundo, en sus esposas.

Verse 35

गन्धैर्माल्यैः सुरभिभिर्धूपैर्नीराजनैरपि । अर्चयित्वा द्विजश्रेष्ठान्नमश्चक्रे समाहिता

Con perfumes, guirnaldas fragantes, incienso y también con el ondear de lámparas (ārati), adoró a aquellos excelentes brāhmaṇas; y, con la mente recogida, se inclinó en reverencia.

Verse 36

हिरण्मयेषु पात्रेषु पायसं घृतसंयुतम् । शर्करामधुसंयुक्तं शाकैर्जुष्टं मनोरमैः

En vasijas de oro sirvió arroz dulce mezclado con ghee, combinado con azúcar y miel, y acompañado de deliciosos platos de verduras.

Verse 37

गंधशाल्योदनैर्हृद्यैर्मोदकापूपराशिभिः । शष्क्रुलीभिश्च संयावैः कृसरैर्माषपक्वकैः

Con fragantes platos de arroz que alegraban el corazón, con montones de modakas y apūpas, y también con śaṣkrulīs, saṃyāvas, kṛsaras y preparaciones cocidas de frijol negro, ofreció un espléndido banquete.

Verse 38

तथान्यैरप्यसंख्यातैर्भक्ष्यैर्भोज्यैर्मनोरमैः । सुगन्धैः स्वादुभिः सूपैः पानीयैरपि शीतलैः

Y con incontables otros bocados y manjares deleitosos—también sopas fragantes y dulces, y bebidas frescas—continuó sirviéndoles con esmero.

Verse 39

क्लृप्तमन्नं द्विजाग्र्येभ्यः सा भक्त्या पर्यवेषयत् । दध्योदनं निरुपमं निवेद्य समतोषयत्

Dispuesto el banquete, sirvió con devoción a los más eminentes brāhmaṇas; y al ofrecer un incomparable arroz con cuajada, los dejó plenamente satisfechos.

Verse 40

भुक्तवत्सु द्विजाग्र्येषु स्वाचांतेषु नृपांगना । प्रणम्य दत्त्वा तांबूलं दक्षिणां च यथार्हतः

Cuando los más eminentes brāhmaṇas hubieron comido y hecho su enjuague, la dama del rey se inclinó y les dio tāmbūla y una dakṣiṇā adecuada, como era debido.

Verse 41

धेनूर्हिरण्यवासांसि रत्नस्रग्भूषणानि च । दत्त्वा भूयो नमस्कृत्य विससर्ज द्विजोत्तमान्

Ella ofreció vacas, oro, vestiduras y guirnaldas y ornamentos de joyas; luego, inclinándose de nuevo, despidió con respeto a aquellos excelentes brāhmaṇas.

Verse 42

तयोर्द्वयोर्भूसुरवर्यपुत्रयोरेकस्त्तया हैमवतीधियार्चितः । एको महादेवधियाभिपूजितः कृतप्रणामौ ययतुस्तदाज्ञया

De los dos hijos del más excelente brāhmaṇa, a uno lo adoró ella con la devoción puesta en Haimavatī, y al otro lo honró con la mente puesta en Mahādeva. Tras hacer reverencia, ambos partieron por su mandato.

Verse 43

सा तु विस्मृतपुंभावा तस्मिन्नेव द्विजोत्तमे । जातस्पृहा मदोत्सिक्ता कन्दर्पविवशाब्रवीत्

Pero ella—olvidando su recato—fijó la mente en aquel mismo excelente brāhmaṇa; surgió el deseo, se embriagó de pasión y, dominada por Kāma, habló.

Verse 44

अंयि नाथ विशालाक्ष सर्वावयवसुन्दर । तिष्ठतिष्ठ क्व वा यासि मां न पश्यसि ते प्रियाम्

«Oh mi señor, de ojos grandes, hermoso en cada miembro: ¡detente, detente! ¿Adónde vas? ¿No me ves a mí, tu amada?»

Verse 45

इदमग्रे वनं रम्यं सुपुष्पितमहाद्रुमम् । अस्मिन्विहर्तुमिच्छामि त्वया सह यथासुखम्

«Aquí delante hay un bosque encantador, con grandes árboles en plena floración. Deseo recrearme aquí contigo, tan felizmente como queramos.»

Verse 46

इत्थं तयोक्तमाकर्ण्य पुरोऽगच्छद्द्विजात्मजः । विचिंत्य परिहासोक्तिं गच्छति स्म यथा पुरा

Al oír lo que aquellos dos habían dicho, el hijo de un brāhmaṇa siguió adelante. Pensando que era sólo una broma, continuó su camino como antes.

Verse 47

पुनरप्याह सा बाला तिष्ठतिष्ठ क्व यास्यसि । दुरुत्सहस्मरावेशां परिभोक्तुमुपेत्य माम्

De nuevo aquella joven dijo: «Detente, detente—¿adónde vas? Ven a mí y gózame, pues estoy poseída por un insoportable arrebato de deseo».

Verse 48

परिष्वजस्व मां कांतां पाययस्व तवाधरम् । नाहं गंतुं समर्थास्मि स्मरबाणप्रपीडिता

«Abrázame, amado mío, y deja que beba de tus labios. No puedo seguir—herida y atormentada por las flechas de Kāma».

Verse 49

इत्थमश्रुतपूर्वां तां निशम्य परिशंकितः । आयांतीं पृष्ठतो वीक्ष्य सहसा विस्मयं गतः

Al oír palabras como nunca antes había escuchado, se llenó de recelo; y al verla venir por detrás, quedó de pronto sobrecogido de asombro.

Verse 50

कैषा पद्मपलाशाक्षी पीनोन्नतपयोधरा । कृशोदरी बृहच्छ्रोणी नवपल्लवकोमला

«¿Quién es ésta—de ojos como hojas de loto, de pechos llenos y erguidos, de cintura esbelta, de anchas caderas, tierna como brotes nuevos?»

Verse 51

स एव मे सखा किन्नु जात एव वरांगना । पृच्छाम्येनमतः सर्वमिति संचिन्त्य सोऽब्रवीत्

«¿Es éste mi mismo amigo, nacido ahora como una espléndida mujer?» Pensándolo así, resolvió: «Le preguntaré todo», y entonces habló.

Verse 52

किमपूर्व इवाभाषि सखे रूपगुणादिभिः । अपूर्वं भाषसे वाक्यं कामिनीव समाकुला

«¿Por qué hablas como si fueras otro, amigo, acerca de la forma, las cualidades y demás? Pronuncias palabras extrañas, turbado como una mujer presa del deseo.»

Verse 53

यस्त्वं वेदपुराणज्ञो ब्रह्मचारी जितेंद्रियः । सारस्वतात्मजः शांतः कथमेवं प्रभाषसे

«Tú, conocedor de los Vedas y los Purāṇas, brahmacārin, vencedor de los sentidos, hijo de Sarasvatī y sereno: ¿cómo puedes hablar así?»

Verse 54

इत्युक्ता सा पुनः प्राह नाहमस्मि पुमान्प्रभो । नाम्ना सामवती बाला तवास्मि रतिदायिनी

Así interpelada, ella respondió de nuevo: «Señor, no soy varón. Soy una joven doncella llamada Sāmavatī; he venido a darte deleite.»

Verse 55

यदि ते संशयः कांत ममांगानि विलोकय । इत्युक्तः सहसा मार्गे रहस्येनां व्यलोकयत्

«Amado, si tienes duda, mira mis miembros.» Dicho esto, él, de inmediato—allí en el camino—la contempló en secreto.

Verse 56

तामकृत्रिमधम्मिल्लां जवनस्तनशोभिनीम् । सुरूपां वीक्ष्य कामेन किंचिद्व्याकुलतामगात्

Al verla—con el cabello dispuesto de modo natural, con los pechos juveniles resplandecientes de hermosura y con una figura exquisitamente bella—fue conmovido por el deseo y cayó en una leve turbación del ánimo.

Verse 57

पुनः संस्तभ्य यत्नेन चेतसो विकृतिं बुधः । मुहूर्तं विस्मयाविष्टो न किंचित्प्रत्यभाषत

Luego el sabio, con esfuerzo, contuvo la perturbación de su mente; pero por un instante, sobrecogido de asombro, no respondió nada.

Verse 58

सामवत्युवाच । गतस्ते संशयः कश्चित्तर्ह्यागच्छ भजस्व माम् । पश्येदं विपिनं कांत परस्त्रीसुरतोचितम्

Sāmavatī dijo: «Si ya se ha disipado alguna duda tuya, ven entonces: gózate en mí. Mira este bosque, amado; es apto para el deleite con la esposa de otro».

Verse 59

सुमेधा उवाच । मैवं कथय मर्यादां मा हिंसीर्मदमत्तवत् । आवां विज्ञातशास्त्रार्थौ त्वमेवं भाषसे कथम्

Sumedhā dijo: «No hables así; no quebrantes la norma de la rectitud, como quien está ebrio de soberbia. Ambos conocemos el sentido de los śāstras; ¿cómo, pues, hablas de este modo?»

Verse 60

अधीतस्य च शास्त्रस्य विवेकस्य कुलस्य च । किमेष सदृशो धर्मो जारधर्मनिषेवणम्

«Para quien ha estudiado los śāstras, posee discernimiento y pertenece a un linaje noble, ¿cómo podría ser éste un dharma apropiado: practicar la conducta de un amante ilícito?»

Verse 61

न त्वं स्त्री पुरुषो विद्वाञ्जानीह्यात्मानमात्मना । अयं स्वयंकृतोऽनर्थ आवाभ्यां यद्विचेष्टितम्

No eres en verdad mujer ni varón, oh sabio; conoce al Ser por el Ser. Esta calamidad es obra propia, nacida de lo que ambos hemos hecho.

Verse 62

वंचयित्वात्मपितरौ धूर्त्तराजानुशासनात् । कृत्वा चानुचितं कर्म तस्यैतद्भुज्यते फलम्

Habiendo engañado a los propios padres, por mandato de un rey malvado, y habiendo obrado indebidamente: éste es el fruto de ello, que ahora se padece.

Verse 63

सर्वं त्वनुचितं कर्म नृणां श्रेयोविनाशनम् । यस्त्वं विप्रात्मजो विद्वान्गतः स्त्रीत्वं विगर्हितम्

En verdad, toda acción impropia destruye el bien supremo de los hombres. Y tú, sabio, nacido de un brāhmaṇa, has llegado a una condición de mujer censurada.

Verse 64

मार्गं त्यक्त्वा गतोऽरण्यं नरो विध्येत कण्टकैः । बलार्द्धिस्येत वा हिंस्रैर्यदा त्यक्तसमा गमः

El hombre que abandona el camino y se interna en el bosque es herido por espinas o despedazado por fieras; así también cuando se deja la recta compañía.

Verse 65

एवं विवेकमाश्रित्य तूष्णीमेहि स्वयं गृहम् । देवद्विजप्रसादेन स्त्रीत्वं तव विलीयते

Por tanto, amparándote en el discernimiento, vuelve en silencio tú mismo a tu casa. Por la gracia de los devas y de los brāhmaṇas, tu condición de mujer se disolverá.

Verse 66

अथवा दैवयोगेन स्त्रीत्वमेव भवेत्तव । पित्रा दत्ता मया साकं रंस्यसे वरवर्णिनि

O bien, por la fuerza del destino, la condición de mujer puede sobrevenirte. Entregada por tu padre, gozarás conmigo, oh de hermosa tez.

Verse 67

अहो चित्रमहो दुःखमहो पापबलं महत् । अहो राज्ञः प्रभावोयं शिवाराधनसंभृतः

¡Ah, qué prodigio! ¡Ah, qué dolor! ¡Ah, cuán grande es la fuerza del pecado! ¡Ah, tal es el poder del rey, acumulado por la adoración de Śiva!

Verse 68

इत्युक्ताप्यसकृत्तेन सा वधूरतिविह्वला । बलेन तं समालिंग्य चुचुंबाधरपल्लवम्

Aunque él le habló así una y otra vez, la novia—embriagada de pasión—lo abrazó con fuerza y besó el tierno brote de sus labios.

Verse 69

धर्षितोपि तया धीरः सुमेधा नूतनस्त्रियम् । यत्नादानीय सदनं कृत्स्नं तत्र न्यवेदयत्

Aunque ella lo acometió, el firme Sumedhā, tras llevar con cuidado a la recién hecha mujer a la casa, reveló allí todo lo sucedido.

Verse 70

तदाकर्ण्याथ तौ विप्रौ कुपितौ शोकविह्वलौ । ताभ्यां सह कुमाराभ्यां वैदर्भांतिकमीयतुः

Al oírlo, los dos brāhmaṇas—airados y estremecidos de pena—fueron, junto con los dos jóvenes, a la presencia del rey de Vidarbha.

Verse 71

ततः सारस्वतः प्राह राजानं धूर्तचेष्टितम् । राजन्ममात्मजं पश्य तव शासनयंत्रितम्

Entonces Sārasvata habló al rey de conducta engañosa: "Oh Rey, mira a mi hijo, atrapado por tu mandato."

Verse 72

एतौ तवाज्ञावशगौ चक्रतुः कर्म गर्हितम् । मत्पुत्रस्तत्फलं भुंक्ते स्त्रीत्वं प्राप्य जुगुप्सितम्

Estos dos, sujetos a tu mandato, realizaron un acto reprobable. Mi hijo ahora consume su fruto, habiendo obtenido una feminidad despreciada.

Verse 73

अद्य मे संततिर्नष्टा निराशाः पितरो मम । नापुत्रस्य हि लोकोस्ति लुप्तपिंडादिसंस्कृतेः

Hoy mi linaje está arruinado; mis antepasados han quedado sin esperanza. Pues para quien no tiene hijo varón no hay mundo seguro, ya que los ritos como la ofrenda de piṇḍa han sido cortados.

Verse 74

शिखोपवीतमजिनं मौजीं दंडं कमंडलुम् । ब्रह्मचर्योचितं चिह्नं विहायेमां दशां गतः

Abandonando el mechón y el hilo sagrado, la piel de ciervo, el cinturón de muñja, el bastón y el recipiente de agua —esas marcas propias del brahmacarya— ha caído en esta condición.

Verse 75

ब्रह्मसूत्रं च सावित्रीं स्नानं संध्यां जपार्चनम् । विसृज्य स्त्रीत्वमाप्तोस्य का गतिर्वद पार्थिव

Habiendo dejado de lado el hilo sagrado y el Sāvitrī (Gāyatrī), el baño, las oraciones del sandhyā, el japa y la adoración, ha alcanzado la feminidad. Dime, oh Rey: ¿cuál será su destino?

Verse 76

त्वया मे संततिर्नष्टा नष्टो वेदपथश्च मे । एकात्मजस्य मे राजन्का गतिर्वद शाश्वती

Por tu causa mi linaje ha sido destruido, y también se ha arruinado mi senda en el camino védico. Oh Rey, yo tenía un solo hijo: dime, ¿qué refugio eterno me queda?

Verse 77

इति सारस्वतेनोक्तं वाक्यमाकर्ण्य भूपतिः । सीमंतिन्याः प्रभावेण विस्मयं परमं गतः

Al oír las palabras pronunciadas por Sārasvata, el rey quedó sobrecogido por el mayor asombro ante el extraordinario poder de la señora Sīmantinī.

Verse 78

अथ सर्वान्समाहूय महर्षीनमितद्युतीन् । प्रसाद्य प्रार्थयामास तस्य पुंस्त्वं महीपतिः

Entonces el rey convocó a todos los grandes rishis de esplendor inconmensurable; y, tras complacerlos, les suplicó que le restituyeran la virilidad.

Verse 79

तेऽबुवन्नथ पार्वत्याः शिवस्य च समीहितम् । तद्भक्तानां च माहात्म्यं कोन्यथा कर्तुमीश्वरः

Entonces dijeron: «Esto es, en verdad, la voluntad de Pārvatī y de Śiva. ¿Y quién, sino el Señor, podría hacer que la grandeza de Sus devotos fuese de otro modo?»

Verse 80

अथ राजा भरद्वाजमादाय मुनिपुंगवम् । ताभ्यां सह द्विजाग्र्याभ्यां तत्सुताभ्यां समन्वितः

Entonces el rey tomó consigo a Bharadvāja, el más excelso de los sabios; y, acompañado por dos eminentes brāhmaṇas junto con sus dos hijos, se puso en camino.

Verse 81

अंबिकाभवनं प्राप्य भरद्वाजोपदेशतः । तां देवीं नियमैस्तीव्रैरुपास्ते स्म महानिशि

Al llegar a la morada de Ambikā, según la instrucción de Bharadvāja, adoró a la Diosa con austeras observancias y severas disciplinas, velando durante la gran noche.

Verse 82

एवं त्रिरात्रं सुविसृष्टभोजनः स पार्वतीध्यान रतो महीपतिः । सम्यक्प्रणामैर्विविधैश्च संस्तवैर्गौरीं प्रपन्नार्तिहरामतोषयत्

Así, durante tres noches, el rey—tomando sólo alimento cuidadosamente regulado—permaneció absorto en la meditación de Pārvatī; y con postraciones debidas y diversos himnos de alabanza, complació a Gaurī, la que disipa la aflicción de quienes se acogen a ella.

Verse 83

ततः प्रसन्ना सा देवी भक्तस्य पृथिवीपतेः । स्वरूपं दर्शयामास चंद्रकोटिसमप्रभम्

Entonces aquella Diosa, complacida con la devoción del rey, mostró su propia forma, resplandeciente como diez millones de lunas.

Verse 84

अथाह गौरी राजानं किं ते ब्रूहि समीहितम् । सोऽप्याह पुंस्त्वमेतस्य कृपया दीयतामिति

Entonces Gaurī dijo al rey: «Dime, ¿qué deseas?» Él respondió: «Por tu compasión, concédele la condición de varón».

Verse 85

भूयोप्याह महादेवी मद्भक्तैः कर्म यत्कृतम् । शक्यते नान्यथा कर्तुं वर्षायुतशतैरपि

De nuevo dijo la Mahādevī: «La acción realizada por mis devotos no puede hacerse de otro modo, ni siquiera en cientos de miles de años».

Verse 86

राजोवाच । एकात्मजो हि विप्रोयं कर्मणा नष्टसंततिः । कथं सुखं प्रपद्येत विना पुत्रेण तादृशः

El Rey dijo: «Este brāhmaṇa tenía un solo hijo; mas por la fuerza del karma su linaje ha sido cortado. ¿Cómo podría tal hombre alcanzar dicha sin un hijo?»

Verse 87

देव्युवाच । तस्यान्यो मत्प्रसादेन भविष्यति सुतोत्तमः । विद्या विनयसंपन्नो दीर्घायुरमलाशयः

La Diosa dijo: «Por mi gracia, le nacerá otro hijo excelente: dotado de saber y buena conducta, de larga vida y de corazón puro.»

Verse 88

एषा सामवती नाम सुता तस्य द्विजन्मनः । भूत्वा सुमेधसः पत्नी कामभोगेन युज्यताम्

«Ésta es su hija, llamada Sāmavatī, nacida de aquel dos-veces-nacido. Sea ella esposa de Sumedhas y únase a él en el gozo del matrimonio.»

Verse 89

इत्युक्त्वांतर्हिता देवी ते च राजपुरोगमाः । गताः स्वंस्वं गृहं सर्वे चक्रुस्तच्छासने स्थितिम्

Dicho esto, la Diosa desapareció. Y todos ellos—guiados por el Rey—volvieron a sus respectivas casas y obraron conforme a su mandato.

Verse 90

सोपि सारस्वतो विप्रः पुत्रं पूर्वसुतो त्तमम् । लेभे देव्याः प्रसादेन ह्यचिरादेव कालतः

Aquel brāhmaṇa del linaje Sārasvata, por la gracia de la Diosa, no tardó en obtener un hijo: un niño excelente, como el anterior.

Verse 91

तां च सामवतीं कन्यां ददौ तस्मै सुमेधसे । तौ दंपती चिरं कालं बुभुजाते परं सुखम्

Y le entregó a Sumedhas a la doncella Sāmavatī. Ambos, como esposo y esposa, gozaron de la dicha suprema durante largo tiempo.

Verse 92

सूत उवाच । इत्येष शिवभक्तायाः सीमंतिन्या नृपस्त्रियाः । प्रभावः कथितः शंभोर्माहात्म्यमपि वर्णितम्

Sūta dijo: «Así se ha narrado el poder maravilloso de la reina Sīmaṃtinī, devota de Śiva; y con ello también se ha descrito la grandeza de Śambhu».

Verse 93

भूयोपि शिवभक्तानां प्रभावं विस्मयावहम् । समासाद्वर्णयिष्यामि श्रोतॄणां मंगलायनम्

«De nuevo narraré, brevemente, el asombroso poder de los devotos de Śiva, fuente de auspicio para quienes escuchan».